सम्बन्ध—पहले खण्डके चौथे मन्त्रमें परा और अपरा—इन दो विद्याओंको जाननेयोग्य बताया था, उनमेंसे अब इस खण्डमें अपरा विद्याका स्वरूप और फल बतलाकर परा विद्याकी जिज्ञासा उत्पन्न की जाती है— तदेतत्सत्यं …
Mundaka Upanishad 1.1.9 Hindi
य: सर्वज्ञ: सर्वविद्यस्य ज्ञानमयं तप:।तस्मादेतद्ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायते॥ ९॥ य:=जो; सर्वज्ञ:=सर्वज्ञ (तथा); सर्ववित् =सबको जाननेवाला …
Mundaka Upanishad 1.1.8 Hindi
तपसा चीयते ब्रह्म ततोऽन्नमभिजायते।अन्नात्प्राणो मन: सत्यं लोका: कर्मसु चामृतम्॥ ८॥ ब्रह्म=परब्रह्म; तपसा=संकल्परूप तपसे; चीयते=उपचय (वृद्धि) को प्राप्त होता …
Mundaka Upanishad 1.1.7 Hindi
यथोर्णनाभि: सृजते गृह्णते चयथा पृथिव्यामोषधय: सम्भवन्ति।यथा सत: पुरुषात्केशलोमानितथाक्षरात्सम्भवतीह विश्वम्॥ ७॥ यथा=जिस प्रकार; ऊर्णनाभि:=मकड़ी; सृजते=(जालेको) बनाती …
Mundaka Upanishad 1.1.6 Hindi
यत्तदद्रेश्यमग्राह्यमगोत्रमवर्णमचक्षु:श्रोत्रं तदपाणिपादम्। नित्यं विभुं सर्वगतं सुसूक्ष्मं तदव्ययं यद्भूतयोनिं परिपश्यन्ति धीरा:॥ ६॥ तत् =वह; यत् =जो; अद्रेश्यम्=जाननेमें न …
Mundaka Upanishad 1.1.5 Hindi
तत्रापरा ऋग्वेदो यजुर्वेद: सामवेदोऽथर्ववेद: शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमिति। अथ परा यया तदक्षरमधिगम्यते॥ ५॥ तत्र=उन …