नायमात्मा बलहीनेन लभ्योन च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात्।एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वां-स्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम॥ ४॥ अयम्=यह; आत्मा=परमात्मा; बलहीनेन=बलहीन मनुष्यद्वारा; न …
Mundaka Upanishad 3.2.3 Hindi
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्योन मेधया न बहुना श्रुतेन।यमेवैष वृणुते तेन लभ्य-स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनुं स्वाम्॥ ३॥ * * यह मन्त्र कठोपनिषद्में भी इसी प्रकार है (१। २। …
Mundaka Upanishad 3.2.2 Hindi
कामान् य: कामयते मन्यमान:स कामभिर्जायते तत्र तत्र।पर्याप्तकामस्य कृतात्मन-स्त्विहैव सर्वे प्रविलीयन्ति कामा:॥ २॥ य:=जो; कामान्=भोगोंको; मन्यमान:=आदर देनेवाला मानव; कामयते=(उनकी) …
Mundaka Upanishad 3.2.1 Hindi
सम्बन्ध—पूर्व प्रकरणमें विशुद्ध अन्त:करणवाले साधककी सामर्थ्यका वर्णन करनेके लिये प्रसङ्गवश कामनाओंकी पूर्तिकी बात आ गयी थी; अत: निष्कामभावकी प्रशंसा और सकामभावकी निन्दा करते हुए पुन: प्रकरण आरम्भ करते …
Mundaka Upanishad 3.1.10 Hindi
यं यं लोकं मनसा संविभातिविशुद्धसत्त्व: कामयते यांश्च कामान्।तं तं लोकं जयते तांश्च कामां-स्तस्मादात्मज्ञं ह्यर्चयेद् भूतिकाम:॥ १०॥ विशुद्धसत्त्व:=विशुद्ध अन्त:करणवाला (मनुष्य); यम् …
Mundaka Upanishad 3.1.9 Hindi
एषोऽणुरात्मा चेतसा वेदितव्योयस्मिन् प्राण: पञ्चधा संविवेश।प्राणैश्चित्तं सर्वमोतं प्रजानांयस्मिन् विशुद्धे विभवत्येष आत्मा॥ ९॥ यस्मिन्=जिसमें; पञ्चधा=पाँच …