శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే
జగతః శాశ్వతే మతే ।
ఏకయా యాత్యనావృత్తిం
అన్యయావర్తతే పునః ॥
శుక్ల కృష్ణే, గతీ, హి, ఏతే, జగతః, శాశ్వతే, మతే,
ఏకయా, యాతి, అనావృత్తిమ్, అన్యయా, ఆవర్తతే, పునః.
హి = ఏమన; జగతః = జగత్తుకు; శుక్ల =శుక్లం (దేవయానం, ఉత్తరమార్గం); కృష్ణే = కృష్ణం (పితృయానం, దక్షిణమార్గం అనే); ఏతే = ఈ రెండూ; గతీ = దారులూ; శాశ్వతే = నిత్యాలు, అనాదులు అని; మతే = తలచబడుతున్నాయి; ఏకయా = ఒకదానిచేత (శుక్లమార్గంలో); అనావృత్తిమ్ = అపునరావృత్తిని (మోక్షాన్ని); యాతి = పొందును; అన్యయా = మరొకదానిచేత (కృష్ణమార్గంలో); పునః = మరల; ఆవర్తతే = వచ్చి జన్మించును.
తా ॥ లోకంలో శుక్ల గతి, కృష్ణ గతి అనే ఈ రెండు మార్గాలు శాశ్వతమైనవిగా భావించబడ్డాయి. మొదటి మార్గం ద్వారా వెళ్ళేవాడు తిరిగి రాడు, రెండవ మార్గం ద్వారా వెళ్ళేవాడు తిరిగి వస్తాడు.
(గీత : 9–21; వేదాంత సూత్రమ్. 3–1–8 చూ:)
వ్యాఖ్య:-
ఈ లోకంలో రెండే రెండు మార్గాలు ఉన్నాయని ఇక్కడ స్పష్టంగా చెప్పారు. అందులో ఒకటి మనిషిని ఉన్నత స్థితికి (ఊర్ధ్వ లోకాలకు) తీసుకువెళ్తే, రెండోది పతనానికి దారితీస్తుంది. కాంతివంతమైన జ్ఞాన మార్గంలో నడిచేవాడు మళ్లీ పుట్టవలసిన అవసరం లేని స్థితిని (మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. కానీ, చీకటితో నిండిన అజ్ఞాన మార్గంలో వెళ్ళేవాడు మళ్ళీ జన్మిస్తూ, ఈ జనన మరణాల చక్రంలో (సంసారంలో) చిక్కుకుపోతాడు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే… ఒక మార్గం ముక్తిని ఇస్తుంది, రెండో మార్గం బంధనాల్లో ఇరికిస్తుంది. కాబట్టి ప్రజలు తమ వివేకాన్ని ఉపయోగించి, మేలు కలిగించే మొదటి మార్గాన్నే (జ్ఞాన మార్గాన్ని) ఎంచుకోవాలి. బంధించే ఆ రెండో మార్గాన్ని వదిలేయాలి.