అహం హి సర్వయజ్ఞానాం భోక్తా చ ప్రభురేవ చ ।
న తు మామభిజానంతి తత్త్వేనాతశ్చ్యవంతి తే ॥ 24
అహమ్, హి, సర్వయజ్ఞానామ్, భోక్తా, చ, ప్రభుః, ఏవ, చ,
న, తు, మామ్, అభిజానంతి, తత్త్వేన, అతః, చ్యవంతి, తే.
సర్వ యజ్ఞానామ్ = శ్రౌతస్మార్తాదులైన సర్వయజ్ఞాలకు; అహమ్ హి = నేనే; భోక్తా చ = దేవతాత్మారూపంలో భోక్తను; ప్రభుః ఏవ చ = ఫలదాతను కూడా; తు = కాని; తే = వారు (అన్యదేవతాభక్తులు); తత్త్వేన = ఉన్నరూపున; మామ్ = నన్ను; న అభిజానంతి = ఎరుగరు, అతః = అందువల్ల; చ్యవంతి = పునరావృత్తి పొందుతున్నారు.
తా ॥ నేను, శ్రౌతస్మార్తాది సర్వయజ్ఞాలకూ (ఆయా నిర్దిష్టదేవతాత్మ రూపంలో) భోక్తనూ, ఫలదాతనూ కూడా. కాని, అన్యదేవతా భక్తులు నా స్వరూపాన్ని ఎరుగకపోవడం చేత మళ్ళీ జన్మిస్తున్నారు. (సర్వదేవతల యందూ అంతర్యామినైన నన్ను చూస్తూ, పూజించేవారు తిరిగి జన్మించరు)
వ్యాఖ్య:–
మనం చేసే అన్ని యజ్ఞాల ఫలితాన్ని స్వీకరించేవాడు (భోక్త), వాటన్నింటికీ ప్రభువు ఆ పరమాత్మే. కానీ, ఈ అసలైన నిజం తెలియక కొంతమంది సంకుచితంగా (చిన్నగా) ఆలోచిస్తారు. పరమాత్మను వదిలేసి, వేరే దేవతలే గొప్ప అనుకుని పూజలు చేస్తారు. దీనివల్ల వారు ఉన్నతమైన స్థానం నుండి జారిపోయి… జనన మరణాలనే ప్రవాహంలో (సంసార అనే బావిలో) పడిపోతున్నారు. ఎవరైతే పరమాత్మను ధ్యానించి ఆయన్ని చేరుకుంటారో, వారు తప్ప… మిగతావారందరూ మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టాల్సిందే. దేవుడి గురించి సరైన అవగాహన (యథార్థ జ్ఞానం) లేనివారందరూ ఈ చావు పుట్టుకల చక్రానికి బలి అవుతూనే ఉంటారు. దీనినే ‘చ్యుతి’ అంటారు. అంటే ఉన్నత స్థితి నుండి సంసారం అనే గోతిలోకి జారిపోవడం.
తత్త్వేన (నిజంగా తెలుసుకోవాలి): అందుకే దేవుడి గురించి బాగా తెలుసుకోవాలి. ఇక్కడ ‘తత్త్వేన’ అనే పదాన్ని వాడారు. అంటే—ఏదో పైపైన తెలుసుకోవడం (సామాన్య జ్ఞానం) సరిపోదు; అనుభవపూర్వకంగా, ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవాలి.
అంటే: దేవుడు అందరిలోనూ ఉన్నాడు (సర్వాంతర్యామి), కదిలేవి-కదలనివి అన్నింటికీ ఆయనే ఆధారం, మన నిజస్వరూపం ఆయనే… అని స్వయంగా అనుభూతి చెందాలి.
జ్ఞానుల స్థితి: అలా తెలుసుకున్న వారు ఇక కిందకు జారిపోరు (వారికి చ్యుతి ఉండదు). వారు చాలా జాగ్రత్తగా ఉంటారు. అబద్ధమైన ఈ ప్రపంచం గురించి ఆలోచించకుండా, ఎప్పుడూ తమ ఆత్మ మీదే (నిజస్వరూపం మీదే) ధ్యాస పెడతారు.