కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దంభమానమదాన్వితాః ।
మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ ప్రవర్తంతేఽశుచివ్రతాః ॥ 10
కామమ్, ఆశ్రిత్య, దుష్పూరమ్, దంభ మాన మదాన్వితాః,
మోహాత్, గృహీత్వా, అసద్ గ్రాహాన్, ప్రవర్తంతే, అశుచివ్రతాః.
దుష్పూరమ్ = నిండింపబడరాని (అంతులేని); కామమ్ = కామాన్ని; ఆశ్రిత్య = ఆశ్రయించి; దంభ మాన మదాన్వితాః = దంభ అభిమాన-మద యుక్తులై; మోహాత్ = అవివేకంతో; అసద్ గ్రాహాన్ = అశుభ నిశ్చయాలను; గృహీత్వా = గ్రహించి; అశుచివ్రతాః = అశుద్ధములైన వ్రతాలను పూని; ప్రవర్తంతే = ప్రవర్తిల్లుతున్నారు.
తా ॥ దంభ-అభిమాన-మద యుక్తులై, అపరిమితమైన కామాన్ని ఆశ్రయించి, అవివేకంతో (ఈ మంత్రంతో ఆ దేవతను ఆరాధించి మహానిధులను పొందుతాను అని) అశుభ నిశ్చయాలు గలవారై (మద్యమాంసాది పూర్వకంగా క్షుద్రదేవతలను ఆరాధిస్తూ) అపవిత్రములైన వ్రతాలను ఆచరిస్తున్నారు.
వ్యాఖ్య:–
రాక్షస స్వభావం ఉన్నవారి ప్రవర్తన, వారి కోరికలు ఎలా ఉంటాయో ఇక్కడ కళ్ళకు కట్టినట్లు వివరించారు.
నింపలేనంత కోరిక (దుష్పూరమ్): వారి కోరికలు ‘దుష్పూరం’ అంటే ఎంతకీ తీరనివి. దీని గురించి భగవద్గీత 3వ అధ్యాయంలోనే చెప్పారు: “అగ్నిలో ఎంత నెయ్యి పోస్తే మంట అంత పెరుగుతుందే తప్ప ఆరిపోదు”. అలాగే, వీరికి ఎంత దొరికినా, ఎంత అనుభవించినా తృప్తి ఉండదు. ఆశ ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంటుంది. అందుకే వారు ఎప్పుడూ అసంతృప్తితో, అశాంతితో ఉంటారు.
మూడు ప్రమాదకరమైన గుణాలు (దంభమానమదాన్వితాః) :
- దంభం: లేని గొప్పలు చెప్పుకోవడం.
- మానం: అభిమానం/గర్వం.
- మదం: పొగరు.
వీటిలో ఏ ఒక్కటి ఉన్నా మనిషి నాశనమైపోతాడు. అలాంటిది ఈ మూడు గుణాలూ ఉన్నవారి పరిస్థితి ఇక చెప్పాలా? వారి పతనం ఖాయం.
అజ్ఞానమనే మత్తు (మోహాత్): వారు ఇలా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తారు? అంటే.. ‘మోహం’ వల్ల. మోహం అంటే అజ్ఞానం అనే మత్తు (కైపు). ఆ మత్తులో ఉండి, చేయకూడని పనులన్నీ చేస్తారు. మంచి ఏదో, చెడు ఏదో గ్రహించలేరు. చెడునే మంచి అనుకుని పట్టుకుంటారు (అసద్గ్రహణం).
చెడ్డ పట్టుదల (అశుచి వ్రతాః): ‘వ్రతం’ అంటే మామూలుగా మంచి పనుల కోసం తీసుకునే దీక్ష. కానీ వీరు ‘అశుచి వ్రతులు’ (అపవిత్రమైన దీక్ష కలవారు). అంటే మద్యం తాగడం, మాంసం తినడం, ఇతర చెడు అలవాట్లను ఒక వ్రతంలా, పట్టుదలగా ప్రతిరోజూ చేస్తారు. పట్టుదల ఉండటం మంచిదే. కానీ అది మంచి పనుల (శుచి వ్రతాల) మీద ఉండాలి. మద్యపానాదుల మీద కాదు. ఆ పట్టుదలను దైవ కార్యాల వైపు తిప్పితేనే మనిషికి మంచి జరుగుతుంది.