జన్మ కర్మ చ మే దివ్యం ఏవం యో వేత్తి తత్త్వతః ।
త్యక్త్వా దేహం పునర్జన్మ నైతి మామేతి సోఽర్జున ॥ 9
జన్మ, కర్మ, చ, మే, దివ్యమ్, ఏవమ్, యః, వేత్తి, తత్త్వతః,
త్యక్త్వా, దేహమ్, పునర్జన్మ, న, ఏతి, మామ్, ఏతి, సః, అర్జున.
అర్జున = అర్జునా; యః = ఎవడు; మే = నా; దివ్యమ్ = అప్రాకృతమైన; అలౌకికమైన; జన్మ = శరీరధారణ; కర్మ చ = సాధురక్షణాది లీలలను; ఏవమ్ = ఇట్లు; తత్త్వతః = యథార్థంగా; వేత్తి = తెలుసుకుంటాడో; సః = అతడు; దేహమ్ = శరీరాన్ని; త్యక్త్వా = విడిచి; పునర్జన్మ = మళ్ళీ జన్మను; న ఏతి = పొందడు; మామ్ = నన్ను; ఏతి = పొందుతాడు.
తా ॥ అర్జునా! ఎవడు ఈ తీరుగా అలౌకికమైన నా జన్మనూ, సాధు పరిత్రాణమూ మొదలైన అప్రాకృత కర్మల తత్త్వాన్ని (ఇవి పరోపకారార్థమే ఒనర్చబడినవని) గ్రహిస్తాడో అతడు పునర్జన్మను పొందడు, నన్నే పొందుతాడు.
వ్యాఖ్య:-
“బ్రహ్మవిద్ బ్రహ్మైవ భవతి” – “బ్రహ్మమును (దేవుడిని) తెలుసుకున్నవాడు బ్రహ్మమే అవుతాడు” అని ఉపనిషత్తులలో ఒక గొప్ప మాట ఉంది. ఈ శ్లోకంలో చెప్పింది కూడా అదే. ఎవరైతే భగవంతుడి దివ్యమైన జన్మను, ఆయన చేసే పనులను (లీలలను) నిజంగా అర్థం చేసుకుంటారో… వారు భక్తితో పూర్తిగా దేవుడి మీదే మనసు లగ్నం చేస్తారు. ఎప్పుడూ ఆ దేవుడి ధ్యానంలోనే ఉంటూ, చివరికి ఆ దేవుడిని చేరుకుంటారు.
ఈ శ్లోకంలో రెండు ముఖ్యమైన విషయాలు చెప్పారు:
- సాధన (ప్రయత్నం): దేవుడి అసలు రూపం ఎలాంటిదో సరిగ్గా తెలుసుకోవడం.
- సాధ్యం (గమ్యం/ఫలితం): దేవుడిలో ఐక్యం అయిపోవడం.
ఇక్కడ ‘తత్త్వతః’ (యథార్థంగా) అని ఒక మాట వాడారు. దీని అర్థం ఏంటంటే—దేవుడి గురించి కేవలం నోటి మాటలతో గొప్పగా చెబితేనో, పైపై జ్ఞానం సంపాదిస్తేనో సరిపోదు. దేవుడిని ‘స్వయంగా అనుభవం’ (Experience) ద్వారా తెలుసుకోవాలి. అప్పుడే నిజమైన తృప్తి, ఫలితం దక్కుతాయి.
శ్లోకంలో ‘దివ్యం’ అని చెప్పారు. అంటే దేవుడి పుట్టుక, ఆయన చేసే పనులు (లీలలు) మామూలు మనుషులవి లాంటివి కావు. అవి ప్రకృతికి (ఈ లోకానికి) అతీతమైనవి, అద్భుతమైనవి. భగవంతుడు ప్రకృతిని తన ఆధీనంలో ఉంచుకుంటాడు. అందుకే ఆయన చర్యలు సామాన్య ప్రాణులు చేసే పనుల్లా ఉండవు. దేవుడి తత్త్వాన్ని తెలుసుకున్నవాడు “మళ్ళీ పుట్టడు (పునర్జన్మ ఉండదు)” అని చెప్పిన వెంటనే, “నన్నే పొందుతాడు” అని కూడా కృష్ణుడు చెప్పారు. దీన్ని బట్టి మనకు ఏం అర్థమవుతుందంటే—జన్మరాహిత్యం (మోక్షం) అంటే ఏమీ లేని శూన్య స్థితి కాదు. అది సచ్చిదానంద స్వరూపుడైన భగవంతునిలో ఐక్యం అయ్యే గొప్ప ఆనంద స్థితి.
శ్లోకంలో “శరీరాన్ని వదిలి నన్నే పొందుతాడు” అని ఉంది కదా, దాని అర్థం “మనిషి చనిపోయాక మాత్రమే మోక్షం వస్తుంది” అని కాదు. వాస్తవానికి, ఏ క్షణంలోనైతే మనిషి భగవంతుడి తత్త్వాన్ని (నిజాన్ని) పూర్తిగా తెలుసుకుంటాడో.. ఆ క్షణమే (ఈ శరీరంతో ఉండగానే) అతనికి మోక్షం లభిస్తుంది. దీన్నే ‘జీవన్ముక్తి’ అంటారు. ఈ శరీరం పోయాక, ఇక మళ్ళీ ఇంకో కొత్త శరీరం ధరించాల్సిన అవసరం రాదు (అంటే పునర్జన్మ ఉండదు) అని చెప్పడానికే అక్కడ ఆ మాట వాడారు. అంతే తప్ప, మోక్షం కోసం చనిపోయేదాకా ఆగాలని దాని అర్థం కాదు.