అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ ప్రాణేషు జుహ్వతి ।
సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపితకల్మషాః ॥ 30
అపరే, నియతాహారాః, ప్రాణాన్, ప్రాణేషు, జుహ్వతి,
సర్వే, అపి, ఏతే, యజ్ఞవిదః, యజ్ఞ క్షపిత కల్మషాః.
అపరే = మరి కొందరు; నియతాహారాః = సంయతాహారులై; ప్రాణాన్ = వాయుసమూహాన్ని; ప్రాణేషు = వాయువులలో; జుహ్వతి = హోమమొనర్చుతున్నారు; యజ్ఞవిదః = యజ్ఞవేత్తలైన; ఏతే సర్వే అపి = వీరందరూ; యజ్ఞ క్షపిత కల్మషాః = యజ్ఞం చేత పాపాన్ని పోగొట్టుకున్నారు.
తా ॥ మరికొందరు, ఆహారసంయమమొనర్చి వాయువులను ఇతర వాయువులలో ఆహుతి ఇస్తున్నారు. అంటే, ఏ ఏ వాయువును జయిస్తున్నారో ఆ వాయువును ఇతర వాయువులలో హోమమొనర్చుతున్నారు. ఈ యజ్ఞాలను ఎరుగువారూ, ఆచరించువారూ పాపముక్తులవుతున్నారు.(మను స్మృతి : 4–22, 24)
వ్యాఖ్య:-
శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకంతో వివిధ రకాల యజ్ఞాల గురించి చెప్పడం పూర్తి చేస్తున్నాడు. భగవంతుడు ఇక్కడ మొత్తం పన్నెండు రకాల యజ్ఞాల గురించి చెప్పాడు. అందులో చివరిది ‘ఆహార సంయమం’ (ఆహార నియమం). తినే తిండిని అదుపులో ఉంచుకోవడం కూడా ఒక యజ్ఞమే అని ఇక్కడ చెప్పారు. కొందరు ‘ఆహారం అనేది చాలా చిన్న విషయం కదా!’ అని అనుకోవచ్చు. కానీ కృష్ణుడు భగవద్గీతలో దీనికి చాలా గౌరవాన్ని, ముఖ్యమైన స్థానాన్ని ఇచ్చాడు. ఎన్నో చోట్ల దీని గురించి ప్రస్తావించాడు తప్ప, ఎక్కడా చులకన చేయలేదు. మోక్షం రావడానికి కావాల్సిన ముఖ్యమైన సాధనల్లో దీన్ని కూడా చేర్చాడు.
ఎందుకంటే:
- మనం తినే ఆహారాన్ని బట్టే మన మనసు తయారవుతుంది.
- ఆహారంలో స్థూల భాగం (కనిపించేది) శరీరంగా మారుతుంది.
- ఆహారంలోని సూక్ష్మ భాగం (కనిపించని శక్తి) మనసుగా మారుతుంది.
కాబట్టి, ఆహారం ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటే మనసు అంత శుద్ధంగా ఉంటుంది. సాత్త్విక ఆహారం తింటే, ఆ మంచి అణువుల వల్ల మనసు సాత్త్వికంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. మాంసం వంటి రజోగుణ ఆహారం తినే మనుషుల్లో, జంతువుల్లో క్రూరత్వం ఎక్కువగా ఉండటం మనం చూస్తూనే ఉంటాం కదా!
ఒక పెద్ద ఫ్యాక్టరీలో ఒక్క చిన్న మేకు సరిగ్గా లేకపోయినా మొత్తం ఫ్యాక్టరీ పని ఆగిపోతుంది. అలాగే రైలు పట్టాల మీద ఒక్క చిన్న బోల్టు ఊడినా, రైలుకు ఎంత పెద్ద ప్రమాదం జరుగుతుందో మనకు తెలుసు. అదే విధంగా, మన ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ‘ఆహార నియమం’ అనేది చూడటానికి చిన్న విషయమే అయినా… అది సరిగ్గా లేకపోతే మనం మోక్షం కోసం చేసే ప్రయత్నం అంతా మధ్యలోనే ఆగిపోతుంది. మనం తినే ఆహారం ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటే, మన మనసు అంత స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది. మనసు స్వచ్ఛంగా మారితేనే, మోక్షం దొరుకుతుంది. అందుకే భగవంతుడు ఆహారాన్ని అదుపులో ఉంచుకోవడాన్ని (ఆహార సంయమనాన్ని) కూడా ఒక ‘యజ్ఞం’ లాగా వర్ణించాడు.
మనం తీసుకునే ఆహారం ఎలా ఉండాలంటే, ఈ 5 నియమాలు పాటించాలి:
- మితాహారం: కడుపు నిండా కాకుండా, కొంచెం వెలితిగా (మితంగా) తినాలి.
- సాత్త్వికాహారం: కారం, మసాలాలు లేకుండా మనసుకు శాంతినిచ్చే ఆహారం తినాలి.
- న్యాయార్జితం: న్యాయంగా, కష్టపడి సంపాదించిన డబ్బుతో కొన్నదై ఉండాలి (అవినీతి సొమ్ము కాకూడదు).
- భగవదర్పితం: దేవునికి నైవేద్యం పెట్టి, ప్రసాదంలా తినాలి.
- నియమిత కాలం: ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు కాకుండా, రోజూ ఒకే సమయానికి తినాలి.
ఆహారం విషయంలో ఈ ఐదు రకాల శుద్ధినీ తప్పక పాటించాలి.
ఇప్పటి వరకు భగవంతుడు మోక్షాన్ని పొందేందుకు ఎన్నో మార్గాలను (సాధనలను) వివరించాడు. ఆ సాధనలన్నింటికీ ‘యజ్ఞం’ అనే పవిత్రమైన పేరు పెట్టాడు. దీని ద్వారా భగవంతుడు ఒక ముఖ్యమైన పని చేశాడు: ‘యజ్ఞం’ అంటే ఏదో మనం చేయలేనంత కష్టమైన పూజో, కర్మకాండో అని భయపడే వాళ్ళందరికీ ధైర్యాన్ని (అభయాన్ని) ఇచ్చాడు. అసలు యజ్ఞం అంటే ఏంటో అందరికీ అర్థమయ్యేలా స్పష్టంగా చాటిచెప్పాడు. ముఖ్యంగా గమనించాల్సింది ఏంటంటే… ఇక్కడ చెప్పిన వాటిలో జంతువులను బలి ఇచ్చే (హింసతో కూడిన) ఒక్క యజ్ఞం కూడా లేదు. పైన చెప్పిన ఈ సాధనల గురించి తెలిసి, వాటిని ఆచరించే వాళ్ళందరూ ‘యజ్ఞవేత్తలే’ (యజ్ఞవిదః) అని కృష్ణుడు అన్నాడు. అంటే… హోమం చేయకపోయినా సరే, ఈ మంచి పనులు చేసేవారికి ‘యజ్ఞం వెనుక ఉన్న అసలైన సైన్స్ (తత్త్వం)’ తెలుసు అని అర్థం.
మరి ఈ యజ్ఞాలు చేయడం వల్ల మనకు దక్కే అసలైన ఫలితం ఏంటి? దీనివల్ల మన పాపాలన్నీ నశించిపోతాయి (క్షపితకల్మషాః). ఎన్నో జన్మల నుంచి మన మనసుకి పట్టిన మురికి, తుప్పు (పాచి) అంతా వదిలిపోతుంది. చాలామంది ‘అయ్యో! నా పాపాలు ఎలా పోతాయి?’ అని బాధపడుతూ అడుగుతుంటారు. దానికి సమాధానం భగవంతుడే ఇక్కడ ఇచ్చాడు. ఈ యజ్ఞాలు (పైన చెప్పిన మంచి పనులు) చేయడమే పాపాలు పోగొట్టుకోవడానికి ఏకైక మార్గం.
మోక్షం రావాలంటే ఈ క్రమం తప్పనిసరి:
- ముందు పాపం నశించాలి.
- పాపం పోతేనే మనసు శుద్ధి (Clean Mind) అవుతుంది.
- మనసు శుద్ధి అయితేనే ఆత్మజ్ఞానం కలుగుతుంది.
- ఆత్మజ్ఞానం ఉంటేనే మోక్షం (పరమ శాంతి) దొరుకుతుంది.
కాబట్టి, అన్నిటికంటే ముందు పాపం పోవాలి. అందుకే మోక్షం కోరుకునేవారు పైన చెప్పిన 12 రకాల యజ్ఞాలలో… అన్నీ చేయలేకపోయినా, కనీసం ఒక్కటైనా తప్పనిసరిగా ఆచరించాలి. బంధాల నుంచి బయటపడటానికి ఇంతకు మించిన వేరే దారి లేదు.