అర్జున ఉవాచ :
కిం తద్బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం
కిం కర్మ పురుషోత్తమ ।
అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తం
అధిదైవం కిముచ్యతే ॥
అధియజ్ఞః కథం కోఽత్ర
దేహేఽస్మిన్ మధుసూదన ।
ప్రయాణకాలే చ కథం
జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః ॥ (8.1-8.2)
శ్రీభగవానువాచ :
అక్షరం బ్రహ్మ పరమం
స్వభావోఽధ్యాత్మముచ్యతే ।
భూతభావోద్భవకరో
విసర్గః కర్మసంజ్ఞితః ॥ (8.3)
అధిభూతం క్షరో భావః
పురుషశ్చాధిదైవతమ్ ।
అధియజ్ఞోఽహమేవాత్ర
దేహే దేహభృతాం వర ॥ (8.4)
అంతకాలే చ మామేవ
స్మరన్ ముక్త్వా కళేవరమ్ ।
యః ప్రయాతి స మద్భావం
యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః ॥ (8.5)
యం యం వాపి స్మరన్ భావం
త్యజత్యంతే కళేవరమ్ ।
తం తమేవైతి కౌంతేయ
సదా తద్భావభావితః ॥ (8.6)
తస్మాత్ సర్వేషు కాలేషు
మామనుస్మర యుధ్య చ ।
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిః
మామేవైష్యస్యసంశయః ॥ (8.7)
అభ్యాసయోగయుక్తేన
చేతసా నాన్యగామినా ।
పరమం పురుషం దివ్యం
యాతి పార్థానుచింతయన్ ॥ (8.8)
కవిం పురాణమనుశాసితారం
అణోరణీయాంసమనుస్మరేద్యః ।
సర్వస్య ధాతారమచింత్యరూపం
ఆదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ ॥
ప్రయాణకాలే మనసాచలేన
భక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ ।
భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్
స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ ॥ (8.9-8.10)
యదక్షరం వేదవిదో వదంతి
విశంతి యద్యతయో వీతరాగాః ।
యదిచ్ఛంతో బ్రహ్మచర్యం చరంతి
తత్తే పదం సంగ్రహేణ ప్రవక్ష్యే ॥ (8.11)
సర్వద్వారాణి సంయమ్య
మనో హృది నిరుధ్య చ ।
మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణం
ఆస్థితో యోగధారణామ్ ॥
ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ
వ్యాహరన్ మామనుస్మరన్ ।
యః ప్రయాతి త్యజన్ దేహం
స యాతి పరమాం గతిమ్ ॥ (8.12-8.13)
అనన్యచేతాః సతతం
యో మాం స్మరతి నిత్యశః ।
తస్యాహం సులభః పార్థ
నిత్యయుక్తస్య యోగినః ॥ (8.14)
మాముపేత్య పునర్జన్మ
దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్ ।
నాప్నువంతి మహాత్మానః
సంసిద్ధిం పరమాం గతాః ॥ (8.15)
ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః
పునరావర్తినోఽర్జున ।
మాముపేత్య తు కౌంతేయ
పునర్జన్మ న విద్యతే ॥ (8.16)
సహస్రయుగపర్యంతం
అహర్యద్ బ్రహ్మణోవిదుః ।
రాత్రిం యుగసహస్రాంతాం
తేఽహోరాత్రవిదో జనాః ॥ (8.17)
అవ్యక్తాద్వ్యక్తయః సర్వాః
ప్రభవంత్యహరాగమే ।
రాత్ర్యాగమే ప్రలీయంతే
తత్రైవావ్యక్తసంజ్ఞకే ॥ (8.18)
భూతగ్రామః స ఏవాయం
భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే ।
రాత్ర్యాగమేఽవశః పార్థ
ప్రభవత్యహరాగమే ॥ (8.19)
పరస్తస్మాత్తు భావోఽన్యో
అవ్యక్తోఽవ్యక్తాత్ సనాతనః ।
యః స సర్వేషు భూతేషు
నశ్యత్సు న వినశ్యతి ॥ (8.20)
అవ్యక్తోఽక్షర ఇత్యుక్తః
తమాహుః పరమాం గతిమ్ ।
యం ప్రాప్య న నివర్తంతే
తద్ధామ పరమం మమ ॥ (8.21)
పురుషః స పరః పార్థ
భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా ।
యస్యాంతఃస్థాని భూతాని
యేన సర్వమిదం తతమ్ ॥ (8.22)
యత్ర కాలే త్వనావృత్తిం
ఆవృత్తిం చైవ యోగినః ।
ప్రయాతా యాంతి తం కాలం
వక్ష్యామి భరతర్షభ ॥ (8.23)
అగ్నిర్జ్యోతిరహః శుక్లః
షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్ ।
తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛంతి
బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః ॥ (8.24)
ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః
షణ్మాసా దక్షిణాయనమ్ ।
తత్ర చాంద్రమసం జ్యోతిర్
యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే ॥ (8.25)
శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే
జగతః శాశ్వతే మతే ।
ఏకయా యాత్యనావృత్తిం
అన్యయావర్తతే పునః ॥ (8.26)
నైతే సృతీ పార్థ జానన్
యోగీ ముహ్యతి కశ్చన ।
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు
యోగయుక్తో భవార్జున ॥ (8.27)
వేదేషు యజ్ఞేషు తపస్సుచైవ
దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్ ।
అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వా
యోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్ ॥ (8.28)