- అర్జునుడు పలికెను: నన్ను అనుగ్రహించడం కోసం అత్యంత రహస్యమైన, ఆధ్యాత్మికమైన విషయాలను నీవు నాకు వివరించావు. నీ అమృత వాక్కుల వల్ల నా అజ్ఞానం తొలగిపోయింది. (11.1)
- ఓ కమలాల వంటి కన్నులు గలవాడా! ప్రాణుల ఉత్పత్తి, లయాల గురించి నీ నుండి వివరంగా విన్నాను. అలాగే నీ నాశనం లేని గొప్పతనాన్ని కూడా తెలుసుకున్నాను. (11.2)
- ఓ పరమేశ్వరా! నిన్ను నీవు ఎలా వర్ణించుకున్నావో అది నిజమే. కానీ ఓ పురుషోత్తమా! నీ యొక్క దివ్యమైన విశ్వరూపమును నేను కళ్ళారా చూడాలని కోరుకుంటున్నాను. (11.3)
- ఓ ప్రభో! నీ యొక్క ఆ రూపాన్ని చూడటం నాకు సాధ్యమే అని నీవు భావిస్తే.. ఓ యోగేశ్వరా! నీ అక్షరమైన దివ్య స్వరూపాన్ని నాకు చూపించుము. (11.4)
- శ్రీ కృష్ణ భగవానుడు పలికెను: ఓ పార్థా! వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ ఉన్న నా దివ్య రూపాలను చూడు. అవి రకరకాలుగా, అనేక రంగులలో, అనేక ఆకృతులలో ఉన్నాయి. (11.5)
- ఓ భారత! నా యందు ద్వాదశ ఆదిత్యులను, అష్ట వసువులను, ఏకాదశ రుద్రులను, అశ్విని దేవతలను, మరుత్తులను చూడు. ఇంతకుముందు ఎవరూ చూడని అనేక అద్భుతాలను నాలో చూడుము. (11.6)
- ఓ గుడాకేశా! చరాచర ప్రాణులతో కూడిన ఈ సమస్త జగత్తును నా విశ్వ రూపము యందే దర్శించుము. ఇంకా నీవు ఏమి చూడాలని కోరుకుంటున్నావో అన్నీ ఇక్కడే చూడుము. (11.7)
- కానీ, నా యొక్క విశ్వ రూపమును సాధారణ కళ్లతో చూడలేవు. కాబట్టి, నీకు దివ్య దృష్టిని ప్రసాదిస్తున్నాను. నా యొక్క మహాద్భుత వైభవమును దర్శించుము. (11.8)
- సంజయుడు పలికెను: ఓ రాజా! మహాయోగేశ్వరుడైన ఆ శ్రీకృష్ణుడు ఈ విధంగా చెప్పి, అర్జునుడికి తన అత్యున్నతమైన, దివ్యమైన ఐశ్వర రూపాన్ని చూపించాడు. (11.9)
- ఆ రూపం అనేక ముఖాలతో, అనేక నేత్రాలతో, చూడముచ్చటైన అనేక అద్భుత దృశ్యాలతో ఉంది. అది అనేక దివ్య ఆభరణాలను ధరించి, ప్రయోగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న అనేక దివ్య ఆయుధాలను కలిగి ఉంది. ఆ రూపం దివ్యమైన మాలలను, వస్త్రాలను ధరించి ఉంది. దివ్యమైన గంధం పూసుకోబడి ఉంది. సర్వ ఆశ్చర్యాలతో నిండి, అంతం లేనిదై, అన్ని వైపులా ముఖాలు కలిగి వెలిగిపోతోంది. (11.10-11.11)
- ఆకాశంలో ఒకేసారి వెయ్యి సూర్యులు ఉదయిస్తే ఎంతటి వెలుగు కలుగుతుందో.. ఆ మహాత్ముని విశ్వరూప ప్రకాశం అంతటి తేజస్సుతో ఉంది. (11.12)
- అప్పుడు అర్జునుడు ఆ దేవదేవుని శరీరంలో.. అనేక భాగాలుగా విడిపోయి ఉన్న ఈ సమస్త జగత్తును ఒక్కచోటే చూశాడు. (11.13)
- అప్పుడు అర్జునుడు అత్యంత ఆశ్చర్యంతో, పులకించిపోయి విశ్వరూపధారియైన భగవంతునికి తలవంచి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఇలా పలికాడు. (11.14)
- అర్జునుడు పలికెను: ఓ దేవా! నీ దేహంలో దేవతలందరినీ, రకరకాల ప్రాణుల సమూహాలను చూస్తున్నాను. కమలంలో కూర్చున్న బ్రహ్మదేవుని, పరమేశ్వరుని, సమస్త ఋషులను మరియు దివ్యమైన సర్పాలను నీ యందు చూస్తున్నాను. (11.15)
- ఓ విశ్వేశ్వరా! విశ్వరూపా! అనేక చేతులు, ఉదరములు, ముఖాలు, కన్నులతో అనంతమైన రూపంతో ఉన్న నిన్ను అన్ని వైపులా చూస్తున్నాను. నీకు అంతము, మధ్యము లేదా ఆది ఏదీ నాకు కనిపించడం లేదు. (11.16)
- కిరీటము, గద, చక్రము ధరించి.. అంతటా వెలుగులు జిమ్ముతున్న తేజోరాశిని చూస్తున్నాను. మండుతున్న అగ్ని వలె, సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తున్న నిన్ను కళ్లతో చూడటం చాలా కష్టంగా ఉంది. (11.17)
- నీవు తెలుసుకోదగిన పరమ అక్షర పరబ్రహ్మవు. ఈ విశ్వానికి నీవే పరమ ఆధారానివి. మార్పు లేనివాడివి, శాశ్వత ధర్మాన్ని రక్షించేవాడివి. నీవు సనాతన పురుషుడవని నా నిశ్చితాభిప్రాయం. (11.18)
- ఆది, మధ్య, అంతము లేనివాడవు, అనంతమైన శక్తి గలవాడవు, అనంతమైన బాహువులు మరియు చంద్రసూర్యులే కన్నులుగా కలిగిన నిన్ను చూస్తున్నాను. నీ ముఖం ప్రజ్వరిల్లే అగ్ని వలె ఉంది. నీ తేజస్సుతో ఈ విశ్వాన్ని తపింపజేస్తున్నావు. (11.19)
- ఆకాశానికి, భూమికి మధ్య ఉన్న ఖాళీ అంతా, దిక్కులన్నీ నీ ఒక్కడి చేతనే వ్యాపించి ఉన్నాయి. ఓ మహాత్మా! నీ ఈ అద్భుతమైన భయంకర రూపాన్ని చూసి మూడు లోకాలు భయంతో వణికిపోతున్నాయి. (11.20)
- ఆ దేవతల సమూహాలన్నీ నీ లోపలికే ప్రవేశిస్తున్నాయి. కొందరు భయంతో చేతులు జోడించి నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నారు. మహర్షులు, సిద్ధులు ‘శుభం కలుగుగాక’ అని పలుకుతూ అనేక స్తోత్రాలతో నిన్ను స్తుతిస్తున్నారు. (11.21)
- రుద్రులు, ఆదిత్యులు, వసువులు, సాధ్యులు, విశ్వేదేవతలు, అశ్విని దేవతలు, మరుత్తులు, పితృదేవతలు .. గంధర్వ, యక్ష, అసుర, సిద్ధ సమూహాలన్నీ ఆశ్చర్యంతో నిన్ను చూస్తున్నాయి. (11.22)
- ఓ మహాబాహో! అనేక ముఖాలు, కళ్లు, బాహువులు, తొడలు, పాదాలు, ఉదరములు కలిగి.. భయంకరమైన కోరలతో ఉన్న నీ ఈ మహా రూపాన్ని చూసి లోకాలన్నీ గజగజ వణికిపోతున్నాయి, నేను కూడా అలాగే భయపడుతున్నాను. (11.23)
- ఓ విష్ణో! ఆకాశాన్ని తాకుతున్నట్లుగా ఉన్న, ప్రజ్వరిల్లుతున్న అనేక రంగులు గల, తెరిచిన నోళ్లు, భయంకరమైన పెద్ద కళ్లు గల నిన్ను చూసి నా అంతరాత్మ వణికిపోతోంది. నాకు ధైర్యము కానీ, మనశ్శాంతి కానీ కలగడం లేదు. (11.24)
- ప్రళయకాల అగ్ని వలె భయంకరమైన కోరలు గల నీ ముఖాలను చూస్తుంటే నాకు దిక్కులు తెలియడం లేదు, సుఖము కలగడం లేదు. ఓ దేవేశా! జగన్నివాసా! నాపై ప్రసన్నుడవు కమ్ము. (11.25)
- ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, ఇతర రాజుల సమూహాలు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, ఆ కర్ణుడు (సూతపుత్రః) మరియు మన పక్షాన ఉన్న యోధ ముఖ్యులు కూడా వేగంగా నీ భయంకరమైన నోళ్లలోకి ప్రవేశిస్తున్నారు. కొందరు నీ పళ్ల సందుల్లో చిక్కుకుని, తలలు చూర్ణమై కనిపిస్తున్నారు. (11.26-27)
- నదుల యొక్క అనేక జలప్రవాహాలు సముద్రం వైపు ఎలా పరుగెత్తుతాయో, అలాగే ఈ మనుష్య లోక వీరులందరూ నీ ప్రజ్వరిల్లుతున్న నోళ్లలోకి దూకుతున్నారు. (11.28)
- మిడతలు తమ నాశనం కోసం మండుతున్న అగ్నిలోకి ఎలా వేగంగా దూకుతాయో, అలాగే ఈ జనులందరూ తమ వినాశనం కోసం నీ నోళ్లలోకి అతివేగంగా ప్రవేశిస్తున్నారు. (11.29)
- ఓ విష్ణో! నీవు మండుతున్న నోళ్లతో లోకాలన్నింటినీ మింగుతూ, అన్ని వైపులా నాలుకతో ఆస్వాదిస్తున్నావు. నీ భయంకరమైన తేజస్సు ఈ జగత్తంతటా వ్యాపించి తపింపజేస్తోంది. (11.30)
- ఓ దేవదేవా! ఉగ్రరూపంలో ఉన్న నీవు అసలు ఎవరివో నాకు చెప్పు. నీకు నమస్కరిస్తున్నాను, నాపై ప్రసన్నుడవు కమ్ము. ఆదిపురుషుడవైన నిన్ను నేను విజ్ఞానపూర్వకంగా తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను. నీ ఈ భీకర ప్రవృత్తి నాకు అర్థం కావడం లేదు. (11.31)
- శ్రీ కృష్ణ భగవానుడు పలికెను: నేను లోకాలను నాశనం చేసే మహాకాలాన్ని. ఇప్పుడు ఈ లోకాలను అంతం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాను. నీవు యుద్ధం చేయకపోయినా, ఇక్కడ ఇరుపక్షాలలో ఉన్న యోధులెవరూ బ్రతకరు. (11.32)
- కాబట్టి, ఓ అర్జునా! లెమ్ము, కీర్తిని పొందుము! శత్రువులను జయించి సమృద్ధమైన రాజ్యాన్ని అనుభవించు. వీరందరూ ఇప్పటికే నా చేత చంపబడ్డారు నీవు కేవలం ఒక నిమిత్తమాత్రుడవుగా ఉండు. (11.33)
- ద్రోణుడు, భీష్ముడు, జయద్రథుడు, కర్ణుడు మరియు ఇతర యోధులందరినీ ఇప్పటికే నేను సంహరించాను. కాబట్టి నీవు భయపడకుండా వారిని ఎదురించు. యుద్ధం చేయు, రణరంగంలో శత్రువులను నీవు తప్పక జయిస్తావు. (11.34)
- సంజయుడు పలికెను: శ్రీకృష్ణుని మాటలు విన్న అర్జునుడు వణుకుతూ, చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు. భయంతో కూడిన భక్తితో, గద్గద స్వరంతో కృష్ణునికి మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రణామం చేస్తూ ఇలా పలికాడు. (11.35)
- అర్జునుడు పలికెను: ఓ హృషీకేశా! నీ నామ సంకీర్తనతో లోకమంతా ఆనందిస్తోంది, నీపై ప్రేమను పెంచుకుంటోంది. రాక్షసులు భయంతో దిక్కులు పట్టి పారిపోతున్నారు. సిద్ధ పురుషులందరూ నీకు నమస్కరిస్తున్నారు. ఇదంతా సముచితమే. (11.36)
- ఓ మహాత్మా! బ్రహ్మదేవుని కంటే గొప్పవాడవు, సృష్టికి మూలకారకుడవైన నీకు వారు ఎందుకు నమస్కరించరు? ఓ అనంతా! దేవేశా! జగన్నివాసా! నీవు అక్షర పరబ్రహ్మవు. సత్ (ఉన్నది), అసత్ (లేనిది) మరియు వాటికి అతీతమైన తత్త్వము కూడా నీవే. (11.37)
- నీవు ఆదిదేవుడవు, పురాణ పురుషుడవు. ఈ విశ్వానికి పరమ ఆధారానివి. సర్వము తెలిసినవాడివి, తెలుసుకోదగిన వస్తువువు మరియు పరమ పదానివి నీవే. ఓ అనంతరూపా! ఈ విశ్వమంతా నీ చేతనే వ్యాపించబడి ఉంది. (11.38)
- ఓ కృష్ణా! వాయువు, యముడు, అగ్ని, వరుణుడు, చంద్రుడు, ప్రజాపతి మరియు బ్రహ్మకు తండ్రివైన ప్రపితామహుడివి కూడా నీవే. నీకు వేలసార్లు నమస్కారాలు. మళ్ళీ మళ్ళీ నీకు ప్రణామం చేస్తున్నాను. (11.39)
- ఓ సర్వస్వరూపా! నీకు ముందు వైపు నుండి, వెనుక వైపు నుండి మరియు అన్ని వైపుల నుండి నమస్కారాలు. అనంతమైన పరాక్రమం, అమితమైన సామర్థ్యము గల నీవు అంతటా వ్యాపించి ఉన్నావు, అందుకే నీవు ‘సర్వము’ అయ్యావు. (11.40)
- నీ ఈ దివ్య మహిమను తెలియక, కేవలం నా స్నేహితుడవని భావించి, చనువుతో కానీ, పొరపాటున కానీ ‘ఓ కృష్ణా, ఓ యాదవా, ఓ మిత్రమా’ అని పిలిచి ఉంటాను. ఆ తప్పులను క్షమించు. ఓ అచ్యుతా! ఆటపాటలలో, పడుకున్నప్పుడు, కూర్చున్నప్పుడు లేదా భోజన సమయంలో, నిన్ను పరిహాసం కోసం అవమానించి ఉంటే, అందరి ముందైనా లేదా ఏకాంతంలోనైనా నేను చేసిన అపరాధాలను, అప్రమేయుడవైన నిన్ను క్షమించమని వేడుకుంటున్నాను. (11.41-11.42)
- ఈ చరాచర జగత్తుకు నీవే తండ్రివి, పూజ్యుడవు, గొప్ప గురువువు. సాటిలేని ప్రభావం గలవాడా! మూడు లోకాలలో నీకు సమానుడైన వాడు లేనప్పుడు, నీకంటే అధికుడైన వాడు ఇంకెక్కడ ఉంటాడు? (11.43)
- అందుకే, నీకు ప్రణమిల్లుతూ సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తూ నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాను. తండ్రి కొడుకు తప్పులను, స్నేహితుడు స్నేహితుని తప్పులను, ప్రియుడు ప్రియురాలి తప్పులను సహించినట్లుగా.. నా అపరాధాలను కూడా నీవు క్షమించాలి. (11.44)
- ఓ దేవా! ఇంతకుముందెన్నడూ చూడని నీ ఈ రూపాన్ని చూసి నేను సంతోషిస్తున్నాను, కానీ నా మనస్సు భయంతో వణికిపోతోంది. ఓ దేవేశా! జగన్నివాసా! నాపై అనుగ్రహం చూపి, నీ ఆ దివ్యమైన శాంత రూపాన్నే నాకు మళ్ళీ చూపించుము. (11.45)
- ఓ సహస్ర బాహో! విశ్వమూర్తే! నిన్ను కిరీటము, గద, చక్రము ధరించిన నీ పూర్వపు చతుర్భుజ రూపంలోనే చూడాలని కోరుకుంటున్నాను. నీవు మరల ఆ రూపమునే ధరించుము. (11.46)
- శ్రీ కృష్ణ భగవానుడు పలికెను: ఓ అర్జునా! నీపై గల ప్రసన్నతతో నా యోగశక్తి ద్వారా తేజోమయమైనది, అనంతమైనది, సనాతనమైన నా ఈ పరమ విశ్వరూపాన్ని నీకు చూపించాను. నీవు తప్ప మరెవ్వరూ ఇంతకుముందు ఈ రూపాన్ని చూడలేదు. (11.47)
- ఓ కురుశ్రేష్ఠా! ఈ మనుష్య లోకంలో వేద పఠనాల వల్ల కానీ, యజ్ఞాల వల్ల కానీ, దానాల వల్ల కానీ, కర్మకాండల వల్ల కానీ లేదా ఉగ్రమైన తపస్సుల వల్ల కానీ.. ఏ ఒక్కరి చేత కూడా నా ఈ విశ్వరూపం చూడటం సాధ్యం కాదు. ఇది కేవలం నీకు మాత్రమే సాధ్యమైంది. (11.48)
- నా యొక్క ఈ భయంకర రూపమును చూసి భయపడవద్దు, భ్రాంతికి లోను కావద్దు. భయాన్ని వీడి, ప్రసన్నమైన మనస్సుతో నా ఈ పూర్వ రూపాన్నే మళ్ళీ చూడుము. (11.49)
- సంజయుడు పలికెను: వాసుదేవుడు అర్జునునితో ఇలా చెప్పి, తన తన యొక్క చతుర్భుజ సాకార రూపాన్ని మళ్ళీ చూపించాడు. తదుపరి, సౌమ్యమైన మానవ రూపమును స్వీకరించి, భీతిల్లిన అర్జునుడిని మరింత శాంతింపచేసెను. (11.50)
- అర్జునుడు పలికెను: ఓ జనార్దనా! నీ ఈ అతి సుందరమైన, సౌమ్యమైన మనుష్య రూపాన్ని చూసి ఇప్పుడు నేను తేరుకున్నాను. నా మనస్సు ప్రశాంతత పొంది, నేను మళ్ళీ నా సహజ స్థితికి చేరుకున్నాను. (11.51)
- శ్రీ కృష్ణ భగవానుడు పలికెను: నీవు చూసిన నా ఈ రూపం చూడటం చాలా కష్టం. దేవతలు కూడా నా ఈ రూపాన్ని చూడాలని ఎల్లప్పుడూ ఆరాటపడుతుంటారు. (11.52)
- నీవు ఇప్పుడు నన్ను ఏ విధంగా చూశావో.. అట్టి రూపాన్ని కేవలం వేద పఠనం వల్ల కానీ, తపస్సు వల్ల కానీ, దానాల వల్ల కానీ లేదా యజ్ఞాల వల్ల కానీ చూడటం సాధ్యం కాదు. (11.53)
- ఓ పరంతప! కేవలం అనన్యమైన భక్తితో మాత్రమే నన్ను యదార్థంగా తెలుసుకోవడం, నన్ను దర్శించడం మరియు నాలో ప్రవేశించడం సాధ్యమవుతుంది. (11.54)
- ఓ పాండవా! ఎవరు నా కోసమే పనులు చేస్తారో, నన్నే పరమ గతిగా భావిస్తారో, నా యందే భక్తి కలిగి ఉంటారో, లౌకిక విషయాల పట్ల ఆసక్తి లేనివారై, సమస్త ప్రాణుల యెడల ద్వేషం లేకుండా ఉంటారో.. అట్టి వారు నిశ్చయంగా నన్ను చేరుకుంటారు. (11.55)