అజోఽపి సన్నవ్యయాత్మా భూతానామీశ్వరోఽపి సన్ ।
ప్రకృతిం స్వామధిష్ఠాయ సంభవామ్యాత్మమాయయా ॥ 6
అజః, అపి, సన్, అవ్యయాత్మా, భూతానామ్, ఈశ్వరః, అపి, సన్,
ప్రకృతిమ్, స్వామ్, అధిష్ఠాయ, సంభవామి, ఆత్మమాయయా.
అజః = జన్మరహితుడను; అవ్యయాత్మా = ఎన్నడూ తరగని జ్ఞానశక్తులతో ప్రకాశించే స్వభావం కలవాడూ; సన్ అపి = అయ్యు; భూతానామ్ = ఆబ్రహ్మస్తంబ పర్యంతం గల ప్రాణులకు; ఈశ్వరః = నియామకుడను; సన్ అపి = అయ్యు; స్వామ్ = స్వకీయమైన ప్రకృతిమ్ = ప్రకృతిని; అధిష్ఠాయ = వశమొనర్చుకొని; ఆత్మమాయయా = నా మాయచేత; సంభవామి = అవతరిస్తున్నాను.
తా ॥ (ధర్మాధర్మసంస్కార రహితుడూ, నిత్యుడూ అయిన ఈశ్వరునికి జన్మ ఎలా కలుగుతోంది? అని అంటే-) నేను జన్మరహితుణ్ణి, అలుప్త–జ్ఞానశక్తి స్వభావుణ్ణి, సర్వభూతేశ్వరుణ్ణి అయినా; దేని వశంలో ఈ జగత్తు ఉందో, అటువంటనా త్రిగుణాత్మకమైన ప్రకృతిని వశమొనర్చుకుని నా మాయ చేతనే శరీరాన్ని* ధరిస్తున్నాను.
వ్యాఖ్య:-
కిందటి శ్లోకంలో శ్రీకృష్ణుడు “నాకు కూడా చాలా జన్మలు గడిచాయి” అని చెప్పారు. అది వినగానే మనకు ఒక సందేహం రావచ్చు—”అంటే దేవుడు కూడా మనలాగే కర్మలకు, జనన మరణాలకు లోబడి ఉంటాడా?” అని. దానికి సమాధానమే ఈ శ్లోకం.
మన జన్మకూ – దేవుడి జన్మకూ తేడా: భగవంతుడి జన్మ, సాధారణ జీవుల (మనుషుల) జన్మ ఒకటి కాదు.
- జీవులు: మాయలో చిక్కుకుని, చేసిన కర్మల ఫలితంగా గత్యంతరం లేక పుడుతుంటారు.
- భగవంతుడు: ప్రకృతికి లేదా మాయకు లొంగడు. మాయను తన అదుపులో ఉంచుకుంటాడు. లోకానికి మంచి చేయడం కోసం, ధర్మాన్ని నిలబెట్టడం కోసం తన ఇష్టప్రకారమే అవతారం ఎత్తుతాడు.
భగవంతుని మూడు లక్షణాలు: ఇక్కడ భగవంతునికి సంబంధించి మూడు ముఖ్య విషయాలు చెప్పారు:
- అజుడు: అసలు పుట్టుక లేనివాడు.
- అవ్యయుడు: నాశనం లేనివాడు.
- ఈశ్వరుడు: సకల ప్రాణికోటిని నడిపించేవాడు/శాసించేవాడు.
ఎందుకు వస్తాడు? నిజానికి ఆయనకు పుట్టుక లేదు. కానీ, ప్రాణుల మీద ఉన్న విపరీతమైన దయ (కరుణ) వల్ల, ధర్మాన్ని కాపాడాలనే తపన వల్ల… తన సొంత శక్తితో లోక కళ్యాణం కోసం ఆయన భూమి మీదకు వస్తుంటాడు.
దీన్నిబట్టి మనకు అర్థం కావాల్సిన విషయం ఏంటంటే—శ్రీకృష్ణుడు కేవలం వసుదేవుడి కొడుకు మాత్రమే కాదు. ఆయన నాశనం లేని సాక్షాత్తు పరమాత్మ మరియు ఈ లోకాన్నంతటినీ నడిపించే ఈశ్వరుడు.