संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव लोकमभिजयन्ते। त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषय: प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते। एष ह वै रयिर्य: …
Blog
Prashna Upanishad 1.7-8 Hindi
स एष वैश्वानरो विश्वरूप: प्राणोऽग्निरुदयते। तदेतदृचाभ्युक्तम्॥ ७॥ स: एष:=वह यह सूर्य ही; उदयते=उदय होता है; वैश्वानर: अग्नि:=(जो कि) वैश्वानर अग्नि (जठराग्नि) (और); विश्वरूप: …
Prashna Upanishad 1.6 Hindi
अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान् प्राणान् रश्मिषु संनिधत्ते। यद्दक्षिणां यत्प्रतीचीं यदुदीचीं यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत्सर्वं प्रकाशयति तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु …
Prashna Upanishad 1.5 Hindi
आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत् सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयि:॥ ५॥ ह=यह निश्चय है कि; आदित्य: वै=सूर्य ही; प्राण:=प्राण है (और); चन्द्रमा: …
Prashna Upanishad 1.4 Hindi
तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापति: स तपोऽतप्यत स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते। रयिं च प्राणं चेत्येतौ मे बहुधा प्रजा: करिष्यत इति॥ ४॥ तस्मै स: ह उवाच=उससे वे प्रसिद्ध महर्षि बोले—; वै …
Prashna Upanishad 1.3 Hindi
अथ कबन्धी कात्यायन उपेत्य पप्रच्छ।भगवन् कुतो ह वा इमा: प्रजा: प्रजायन्त इति॥ ३॥ अथ=तदनन्तर (उनमेंसे); कात्यायन: कबन्धी=कत्य ऋषिके प्रपौत्र कबन्धीने; उपेत्य=(पिप्पलाद ऋषिके) पास …