అంతవంత ఇమే దేహా
నిత్యస్యోక్తాః శరీరిణః ।
అనాశినోఽప్రమేయస్య
తస్మాద్యుధ్యస్వ భారత ॥
అంతవంతః, ఇమే, దేహాః, నిత్యస్య, ఉక్తాః, శరీరిణః,
అనాశినః, అప్రమేయస్య, తస్మాత్, యుధ్యస్వ, భారత.
నిత్యస్య = నిత్యము; అనాశినః = అవినాశియు; అప్రమేయస్య = ప్రమాణాతీతమైన; శరీరిణః = ఆత్మ ధరించే; ఇమే = ఈ; దేహాః = శరీరాలు; అంతవంతః = వినాశశీలములు, నశ్వరాలు; ఉక్తాః = అని చెప్పబడినవి; భారత = అర్జునా; తస్మాత్ = కనుక; యుధ్యస్వ = యుద్ధం చెయ్యి.
తా ॥ ఈ భౌతిక దేహాలు నశించేవి. కానీ వీటిలో ఉండే ఆత్మ నిత్యమైనది, నాశనం లేనిది మరియు ప్రమాణాలకు అందనిది. కాబట్టి ఓ భారత! యుద్ధం చేయి.
వ్యాఖ్య:-
“అన్తవన్త ఇమే దేహాః” – అంటే ఈ శరీరాలకు అంతం (చావు) ఉంది అని అర్థం. మనం దేహం కాదు, దేహంలో ఉండేవారం (దేహి); శరీరం కాదు, శరీరాన్ని ధరించినవారం (శరీరి). శరీరాలు నశించిపోతాయి. కానీ అందులో ఉండే ఆత్మ మాత్రం నశించదు. కాబట్టి, నాశనమైపోయే ఈ శరీరాలను ఎప్పుడూ నమ్ముకోకూడదు. ‘ఈ శరీరమే నేను’ అని అనుకోకూడదు (తాదాత్మ్యం చెందకూడదు). శాశ్వతమైన ఆత్మనే నమ్ముకోవాలి, ఆ ఆత్మే ‘నేను’ అని భావించాలి.
‘శరీరిణః’ (శరీరంలో ఉండేవాడు) అని చెప్పడం వల్ల, ఆత్మ ఎక్కడో దూరంగా లేదని, ఈ శరీరంలోనే వ్యాపించి ఉందని స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. కాబట్టి ‘ఈ శరీరమే నేను’ అనే భావనను వదిలేసి, ‘నేను ఈ శరీరంలో ఉండే ఆత్మను’ అనే భావనను కలిగి ఉండాలి.
“తస్మాద్యుధ్యస్వ” – అంటే ‘కాబట్టి యుద్ధం చేయి’ అని అర్థం. ‘ఆత్మకు నాశనం లేదు కాబట్టి, నువ్వు శరీరం కాదు కాబట్టి… ఇక దుఃఖాన్ని వదిలేసి, ధైర్యంతో నీకు విధించిన పనిని (కర్తవ్యాన్ని) ఆచరించు’ అని దీని భావం. జ్ఞానంతో కూడిన పనిని (కర్మను) చేయమని భగవంతుడు ఇక్కడ అర్జునుడికి మంచి మాటలు (హితబోధ) చెబుతున్నాడు.