కథం విద్యామహం యోగిన్
త్వాం సదా పరిచింతయన్ ।
కేషు కేషు చ భావేషు
చింత్యోఽసిభగవన్ మయా ॥
కథమ్, విద్యామ్, అహమ్, యోగిన్, త్వామ్, సదా, పరిచింతయన్,
కేషు, కేషు, చ, భావేషు, చింత్యః, అసి, భగవన్, మయా.
యోగిన్ = యోగీశ్వరా; సదా = సర్వదా; పరిచింతయన్ = చింతిస్తూ; కథమ్ = ఎట్లు; త్వామ్ = నిన్ను; అహమ్ = నేను; విద్యామ్ = ఎరుగ గలను; భగవన్ = ఈశ్వరా; కేషు కేషు = ఏ యే; భావేషు = వస్తువుల; మయా = నాచే; (నీవు) చింత్యః అసి = ధ్యానింపబడదగిన వాడవగుతావు?
తా ॥ ఓ యోగీశ్వరా! నిన్ను నిరంతరం ధ్యానిస్తూ నేను ఎలా తెలుసుకోగలను? ఓ భగవంతుడా! ఏ ఏ వస్తువులలో లేదా భావాలలో నిన్ను నేను స్మరించాలి?
వ్యాఖ్య:-
దేవుని తత్త్వం చాలా సూక్ష్మమైనది. అది సాధారణ మనుషులకు వెంటనే అర్థం కాదు, అనుభవంలోకి రాదు. అందుకే సాధన మొదలుపెట్టే కొత్తలో… సాధకుడు తన మనసును దేవుడికి సంబంధించిన ఒక పవిత్రమైన వస్తువు మీదో లేదా దేవుడి విగ్రహం (మూర్తి) మీదో లగ్నం చేసి, ధ్యానం చేయడం అలవాటు చేసుకోవాలి. అలా చేస్తూ నెమ్మదిగా మనసును ఒకచోట నిలిపే శక్తి (ఏకాగ్రత) వచ్చిన తర్వాత… అప్పుడు ఆకారం లేని, గుణాలు లేని ఆ పరమాత్మ (నిరాకార తత్త్వం) గురించి ఆలోచించవచ్చు. అందుకే అర్జునుడు కృష్ణుడిని ఇలా వేడుకుంటున్నాడు – “నేను ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా ఉండే నీ గొప్ప రూపాలు (విభూతులు), దివ్యమైన వస్తువులు ఏవో చెప్పవా?” అని. నిజానికి ఈ ప్రపంచమంతా ఆ భగవంతుడి రూపమే. అయినప్పటికీ, ధ్యానం చేయడానికి సులువుగా, అనుకూలంగా ఉండే ముఖ్యమైన రూపాలు ఏంటో చెప్పమని అర్జునుడు ప్రార్థిస్తున్నాడు.