కాంక్షంతః కర్మణాం సిద్ధిం యజంత ఇహ దేవతాః ।
క్షిప్రం హి మానుషే లోకే సిద్ధిర్భవతి కర్మజా ॥ 12
కాంక్షంతః, కర్మణామ్, సిద్ధిమ్, యజంతే, ఇహ, దేవతాః,
క్షిప్రమ్, హి, మానుషే, లోకే, సిద్ధిః, భవతి, కర్మజా.
కర్మణామ్ = శ్రౌత స్మార్త కర్మల; సిద్ధిమ్ = సిద్ధిని; కాంక్షంతః = కోరుతూ; ఇహ = ఈ లోకంలో; దేవతాః = దేవతలను; యజంతే = సేవిస్తున్నారు; హి = కనుక; మానుషే లోకే = మర్త్యలోకంలో; క్షిప్రమ్ = శీఘ్రంగా; కర్మజా = కర్మ జనితమైన; సిద్ధిః = ఫలం; భవతి = కలుగుతుంది.
తా ॥ (అయితే, మోక్షార్థం అందరూ నిన్ను భజించరేమిటి? అంటే-) కర్మఫలకాంక్షులైన వారు పెక్కుమంది ఈ లోకంలో ఇతర దేవతలను పూజిస్తున్నారు, నా శరణును పొందడంలేదు. ఎందుకంటే, కర్మల ఫలం మనుష్యలోకంలో శీఘ్రంగానే లభిస్తోంది. (కాని జ్ఞానఫలమైన కైవల్యం దుష్ప్రాప్యం, శీఘ్రంగా లభించదు.)
వ్యాఖ్య:-
మిగతా లోకాలతో పోలిస్తే, ఈ మనుష్య లోకంలోనే మనం చేసే పనులకు (కర్మలకు) ఫలితాలు చాలా త్వరగా వస్తాయి. అందుకే ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే మంచి పనులు చేయడం మొదలుపెట్టాలి.
పని చేసే చోటు vs అనుభవించే చోటు:
- ఈ లోకం (భూలోకం): ఇది ‘కర్మభూమి’. అంటే ఇక్కడ మనం కొత్తగా పనులు చేయవచ్చు, పుణ్యం సంపాదించుకోవచ్చు, తప్పులు సరిదిద్దుకోవచ్చు.
- మిగతా లోకాలు (స్వర్గం/నరకం): అవి కేవలం ‘భోగ భూములు’. అంటే మనం ఇక్కడ చేసుకున్న పుణ్యపాపాల ఫలితాన్ని అనుభవించడానికి మాత్రమే అక్కడికి వెళ్తాం. అక్కడ కొత్తగా సాధన చేసి మోక్షం పొందడానికి అవకాశం ఉండదు.
దీని గురించి పూర్వం విష్ణుమూర్తి గరుత్మంతుడిని ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న అడిగారు: “సంసారం (పుట్టుక-చావు) అనే భయంకరమైన రోగానికి, మనిషిగా ఉన్నప్పుడే మంచి పనుల ద్వారా చికిత్స చేసుకోవాలి. అలా కాకుండా, చనిపోయాక వేరే లోకాలకు వెళ్తే… అక్కడ చికిత్స చేసుకోవడానికి (సాధన చేయడానికి) కుదరదు కదా? అప్పుడు ఆ రోగంతో బాధపడే జీవి ఏం చేయగలడు?” కాబట్టి, కాలయాపన చేయకుండా వెంటనే మంచి పనులు (సత్కర్మలు) చేయాలి. మనసును శుద్ధి చేసుకుని, జ్ఞానాన్ని సంపాదించి, బ్రతికుండగానే ఈ లోకంలోనే మోక్షాన్ని పొందడం మనకు అన్ని విధాలా మంచిది.