అనన్యచేతాః సతతం యో మాం స్మరతి నిత్యశః ।
తస్యాహం సులభః పార్థ నిత్యయుక్తస్య యోగినః ॥ 14
అనన్యచేతాః, సతతమ్, యః, మామ్, స్మరతి, నిత్యశః,
తస్య, అహమ్, సులభః, పార్థ, నిత్యయుక్తస్య, యోగినః.
అనన్యచేతాః = ఏకాగ్రచిత్తుడై; యః = ఎవడు; మామ్ = నన్ను; నిత్యశః = అనుదినం (యావజ్జీవం); సతతమ్ = నిరంతరం; స్మరతి = స్మరిస్తాడో; పార్థ = అర్జునా; అహమ్ = నేను; తస్య = ఆ; నిత్య యుక్తస్య = సమాహితచిత్తుడైన; యోగినః = యోగికి; సులభః = సులభుణ్ణి.
తా ॥ ఎవడు అనన్యచిత్తుడై నన్ను యావజ్జీవితమూ నిరంతరం స్మరిస్తుంటాడో, సదా సమాహితచిత్తుడైన ఆ యోగికి నేను సహజలభ్యుడను. (గీత: 9–34 చూ:)
వ్యాఖ్య:-
సాధారణంగా జనాలు “మోక్షం పొందడం, దేవుడిని సాక్షాత్కరించుకోవడం చాలా కష్టమైన పని, అది మనవల్ల కాదు” అని భయపడుతుంటారు. కానీ, ఇక్కడ కృష్ణుడు ఆ అపోహను తొలగిస్తున్నారు. ఏదైనా పని కష్టమా, సులభమా అనేది మనం చేసే ‘పద్ధతి’ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. సరైన పద్ధతిలో ప్రయత్నం చేస్తే దైవ ప్రాప్తి చాలా తేలిక. దేవుడు ఎవరికి ఈజీగా దొరుకుతాడు అంటే… మనసులో దేవుడు తప్ప వేరే ఏ ఇతర ఆలోచన లేనివారు (ఏకాగ్రత). ఏదో ఆదివారం, సోమవారం మాత్రమే కాకుండా… ప్రతిరోజూ, ఎల్లప్పుడూ ఎవరైతే దేవుడి గురించే ఆలోచిస్తూ ఉంటారో…అలాంటి వారికి దేవుడు చాలా సులభంగా దొరుకుతాడు.
‘అనన్యచేతాః’ – మనసులో దేవుడి ఆలోచనలు తప్ప, ప్రపంచ విషయాల గొడవ అస్సలు లేకపోవడమే ‘అనన్యచిత్తం’. చాలామంది మనసు పూర్తిగా ప్రపంచ విషయాల మీదే ఉంటుంది (ఇది ‘అన్యచిత్తం’). మరికొందరి మనసు సగం దేవుడి మీద, సగం సంసారం మీద ఉంటుంది. ఇది కూడా నిజమైన ఏకాగ్రత కాదు. పూర్తిగా దేవుడి మీదే మనసు లగ్నం చేయాలి.
ఇక్కడ కృష్ణుడు ‘సతతం’ (ఎల్లప్పుడూ), ‘నిత్యశః’ (ప్రతిరోజూ) అని రెండు పదాలు వాడారు. రెండింటి అర్థం దాదాపు ఒక్కటే అయినా, ఎందుకు వాడారంటే… దేవుడిని స్మరించడంలో ఏమాత్రం గ్యాప్ ఉండకూడదు అని నొక్కి చెప్పడానికే. కొందరు ఏదో ఒక పర్వదినం రోజున (ఉదాహరణకు ఏకాదశి నాడు) రోజంతా దేవుడిని తలుచుకుంటారు, మిగతా రోజుల్లో మర్చిపోతారు. మరికొందరు రోజూ తలుచుకుంటారు, కానీ రోజుకు ఒక అరగంటో, గంటో పూజ చేసి మిగతా సమయం వదిలేస్తారు. ఈ రెండు పద్ధతులు మంచివే కానీ, మోక్షానికి ఇవి చాలవు. “ప్రతిరోజూ” స్మరించాలి మరియు ఆ రోజులో “నిరంతరం” (ప్రతిక్షణం) స్మరించాలి. ఇలా ఎడతెగని ధారలా దేవుడిని స్మరించేవాడే ‘నిత్యయుక్తుడు’. అలాంటి వానికి దేవుడు చాలా తేలికగా దొరుకుతాడు. మొదట్లో ఇలా 24 గంటలూ దేవుడిని తలుచుకోవడం కష్టంగా అనిపించవచ్చు. కానీ, ప్రయత్నం చేస్తూ ఉంటే అలవాటు అవుతుంది. ఎప్పటికైనా ఈ స్థితిని సాధించి తీరాల్సిందే.
మనం ఏ క్షణంలో అయితే దేవుడిని మర్చిపోతామో, సరిగ్గా అదే క్షణంలో ‘మాయ’ మనసులోకి ప్రవేశిస్తుంది. అది మనసులో తిష్టవేసి, మనిషిని మళ్ళీ ప్రాపంచిక సుఖాల వైపు (విషయాల వైపు) లాగేస్తుంది. అందుకే సాధకుడు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. “నాస్తిజాగరతో భయమ్” అనే సామెత ఉంది. అంటే “మేల్కొని ఉన్నవాడికి దొంగల భయం ఉండదు”. అలాగే, ఆధ్యాత్మికంగా ఎప్పుడూ మేల్కొని (అలర్ట్గా) ఉంటూ దేవుడిని స్మరించేవాడికి, ఈ సంసారం అనే భయం ఉండదు. మనసులో మాయ దూరేందుకు చిన్న అవకాశం (Gap) కూడా ఇవ్వకూడదు. అందుకే ఎడతెగకుండా దేవుడిని స్మరిస్తూ ఆ దారిని మూసివేయాలి. ఎవరైతే ఇలా నిరంతరం దేవుడిని స్మరిస్తారో, వారికి దేవుడు చాలా సులభంగా దొరుకుతాడు. దీన్ని బట్టి మనకు అర్థమయ్యేది ఏంటంటే… ఇలా ఏకాగ్రత, నిరంతర స్మరణ లేనివారికి దేవుడిని పొందడం చాలా కష్టం. దేవుడిని సులభంగా చేరాలనుకునే వారందరూ, శ్రీకృష్ణుడు దయతో చెప్పిన ఈ ‘నిరంతర స్మరణ’ అనే మార్గాన్ని పాటించి జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకోవాలి.