భవాన్ భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కృపశ్చ సమితింజయః ।
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సౌమదత్తిస్తథైవ చ ॥ 8
అన్యే చ బహవః శూరా మదర్థే త్యక్తజీవితాః ।
నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః ॥ 9
భవాన్, భీష్మః, చ, కర్ణః, చ, కృపః, చ, సమితింజయః,
అశ్వత్థామా, వికర్ణః, చ, సౌమదత్తిః, తథా, ఏవ, చ
అన్యే, చ, బహవః, శూరాః, మదర్థే, త్యక్తజీవితాః
నానాశస్త్ర ప్రహరణాః, సర్వే, యుద్ధవిశారదాః
భవాన్ = మీరు; భీష్మః చ = భీష్ముడూ; కర్ణః = కర్ణుడు; సమితింజయః = సంగ్రామ విజయుడైన; కృపః చ = కృపాచార్యుడూ; తథా, ఏవ = అలాగే; అశ్వత్థామా చ = అశ్వత్థామ; వికర్ణః చ = వికర్ణుడూ; సౌమదత్తిః = సోమదత్తుని పుత్రుడైన భూరిశ్రవుడు. అన్యే చ = తదితరులు; బహవః = పెక్కుమంది; శూరాః = వీరులు; మదర్థే = నా కొరకు; త్యక్తజీవితాః = ప్రాణత్యాగ సంసిద్ధులు; సర్వే = వీరందరూ; నానాశస్త్ర ప్రహరణాః = వివిధ శస్త్రాయుధులు; యుద్ధవిశారదాః = యుద్ధ నిపుణులు.
తా ॥ మన పక్షాన మీరు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, సంగ్రామ విజయుడైన కృపాచార్యుడూ, అలాగే అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుని పుత్రుడైన భూరిశ్రవుడు మొదలైన ప్రముఖులు ఉన్నారు.
తా ॥ నా నిమిత్తం ప్రాణాన్ని సైతం త్యజించడానికి సంసిద్ధులైనవారు ఇంకా అనేకమంది ఉన్నారు. వీరందరూ వివిధశస్త్ర సంపన్నులు మరియు యుద్ధ నిపుణులు.
వ్యాఖ్య:–
ద్రోణుడి పేరే ఎందుకు ముందు?: కౌరవ సైన్యానికి భీష్ముడు సర్వసేనాధిపతి కదా? మరి దుర్యోధనుడు ఆయన పేరు మొదట చెప్పకుండా, ద్రోణాచార్యుడి పేరు ఎందుకు ముందు ప్రస్తావించాడు? దీనికి కొన్ని కారణాలు ఉండవచ్చు:
- తన ఎదురుగా ఉన్న ద్రోణుడు ఏమనుకుంటాడో అనే సందేహంతో కావచ్చు.
- గురువుకు ప్రథమ స్థానం ఇవ్వడం సంప్రదాయం కాబట్టి అలా చేసి ఉండవచ్చు.
- ద్రోణాచార్యుడిని యుద్ధానికి ఉత్సాహపరచాలనే ఉద్దేశంతోనైనా ఇలా చేసి ఉండవచ్చు.
బలాబలాల అంచనా: నిజానికి రెండు వైపులా ఉన్న వీరుల గురించి ద్రోణాచార్యుడికి ముందే తెలుసు. అయినా సరే, ఆయనకు చెప్తున్న సాకుతో దుర్యోధనుడు వారందరినీ మరోసారి గుర్తుచేసుకుంటూ, ఇరుపక్షాల బలాబలాలను (Strength and Weakness analysis) అంచనా వేసుకుంటున్నాడు.
అశుభ సంకేతం: దుర్యోధనుడు తన సైనికుల గురించి మాట్లాడుతూ “త్యక్తజీవితాః” (ప్రాణాలను వదిలేసినవారు/త్యాగం చేసినవారు) అనే పదాన్ని వాడాడు. ఈ మాట అతని నోటి నుండి రావడం చూస్తుంటే—తన వాళ్ళందరూ ఈ యుద్ధంలో ఎలాగూ చనిపోతారు అని అతని అంతరాత్మకు ముందే తెలిసిపోయిందేమో అనిపిస్తోంది. అందుకే ఇలా పలకడం దుర్యోధనుడికి ఒక దుర్నిమిత్తం (చెడు శకునం) అని కొంతమంది పండితుల అభిప్రాయం.