అదృష్టపూర్వం హృషితోఽస్మి దృష్ట్వా
భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే ।
తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం
ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥
అదృష్టపూర్వమ్, హృషితః, అస్మి, దృష్ట్వా, భయేన, చ, ప్రవ్యథితమ్, మనః, మే,
తత్, ఏవ, మే, దర్శయ, దేవ రూపమ్, ప్రసీద, దేవేశ, జగన్నివాస.
దేవ = దేవా; అదృష్టపూర్వం = పూర్వం చూడని (విశ్వరూపాన్ని); దృష్ట్వా = చూసి; హృషితః = సంతుష్టుణ్ణి; అస్మి = అయ్యాను; భయేన చ = మరియు, భయంతో; మే = నా; మనః = మనస్సు; ప్రవ్యథితమ్ = బాధితమైనది; దేవేశ = దేవేశా; జగన్నివాస = జగన్నివాసా; తత్ రూపం ఏవ = పూర్వరూపంతో; మే = నాకు; దర్శయ = దర్శనమిచ్చి; ప్రసీద = ప్రసన్నుడవు కమ్ము.
తా ॥ ఓ దేవా! ఇంతకుముందెన్నడూ చూడని నీ ఈ రూపాన్ని చూసి నేను సంతోషిస్తున్నాను, కానీ నా మనస్సు భయంతో వణికిపోతోంది. ఓ దేవేశా! జగన్నివాసా! నాపై అనుగ్రహం చూపి, నీ ఆ దివ్యమైన శాంత రూపాన్నే నాకు మళ్ళీ చూపించుము.
వ్యాఖ్య:-
అద్భుతమైన విశ్వరూపాన్ని చూడటం వల్ల అర్జునుడికి సంతోషం కలిగింది, కానీ అందులోని భయంకరమైన దృశ్యాలను చూసి భయంతో వణుకు పుట్టింది. ఆ భయాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి, శాంతమైన రూపాన్ని (సౌమ్య రూపాన్ని) చూపించమని భగవంతుడిని కోరుతున్నాడు.
‘ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస’ – అర్జునుడు ఇదే మాటను ఈ అధ్యాయంలోని 25వ శ్లోకంలో కూడా చెప్పాడు. ‘ఓ దేవాదిదేవా! లోకానికి ఆధారమైనవాడా! నాపై దయ చూపించు! నన్ను అనుగ్రహించు!’ అని దానికి అర్థం.
‘దేవ’, ‘రూపం’ అనే రెండు పదాలను కలిపి ‘దేవరూపం’ అంటారు. అంటే ‘నాలుగు చేతులు ఉన్న ఆ దైవ (విష్ణు) రూపాన్ని చూపించు’ అని కొందరు దీనికి అర్థం చెప్పారు.
“హిమవంతుని ఇంట పార్వతి కుమార్తెగా జన్మించింది. తండ్రికి తన పలు రూపాలను ఆమె చూపింది. తండ్రి కుమార్తెతో, ‘అమ్మా! నీ సమస్త రూపాలను దర్శించాను. కాని నీ బ్రహ్మస్వరూపం ఒక్కటి మిగిలిపోయింది. దాన్ని కూడా ఒక్కమారు దర్శింపచేయి’ అన్నాడు. అందుకు పార్వతి, ‘తండ్రీ! నువ్వు బ్రహ్మజ్ఞానం పొందగోరితే సంసారం త్యజించి సాధుసాంగత్యం చేయవలసి ఉంటుంది’ అన్నది. కాని హిమవంతుడు వదలిపెట్టలేదు. అప్పుడు పార్వతి ఒకమారు బ్రహ్మస్వరూపాన్ని చూపింది. చూడగానే హిమవంతుడు ఒక్కసారిగా మూర్ఛిల్లిపోయాడు. (మూలం: శ్రీ రామకృష్ణ కథామృతం)