యదక్షరం వేదవిదో వదంతి
విశంతి యద్యతయో వీతరాగాః ।
యదిచ్ఛంతో బ్రహ్మచర్యం చరంతి
తత్తే పదం సంగ్రహేణ ప్రవక్ష్యే ॥ 11
యత్, అక్షరమ్, వేదవిదః, వదంతి, విశంతి, యత్, యతయః, వీతరాగాః,
యత్, ఇచ్ఛంతః, బ్రహ్మచర్యమ్, చరంతి, తత్, తే, పదమ్, సంగ్రహేణ, ప్రవక్ష్యే.
వేద విదః = వేదజ్ఞులు; యత్ = దేనిని; అక్షరమ్ = అవినాశియైన పురుషుడని; వదంతి = చెప్పుచున్నారో; వీతరాగాః = విషయాసక్తిశూన్యులు, (నిస్పృహులైన); యతయః = యతులు; యత్ = దేనియందు; విశంతి = ప్రవేశిస్తున్నారో; యత్ = దేనిని; ఇచ్ఛంతః = తెలిసికోగోరి; బ్రహ్మచర్యమ్ = బ్రహ్మచర్యాన్ని; చరంతి = పాటించుదురో; తత్ = ఆ; పదమ్ = బ్రహ్మపదాన్ని; తే = నీకు; సంగ్రహేణ = సంక్షిప్తంగా; ప్రవక్ష్యే = చెబుతాను.
తా ॥ (ఓంకారాభ్యాస శ్రేష్ఠత్వం సూచించబడుతోంది-) వేదజ్ఞులు దేనిని అక్షరపురుషుడని వర్ణిస్తున్నారో, నిస్పృహులైన యతులు దేనిని పొందుతున్నారో జిజ్ఞాసువులు దేనిని పొందడానికి (గురు గృహంలో) బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటిస్తున్నారో, గమ్యమైన ఆ బ్రహ్మాన్ని గురించి నీకు సంక్షిప్తంగా చెబుతున్నాను. (కఠోపనిషత్తు. 1–2–15 చూ:)
వ్యాఖ్య:-
మోక్షం లేదా పరమాత్మ స్థానం గురించి క్లుప్తంగా (Short and sweetగా) చెబుతానని శ్రీకృష్ణుడు అన్నారు. ఎందుకంటే అది యుద్ధం జరిగే సమయం. తీరిగ్గా కూర్చుని గంటల తరబడి వివరించే అవకాశం లేదు. పైగా ఆ దైవతత్వం (బ్రహ్మపదం) గురించి ఎంత వర్ణించినా తరగదు, దానికి అంతం ఉండదు. అందుకే తక్కువ మాటల్లో ఎక్కువ అర్థం వచ్చేలా చెబుతానన్నారు. మోక్షం కోరుకునేవారికి ఇది చాలా ముఖ్యమైన పాఠం. ఎందుకంటే, పెద్ద పెద్ద వేదాల్లో ఉన్న సారాంశం మొత్తాన్ని పిండి, భగవంతుడు స్వయంగా ఇక్కడ క్లుప్తంగా అందిస్తున్నారు. ఇందులో ఆయన ‘ఓం’కారాన్ని (ప్రణవాన్ని) ఎలా ఉపాసించాలో నేర్పించబోతున్నారు. అసలు ఆ పరబ్రహ్మ స్థానం ఎలా ఉంటుందో ఇప్పుడు వివరిస్తారు…
(1) వేద పండితులు పరమాత్మను ‘అక్షరుడు’ అని వర్ణించారు. ‘క్షరము’ అంటే నశించిపోయేది. ‘అక్షరము’ అంటే నాశనం లేనిది అని అర్థం. ఈ ప్రపంచంలో మనకు కనిపించే వస్తువులన్నీ నశించిపోయేవే (క్షరములు), అవి కొద్దికాలం మాత్రమే ఉంటాయి. కానీ, బ్రహ్మము (ఆత్మ/దేవుడు) ఒక్కడే ఎప్పటికీ నాశనం లేనివాడు, మూడు కాలాల్లోనూ (భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన) ఉండేవాడు. జీవితంలో మనం ఎన్నో విషయాలు నేర్చుకుంటాం, కానీ అవన్నీ శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని ఇవ్వలేవు. ఆ పరమాత్మను తెలుసుకోవడమే జీవితంలో అతి ముఖ్యమైన విషయం. పిల్లలకు చిన్నప్పుడు ‘అక్షరాభ్యాసం’ ఎందుకు చేస్తారో తెలుసా? అక్షరము (అంటే నాశనం లేని ఆ దేవుడు) గురించి నేర్పించడమే నిజమైన అక్షరాభ్యాసం. అందుకే అక్షరాలు దిద్దించేటప్పుడు, దేవుడికి ప్రతీక అయిన ‘ఓం’ కారాన్ని మొదట రాయిస్తారు. ఎన్ని డిగ్రీలు, విద్యలు నేర్చుకున్నా… ఆత్మ విద్య (దేవుడిని తెలుసుకోవడం) మాత్రం వదిలిపెట్టకూడదు. వేదాలు చదవడం అంటే కేవలం నోటితో మంత్రాలు చెప్పడం కాదు. వేదాల సారాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవాలి, ఆచరించాలి. అలా ఆచరించి, దేవుడిని దర్శించినవారే నిజమైన వేదవేత్తలు.
(2) ఆ గొప్ప పరమాత్మ స్థానంలోకి (మోక్షంలోకి) ఎవరు ప్రవేశించగలరు? అనే ప్రశ్నకు ఇక్కడ సమాధానం దొరుకుతుంది. ఎవరికైతే ఇష్టాయిష్టాలు (రాగద్వేషాలు), కోరికలు, కోపం వంటి చెడు అలవాట్లు ఉండవో… వారు మాత్రమే అక్కడికి వెళ్లగలరు. మిగతా వారికి అక్కడ ప్రవేశం లేదు. మనం సినిమాకో, ప్రయాణానికో వెళ్ళినప్పుడు టికెట్ ఎలా అవసరమో… మోక్షం అనే కోటలో అడుగుపెట్టాలంటే “కోరికలు లేకపోవడం” (రాగరాహిత్యం) అనే టికెట్ కచ్చితంగా ఉండాలి. టికెట్ లేదా పర్మిషన్ లెటర్ లేకపోతే గొప్ప గొప్ప రాజభవనాల్లోకి సెక్యూరిటీ వాళ్ళు ఎలా రానివ్వరో… అలాగే మనసులో ఇంకా కోరికలు, ఆశలు మిగిలి ఉన్నవారిని మోక్షసామ్రాజ్యంలోకి అనుమతించరు. ఆ కోరికలు నశించినవారే ధైర్యంగా, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా లోపలికి వెళ్లగలరు. కాబట్టి “నాకు ఇంకా మోక్షం రాలేదే, దేవుడు కనిపించలేదే” అని బాధపడటం అనవసరం. ముందు భగవంతుడు చెప్పినట్టు కోరికలను, రాగద్వేషాలను వదిలించుకోవడం ప్రాక్టీస్ చేస్తే చాలు. అర్హత వస్తే మోక్షం అదే వస్తుంది.
‘యతయః’ అంటే ప్రయత్నశీలురు (గట్టిగా ప్రయత్నం చేసేవారు) అని అర్థం. ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో విజయం సాధించాలంటే కేవలం కోరుకుంటే సరిపోదు, తీవ్రమైన సాధన చేయాలి. అనేక కష్టాలను తట్టుకుని, తమ ఇంద్రియాలను (కోరికలను) పూర్తిగా అదుపులో ఉంచుకుని సాధన చేసేవారు మాత్రమే మోక్షాన్ని పొందుతారు. అంతేకాని, ఎలాంటి ప్రయత్నం చేయని సోమరులకు ఆ గొప్ప స్థితి ఎప్పటికీ రాదు. ప్రపంచంలో ఒక చిన్న వస్తువును లేదా చిన్న సుఖాన్ని పొందడానికే మనం ఎంతో కష్టపడుతుంటాం కదా!మరి ఎన్నో జన్మల నుంచి మన వెంట వస్తున్న చెడు అలవాట్లను, పాపపు సంస్కారాలను పూర్తిగా తొలగించుకుని… అన్నింటికంటే గొప్పదైన ‘పరబ్రహ్మ స్థానాన్ని’ (మోక్షాన్ని) పొందాలంటే ఇంకెంత గట్టి ప్రయత్నం అవసరం? కాబట్టి సాధన చేయకుండా ఫలితం ఆశించకూడదు. ఆ ఉన్నత స్థితికి తగినట్లుగా కష్టపడి సాధన చేయాలి.
(3) బ్రహ్మచర్యం – ఆ పరమాత్మ స్థానాన్ని (మోక్షాన్ని) కోరుకునేవారు బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తుంటారు. దీన్ని బట్టి దేవుడిని పొందడానికి, మోక్షానికి బ్రహ్మచర్యం ఎంత అత్యవసరమో అర్థమవుతోంది. ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో భగవంతుడు బ్రహ్మచర్యానికి చాలా గొప్ప స్థానాన్ని ఇచ్చారు. మోక్షం కోసం ప్రయత్నించే వారికి ఇది ఎంతగానో సహాయపడుతుందని దేవుడి మాటల ద్వారా స్పష్టమవుతోంది. బ్రహ్మచర్యం అంటే అందరూ అనుకున్నట్లు కేవలం శరీరాన్ని అదుపులో ఉంచుకోవడం మాత్రమే కాదు. దానికి విశాలమైన అర్థం ఉంది: శరీరం ద్వారా (కాయిక), మాట ద్వారా (వాచక), మనసు ద్వారా (మానసిక)… ఈ మూడింటితోనూ ప్రాపంచిక సుఖాలకు, విషయ వాంఛలకు దూరంగా ఉండాలి. మనసును ఎప్పుడూ ఆ పరబ్రహ్మ (దేవుడు) మీదే లగ్నం చేసి ఉంచాలి. అంటే, చెడు ఆలోచనలకు దూరంగా ఉంటూ, దేవుడి యందే మనసు నిలపడమే నిజమైన బ్రహ్మచర్యం.
‘ప్రవక్ష్యే’ (లెస్సగచెప్పెదను) – భగవంతుడు ఇక్కడ కేవలం ‘వక్ష్యే’ (చెబుతాను) అని అనకుండా, ‘ప్రవక్ష్యే’ (విశేషంగా చెబుతాను) అనే పదాన్ని వాడారు. దీన్ని బట్టి ఆయన బోధించబోయే బ్రహ్మోపాసన విషయం ఎంత ముఖ్యమైనదో, మోక్షాన్ని కోరుకునేవారు (ముముక్షువులు) దానిపై ఎంతటి గట్టి నమ్మకం ఉంచాలో మనకు స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. అచ్చం ఇలాంటి శ్లోకమే కఠోపనిషత్తులో కూడా ఉంది.