ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః ।
అఘాయురింద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి ॥ 16
ఏవమ్, ప్రవర్తితమ్, చక్రమ్, న, అను వర్తయతి, ఇహ, యః,
అఘాయుః, ఇంద్రియారామః, మోఘమ్, పార్థ, సః, జీవతి.
పార్థ = అర్జునా; యః = ఎవడు; ఇహ = ఈ జగత్తున; ఏవమ్ = ఈ రీతిగా; ప్రవర్తితమ్ = ప్రవర్తింపబడిన; చక్రమ్ = కర్మ చక్రాన్ని; న అనువర్తయతి = అనుసరించడో; ఇంద్రియారామః = ఇంద్రియాసక్తుడూ; అఘాయుః = పాపజీవీ అయిన; సః = ఆ పురుషుడు; మోఘమ్ = వ్యర్థంగా; జీవతి = జీవిస్తున్నాడు.
తా ॥ పార్థా! ఎవడు, ఈశ్వరునిచే ఈ విధంగా ప్రవర్తితమైన కర్మచక్రాన్ని అనుసరించడో ఇంద్రియాసక్తుడూ, పాపియూ అయిన అతని జీవితం వ్యర్థం.
వ్యాఖ్య:-
యజ్ఞాలు (అంటే ఫలితాన్ని ఆశించకుండా చేసే మంచి పనులు) సామాన్యమైనవి కావు. వాటిలో అంతటా నిండి ఉన్న భగవంతుని శక్తి దాగి ఉంటుంది. అందుకే ఆ మార్గంలో నడిచేవారు గొప్ప మేలును (మోక్షాన్ని) పొందుతారు. ఈ మార్గాన్ని అనుసరించని వాడు తన జీవితాన్ని వృథా చేసుకున్నట్లే.
- అతడు దేవుడిని మర్చిపోయి, కంటికి కనిపించే ఈ మాయ ప్రపంచాన్ని నమ్ముతాడు.
- కోరికల్లో మునిగిపోయి (విషయలోలుడై) పాపపు బతుకు బతుకుతాడు.
- మంచి పనులు చేయనివాడు, త్యాగగుణం లేనివాడు, పరులకు సాయం చేయనివాడు.. సంసారం అనే బావిలో పడి జీవితాన్ని నాశనం చేసుకుంటాడని ఇక్కడ హెచ్చరించారు.
అలా కాకుండా, సృష్టి నియమాన్ని (ధర్మచక్రాన్ని) గౌరవించి మంచి పనులు చేసేవాడు దేవుడి దయను పొందుతాడు. మనసు శుద్ధి చేసుకుని క్రమంగా మోక్షాన్ని చేరుకుంటాడు.
ఇక్కడ రెండు రకాల మనుషుల మధ్య తేడా స్పష్టంగా ఉంది:
- మొదటివాడు: పాపపు జీవితం గడుపుతాడు. ఇంద్రియ సుఖాలే ముఖ్యమని బతుకుతాడు (ఇంద్రియారాముడు). ఇతనిది వృథా జన్మ.
- రెండోవాడు: పుణ్య జీవితం గడుపుతాడు. ఆత్మ ఆనందంలో రమిస్తాడు (ఆత్మారాముడు). ఇతనిది సార్థక జన్మ.
“భగవంతుడిని మర్చిపోవడమే పాపం” అని రామతీర్థ స్వామి స్పష్టంగా చెప్పారు. పైన చెప్పిన ధర్మచక్రాన్ని (విధిని) పాటించని వారు, దేవుడిని వదిలేసి కంటికి కనిపించే ఈ మాయ ప్రపంచం వెంట పడతారు. అందుకే వారు పాపాలను మూటగట్టుకుంటారు.
భగవద్గీతలో కృష్ణుడు ఇలాంటి వారి గురించి మూడు రకాలుగా వర్ణించాడు:
- అఘాయువులు (పాపపు బతుకు): దేవుడిని మర్చిపోయిన వారు పాపపు జీవితాన్ని గడుపుతారు. అందుకే వారిని ‘అఘాయువులు’ అన్నారు.
- ఇంద్రియారాములు (భోగాల వేట): ఈ లోకమే శాశ్వతమని నమ్మి, కేవలం ఇంద్రియ సుఖాల కోసమే పరిగెత్తే వారిని ‘ఇంద్రియారాములు’ (ఇంద్రియ సుఖాలనే ఆనందంగా భావించేవారు) అని పిలిచారు.
- మోఘ జీవితం (వ్యర్థ జన్మ): వీరి జీవితం తమకు గానీ, ఇతరులకు గానీ ఎందుకూ పనికిరాదు. అందుకే వీరిది ‘మోఘ జీవితం’ (వ్యర్థమైన బతుకు) అని చెప్పారు.
మనిషిగా పుట్టి, దేవుడిని మర్చిపోయి, కేవలం శారీరక సుఖాల్లో మునిగిపోవడం కంటే.. పురుగుగానో, కీటకంగానో పుట్టడం నయం. కాబట్టి, భగవంతుడు చెప్పినట్లుగా యజ్ఞం (సత్కర్మ) అనే పద్ధతిని పాటిస్తూ, మన మనిషి జన్మను సార్థకం చేసుకోవాలి.