అవ్యక్తోఽక్షర ఇత్యుక్తస్తమాహుః పరమాం గతిమ్ ।
యం ప్రాప్య న నివర్తంతే తద్ధామ పరమం మమ ॥ 21
అవ్యక్తః, అక్షరః, ఇతి, ఉక్తః, తమ్, ఆహుః, పరమామ్, గతిమ్,
యమ్, ప్రాప్య, న, నివర్తంతే, తత్, ధామ, పరమమ్, మమ.
యః = ఏది; అవ్యక్తః = ఇంద్రియ అగోచరమూ; అక్షరః = వినాశరహితమూ; ఇతి ఉక్తః = అని చెప్పబడిందో; తమ్ = దానినే; పరమమ్ = శ్రేష్ఠమైన; గతిమ్ = గతి అని; ఆహుః = అంటారు; యమ్ = ఏ అక్షరమును; ప్రాప్య = పొందిన; (జీవులు) న నివర్తంతే = తిరిగి రావడం లేదో; తత్ = అది; మమ = నా(విష్ణుని); పరమామ్ = శ్రేష్ఠమైన; ధామ = పదం (స్వరూపం).
తా ॥ వినాశరహితుడు, ఇంద్రియాతీతుడు, అక్షరబ్రహ్మము – అని ఎవరిని గురించి శాస్త్రం వర్ణిస్తున్నదో,* అతనినే శ్రేష్ఠగతి అనికూడా అంటారు* ఏ అక్షరముపై ఎరుక కలిగితే మళ్ళీ ఈ సంసారానికి తిరిగిరావడం అనేది లేదో, అదే నా (విష్ణుని) పరమపదము.
వ్యాఖ్య:-
ప్రపంచంలో అన్ని పదవులకంటే గొప్పది, ఏది పొందితే మనిషికి మళ్ళీ పుట్టుక ఉండదో… అదే “పరమాత్మ స్థానం”. వేదాలు, శాస్త్రాలు అన్నీ ఇదే చెబుతున్నాయి. కళ్ళకు కనిపించకపోయినా, నాశనం లేని ఆ దేవుడే మనకు చేరాల్సిన అసలైన గమ్యం. క్షరం అంటే నాశనమయ్యేది. మన కళ్ళకు కనిపించే ప్రపంచం, డబ్బు, హోదా అన్నీ నాశనమయ్యేవే. వీటిని ఆశ్రయిస్తే వచ్చే లాభం ఏమీ లేదు (టెంపరరీ). అక్షరం అంటే నాశనం లేనిది. అదే పరమాత్మ. తెలివైన వారు టెంపరరీ వాటి మోజులో పడకుండా, పర్మనెంట్ అయిన దేవుడినే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంటారు. (“Aim at the lion and miss it rather than hunt a jackal and catch it.”) చేతికి సులభంగా చిక్కింది కదా అని అల్పమైన నక్కను వేటాడటం కంటే… గురి తప్పినా సరే సింహాన్ని వేటాడటమే గొప్ప విషయం. అంటే, చిన్న చిన్న ప్రాపంచిక కోరికలు సులభంగా తీరినా వాటి వల్ల గొప్పదనం లేదు. మోక్షం కోసం చేసే ప్రయత్నంలో కష్టాలున్నా, అదే సరైన మార్గం.
పరమాత్మను పొందడం వల్ల వచ్చే గొప్ప ప్రయోజనం ఒక్కటే – మళ్ళీ జన్మ లేకపోవడం. ఈ సంసారంలో ఉండే కష్టాలు ఇక ఉండవు. దేవుడి స్థానం తప్ప, మిగతా లోకాలన్నీ ‘మాయ’ (Illusion) పరిధిలోనే ఉంటాయి. మాయ ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ పుట్టడం, చావడం, మార్పులు (Changes) సహజంగా ఉంటాయి. ఏదీ స్థిరంగా ఉండదు. మాయ లేని ఒకే ఒక్క స్థానం “దైవస్థానం”. పుట్టడం (Birth), ముసలితనం రావడం (Old age), చనిపోవడం (Death) – ఇవన్నీ వినడానికి మామూలుగా ఉన్నా, అనుభవించడానికి చాలా భయంకరమైన బాధలు. ఈ నరకంలో (సంసార చక్రంలో) మళ్ళీ పడకూడదు అంటే… నాశనం లేని ఆ పరమాత్మ స్థానాన్ని ఆశ్రయించడం ఒక్కటే మార్గం. దేవుడిని చేరినవాడు ఈ చావు-పుట్టుకల నుంచి విముక్తి పొంది, శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని (కైవల్యాన్ని) పొందుతాడు. అందుకే మన లక్ష్యం ఎప్పుడూ ఆ మహోన్నత స్థానమే అయి ఉండాలి.