కర్మణో హ్యపి బోద్ధవ్యం బోద్ధవ్యం చ వికర్మణః ।
అకర్మణశ్చ బోద్ధవ్యం గహనా కర్మణో గతిః ॥ 17
కర్మణః, హి, అపి, బోద్ధవ్యమ్, బోద్ధవ్యమ్, చ, వికర్మణః,
అకర్మణః, చ, బోద్ధవ్యమ్, గహనా, కర్మణః, గతిః.
కర్మణః అపి = శాస్త్రవిహితమైన కర్మల తత్త్వాన్ని; బోద్ధవ్యమ్ = తెలిసికోదగినది; వికర్మణః అపి చ = నిషిద్ధకర్మల విషయం కూడా; బోద్ధవ్యమ్ = తెలియనగును; అకర్మణః చ అపి = నైష్కర్మ్య తత్వ్వాన్ని; బోద్ధవ్యమ్ = తెలుసుకోవాలి; హి = ఏమన; కర్మణః = కర్మ అకర్మ వికర్మలు; గతిః = తత్వం (యాథార్థం); గహనా = తెలియుట కష్టం.
తా ॥ శాస్త్రం విధించిన కర్మలను, నిషేధించిన కర్మలను, కర్మత్యాగాన్ని గురించి తెలుసుకోవాలి – కర్మతత్త్వం తెలియుట కష్టం. (శ్రీమద్భాగవతం: 11–7–8 చూ.)
వ్యాఖ్య:-
కర్మ, అకర్మ, వికర్మలకు సాధారణ అర్థాలు ఇలా ఉన్నాయి:
- కర్మ: చేయదగిన పనులు (శాస్త్రం చెప్పిన మంచి పనులు లేదా విధులు).
- వికర్మ: చేయకూడని పనులు (నిషిద్ధమైనవి లేదా పాపపు పనులు).
- అకర్మ: ఏ పనీ చేయకుండా సోమరిగా ఊరుకోవడం.
అయితే, వీటికి మరొక లోతైన అర్థం కూడా చెప్పుకోవచ్చు:
- కర్మ: మామూలుగా మనం చేసే పనులు.
- వికర్మ: (విశిష్టమైన కర్మ) అదే పనిని కోరికలు, కోపం లేకుండా… ఫలితాన్ని ఆశించకుండా, దేవుడికి అర్పిస్తున్నామనే భావనతో చేయడం.
- అకర్మ: అలా ఫలితాన్ని ఆశించకుండా పనులు చేయడం వల్ల మనసు శుద్ధి అవుతుంది. అప్పుడు ‘నేను చేస్తున్నాను’ అనే భావన పోయి, ఆత్మ ఏ పనీ చేయడం లేదనే ఒక నిశ్చలమైన స్థితి కలుగుతుంది. దాన్నే అకర్మ అంటారు. (అంటే కర్మ, వికర్మలు కలవడం వల్ల కలిగే ‘కర్తృత్వం లేని’ ఆత్మ స్థితే అకర్మ).
కర్మయోగాన్ని తప్పులు లేకుండా సరిగ్గా ఆచరించాలంటే… కర్మ, అకర్మ, వికర్మల నిజమైన స్వరూపం ఏంటో బాగా తెలుసుకోవాలి. కర్మ వెనుక ఉన్న ఆ రహస్యం చాలా లోతైనది. అందుకే భగవంతుడే స్వయంగా వాటిని విడమరచి చెప్పడానికి పూనుకున్నాడు.