అర్జున ఉవాచ :
అపరం భవతో జన్మ పరం జన్మ వివస్వతః ।
కథమేతద్విజానీయాం త్వమాదౌ ప్రోక్తవానితి ॥ 4
అపరమ్, భవతః, జన్మ, పరమ్, జన్మ, వివస్వతః,
కథమ్, ఏతత్, విజానీయామ్, త్వమ్, ఆదౌ, ప్రోక్తవాన్, ఇతి.
భవతః = నీ; జన్మ = పుట్టుక; అపరమ్ = తరువాతిది; వివస్వతః = సూర్యుని; జన్మ = పుట్టుక; పరమ్ = మునుపటిది; త్వమ్ = నీవు; ఆదౌ = మొదట (సృష్టి ప్రారంభంలో); ప్రోక్తవాన్ = చెప్పి ఉన్నావు; ఇతి = అనే; ఏతత్ = ఈ విషయం; కథమ్ = ఎలా; విజానీయామ్ = గ్రహించగలను?
తా ॥ అర్జునుడు పలికెను: నీ జన్మ ఇటీవలిది, సూర్యుని జన్మ బహుపూర్వ కాలంలోనిది. నీవు సృష్టి ప్రారంభంలో సూర్యునికి ఈ యోగాన్ని ఉపదేశించావని ఎలా గ్రహించమంటావు?
వ్యాఖ్య:-
రాజసూయ యాగం జరిగేటప్పుడు భీష్ముడి లాంటి పెద్దల ద్వారా కృష్ణుడి అసలు స్వరూపం గురించి, ఆయన సాక్షాత్తు పరమాత్మ అని అర్జునుడు ముందే విన్నాడు. మరి అన్నీ తెలిసి కూడా, ఇప్పుడు కృష్ణుడిని కేవలం దేవకి కొడుకుగా చూస్తూ, “మీరు మొన్నమొన్నే కదా పుట్టారు (మరి ఎప్పుడో ఉన్న సూర్యుడికి ఎలా బోధించారు)?” అని అర్జునుడు ఎందుకు అడిగాడు? దీనికి రెండు ముఖ్య కారణాలు ఉండవచ్చు:
- స్వయంగా వినాలని: కృష్ణుడి గొప్పతనాన్ని, ఆయన నాశనం లేని స్వరూపాన్ని గురించి సాక్షాత్తు ఆ కృష్ణుడి నోటి నుంచే వినాలని అర్జునుడు కోరుకుని ఉండవచ్చు.
- లోకానికి మేలు జరగాలని: భవిష్యత్తులో సామాన్య ప్రజలకు వచ్చే సందేహాలను నివారించడానికి, అందరి తరపున అర్జునుడే ఈ ప్రశ్న అడిగి ఉండవచ్చు. (అర్జునుడు అడగకపోతే, కృష్ణుడు మనిషి మాత్రమే కదా అనే అనుమానం సామాన్యులకు అలాగే ఉండిపోయేది).
శ్రీకృష్ణుడు అంటే కేవలం పంచభూతాలతో (భూమి, నీరు, నిప్పు, గాలి, ఆకాశం) తయారైన శరీరం మాత్రమే కాదు. ఆయన కాలానికి (భూత, భవిష్యత్, వర్తమానాలకు) అతీతుడు మరియు విశ్వమంతా నిండి ఉన్న సాక్షాత్తు పరమాత్మ. ఈ నిజాన్నే కృష్ణుడు తర్వాతి శ్లోకంలో చెప్పబోతున్నాడు.
మనం ఒక వ్యక్తిని చూసే విధానం మూడు రకాలుగా ఉంటుంది:
- దేహదృష్టి (శరీరాన్ని చూడటం): ఒక వ్యక్తిని చూడగానే వారి శరీరం, అందం, రంగు, ఎత్తు, కులం, పుట్టుక మాత్రమే గుర్తుకురావడం. ఇది చాలా సామాన్యమైన చూపు.
- మనోదృష్టి (మనసును చూడటం): ఒక వ్యక్తి యొక్క తెలివితేటలు, గుణాలు, మంచి ప్రవర్తన గురించి ఆలోచించడం.
- ఆత్మదృష్టి (ఆత్మను చూడటం): పై రెండింటినీ దాటి, ఆ వ్యక్తిలో ఉన్న స్వచ్ఛమైన ఆత్మను చూడగలగడం.
శరీరం, మనస్సు అనేవి ప్రకృతి వల్ల ఏర్పడినవి, అవి ఎప్పటికైనా నశించిపోయేవే. సామాన్య ప్రజలు కేవలం ఈ రెండింటిని (శరీరాన్ని లేదా గుణాలను) మాత్రమే చూస్తారు. కానీ మహానుభావులు మాత్రం మూడోదైన ‘ఆత్మదృష్టి’ ని కలిగి ఉంటారు. అందుకే ప్రతి ఒక్కరూ ఆత్మదృష్టితో చూడటం అలవాటు చేసుకోవాలి. భగవంతుడు ఇప్పుడు మనకు నేర్పించబోయేది ఇదే.