ద్రోణంచ భీష్మంచ జయద్రథంచ
కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్ ।
మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా
యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ ॥ 34
ద్రోణమ్, చ, భీష్మమ్, చ, జయద్రథమ్, చ, కర్ణమ్, తథా, అన్యాన్, అపి, యోధవీరాన్,
మయా, హతాన్, త్వమ్, జహి, మా, వ్యథిష్ఠాః, యుధ్యస్వ, జేతాసి, రణే, సపత్నాన్.
మయా = నాచే; హతాన్ = చంపబడిన; ద్రోణం చ = ద్రోణుణ్ణి; భీష్మం చ = భీష్ముణ్ణి; జయద్రథం చ = జయద్రథుణ్ణి; కర్ణమ్ = కర్ణుణ్ణి; తథా అన్యాన్ = మఱియు ఇతర; యోధ వీరాన్ అపి =యుద్ధవీరులను కూడా; త్వమ్ = నీవు; జహి = చంపు; మా వ్యథిష్ఠాః = విచారపడకు (భయపడకు); రణే = యుద్ధంలో; సపత్నాన్ = శత్రువులను; జేతాసి = జయించగలవు; యుధ్యస్వ = యుద్ధం చేయి.
తా ॥ (ఎవరిని చంపడానికి నీవు శంకిస్తున్నావో ఆ) భీష్మ, ద్రోణ, కర్ణ, జయద్రథాదులను* , తదితరులైన యోధులను నేను ఇదివరకే చంపి ఉన్నాను; మృతులైన వారినే నువ్వు వధించు. భయపడకు (విచారించకు), యుద్ధంలో శత్రువులను తప్పక గెలువగలవు. యుద్ధమొనర్చు.
వ్యాఖ్య:-
“మా వ్యధిష్ఠాః” (భయపడవద్దు / వ్యధ చెందవద్దు) – ఇది అందరికీ చాలా గొప్ప ఉపదేశం. దేవుడిని నమ్ముకుని (శరణు పొంది), తన విధిని ధర్మబద్ధంగా నిర్వర్తించే మనిషి ఇక దేనికీ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు, దిగులు పడాల్సిన పని లేదు. అందుకే కృష్ణుడు అర్జునుడితో… “నీ కర్తవ్యాన్ని నువ్వు ధైర్యంగా, భయం లేకుండా చెయ్యి” అని చెబుతున్నారు. ఈ “భయపడవద్దు” అనే మాటను ప్రతి ఒక్కరూ తమ జీవితంలో గుర్తుంచుకోవాలి. మన జీవితంలో ఎన్నో కష్టాలు, ఆటంకాలు ఎదురవుతాయి. అప్పుడు కుమిలిపోకుండా, దేవుడి మాటను గుర్తుచేసుకుని ధైర్యం తెచ్చుకోవాలి. అర్జునుడి లాగా… అంతా దేవుడిదే అని భావించి (భగవదర్పణం), స్వచ్ఛమైన మనసుతో ఆయన్ని ఆశ్రయించి మన పని మనం చేస్తే ఇక కష్టాల గురించి బాధపడాల్సిన అవసరం ఉండదు.
రెండు ముఖ్యమైన పదాలు:
- యుధ్యస్వ (యుద్ధం చేయి): అంటే ఎవరి కర్తవ్యాన్ని వారు నిర్వహించాలి అని అర్థం. (కేవలం యుద్ధం అనే కాదు, మన బాధ్యత మనం చేయడం).
- జేతాసి (గెలవగలవు): ఇది ఫలితాన్ని చూపిస్తోంది. అంటే దేవుడిని నమ్ముకుని బాధ్యతగా పనిచేసేవాడికి విజయం ఖచ్చితంగా లభిస్తుంది.
కార్యసాధనకు (విజయం పొందడానికి) ఇదే మార్గం. ఎక్కడైతే శ్రీకృష్ణుడు (భగవంతునిపై ధ్యాస) ఉంటాడో, అక్కడ విజయం తథ్యం.
శ్రీకృష్ణుడు గీతను బోధించే సమయానికి భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు ఇంకా బతికే ఉన్నారు. కానీ, విశ్వరూపంలో వారు అప్పుడే చనిపోయినట్లుగా కృష్ణుడు అర్జునుడికి చూపించాడు. ఇది వినడానికి ఆశ్చర్యంగా ఉంది కదా? దీనికి కారణం శ్రీకృష్ణుడు ‘కాలాతీతుడు’. ఆయనకు గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అనే తేడాలు లేవు. ఆయన దృష్టిలో మూడు కాలాలు ఒక్కటే. అందుకే భవిష్యత్తులో జరగబోయే వారి మరణాన్ని ఇప్పుడే (వర్తమానంలో) చూపించగలిగారు. దీని ద్వారా మనిషికి ఒక గొప్ప పాఠం తెలుస్తోంది. ఇప్పుడు మన కళ్ల ముందు కనిపిస్తున్న బంధువులు, స్నేహితులు, ఆస్తులు, అంతస్తులు… ఇవన్నీ భవిష్యత్తులో ఎప్పటికైనా నశించిపోయేవే. ఏదీ శాశ్వతం కాదు. తెలివైనవాళ్లు (విజ్ఞులు) ఈ నిజాన్ని ఇప్పుడే గ్రహించాలి. భవిష్యత్తులో జరగబోయే ఈ వినాశనాన్ని ఇప్పుడే ఊహించుకుని, ప్రాపంచిక విషయాలపై వైరాగ్యం (ఆసక్తి తగ్గించుకోవడం) పెంచుకోవాలి. గౌతమ బుద్ధుడు కూడా సరిగ్గా ఇదే చేశారు. మరణం గురించి, శరీరం అశాశ్వతం అని ముందుగానే తీవ్రంగా ఆలోచించి, ఆ వైరాగ్యంతోనే గొప్ప జ్ఞానాన్ని పొందారు.