य: पूर्वं तपसो जातमद्भ्य: पूर्वमजायत।गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत् ॥एतद्वै तत् ॥ ६॥ य:=जो; अद्भ्य:=जलसे; पूर्वम्=पहले; अजायत=हिरण्यगर्भरूपमें प्रकट हुआ …
Katha Upanishad 2.1.5 Hindi
य इमं मध्वदं वेद आत्मानं जीवमन्तिकात्।ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते॥एतद्वै तत् ॥ ५॥ य:=जो मनुष्य; मध्वदम्=कर्मफलदाता; जीवम्*=सबको जीवन प्रदान करनेवाले; (तथा) भूतभव्यस्य=भूत, …
Katha Upanishad 2.1.4 Hindi
स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति।महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति॥ ४॥ स्वप्नान्तम् च=स्वप्नके दृश्योंको और; जागरितान्तम्=जाग्रत्-अवस्थाके दृश्योंको; उभौ=इन दोनों …
Katha Upanishad 2.1.3 Hindi
येन रूपं रसं गन्धं शब्दान्स्पर्शाॸश्च मैथुनान्।एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते॥एतद्वै तत्॥ ३॥ येन=जिसके अनुग्रहसे …
Katha Upanishad 2.1.2 Hindi
पराच: कामाननुयन्ति बाला-स्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम्।अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वाध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते॥ २॥ [ये] बाला:=जो मूर्ख; पराच: कामान्=बाह्य भोगोंका; अनुयन्ति=अनुसरण …
Katha Upanishad 2.1.1 Hindi
सम्बन्ध—तृतीय वल्लीमें यह बतलाया गया कि वे परब्रह्म परमेश्वर सम्पूर्ण प्राणियोंमें वर्तमान हैं, परंतु सबको दीखते नहीं। कोई विरला ही उन्हें सूक्ष्म बुद्धिके द्वारा देख सकता है। इसपर यह प्रश्न होता है …