జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ ।
తస్మాదపరిహార్యేఽర్థే న త్వం శోచితుమర్హసి ॥ 27
జాతస్య, హి, ధ్రువః, మృత్యుః, ధ్రువమ్, జన్మ, మృతస్య, చ,
తస్మాత్, అపరిహార్యే, అర్థే, న, త్వమ్, శోచితుమ్, అర్హసి.
హి = ఏలనన; జాతస్య = పుట్టిన వారికి; మృత్యుః = మరణం; ధ్రువః = నిశ్చయం; మృతస్య = మరణించిన వారికి; జన్మ చ = జన్మ; ధ్రువమ్ = నిశ్చయం; తస్మాత్ = కాబట్టి; అపరిహార్యే = తప్పింప శక్యం కాని; అర్థే = విషయం గూర్చి; త్వమ్ = నీవు; శోచితుమ్ = దుఃఖీంచడానికి; న అర్హసి = తగవు.
తా ॥ ఎందుకంటే, పుట్టిన వారికి మృత్యువు నిశ్చితం, మృతి చెందిన వారికి (స్వకర్మానుసారం) పునర్జన్మ నిశ్చితం* ; కాబట్టి తప్పింప శక్యం కాని ఈ విషయాన్ని గూర్చి దుఃఖీంచడం నీకు తగదు.
వ్యాఖ్య:–
ఇది కూడా ముందుగా చెప్పినట్లుగా సామాన్య ప్రజల దృష్టిలో చెప్పిన విషయమే. నిజానికి ఆత్మకు పుట్టుక, చావు అనేవి లేవు.
‘అపరిహార్యేర్థే’ – అంటే ‘తప్పించుకోలేని విషయం’ అని అర్థం. ఆత్మజ్ఞానం కలగనంత వరకూ ఈ జనన మరణాలను ఎవరూ తప్పించుకోలేరు (అవి అపరిహార్యం). కానీ ఆత్మజ్ఞానం కలిగాక, ఈ చావు పుట్టుకల చక్రం ఆగిపోతుంది. అప్పుడు వాటిని తప్పించుకోవచ్చు (పరిహార్యం అవుతాయి). కాబట్టి, ఇంకా కర్మలు మిగిలి ఉన్న సామాన్యుల కోసమే శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకం చెప్పాడని అర్థం చేసుకోవాలి. అలా కాకుండా ఇదే (చావు పుట్టుకలు ఉండటమే) నిజం అనుకుంటే… ‘ఆత్మ ఎప్పుడూ పుట్టదు, చావదు’ అని ఇంతకుముందు చెప్పిన గొప్ప సత్యాలకు (శ్లోకాలకు) విరుద్ధం అవుతుంది.
‘సామాన్య దృష్టితో చూసినప్పుడే ఆత్మ గురించి ఏడవాల్సిన పనిలేనప్పుడు… ఇక జ్ఞాన దృష్టితో చూసినప్పుడు వేరే చెప్పాలా (అసలు ఏడవకూడదు కదా)?’ అని భగవంతుడు ఉద్దేశించినట్లుగా మనం అర్థం చేసుకోవాలి.