యజ్ఞశిష్టాశినః సంతో ముచ్యంతే సర్వకిల్బిషైః ।
భుంజతే తే త్వఘం పాపా యే పచంత్యాత్మకారణాత్ ॥ 13
యజ్ఞశిష్టాశినః, సంతః, ముచ్యంతే, సర్వకిల్బిషైః,
భుంజతే, తే, తు, అఘమ్, పాపాః, యే, పచంతి, ఆత్మకారణాత్.
యజ్ఞశిష్టాశినః = యజ్ఞశేషాన్ని భుజించే; సంతః = సత్పురుషులు; సర్వకిల్బిషైః = పాపాలన్నిటి నుండి; ముచ్యంతే = విడివడుతున్నారు; తు = కాని; యే = ఎవరు; ఆత్మకారణాత్ = తమ కొరకే; పచంతి = వండుకుంటున్నారో; తే పాపాః = ఆ పాపులు; అఘమ్ = పాపాన్ని; భుంజతే = భుజిస్తున్నారు (పొందుతున్నారు).
తా ॥ ఏ సజ్జనులు యజ్ఞశేషాన్ని భుజిస్తారో, వారు సర్వవిధ పాపాల నుండీ విముక్తులవుతున్నారు. కేవలం తమ కొరకే (వైశ్వ దేవాదుల కొరకు గాక) వండుకునే వారు పాపాన్ని* భుజిస్తున్నారు.
వ్యాఖ్య:-
యజ్ఞం లేదా పూజ చేసి, ఆహారాన్ని ముందుగా భగవంతుడికి నైవేద్యం పెట్టి (లేదా దైవస్వరూపులైన ఆకలిగొన్న ప్రాణులకు పెట్టి), మిగిలినది ప్రసాదంగా తినేవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. ఇక్కడ ‘సమస్త’ అన్నారు కాబట్టి, ఏదో ఒకటి రెండు చిన్న పాపాలు కాదు, అన్ని రకాల పాపాలు తొలగిపోతాయని అర్థం. దీన్ని బట్టి దానధర్మాలకు, దైవ నివేదనకు ఎంత శక్తి ఉందో అర్థమవుతోంది. అందుకే ‘ఈశావాస్యోపనిషత్తు’లో కూడా “తేన త్యక్తేన భుంజీథాః” అని చెప్పారు. అంటే “నీకున్న దానిలో కొంచెం ఇతరులకు త్యాగం చేసి, ఆ తర్వాతే నువ్వు తిను” అని అర్థం. ఎవరైతే కేవలం తమ స్వార్థం కోసమే వండుకుని తింటారో, దేవుడికి అర్పించరో, పక్క ప్రాణికి పిడికెడు కూడా పెట్టరో… వారు అన్నం తినడం లేదు, సాక్షాత్తు ‘పాపాన్ని’ తింటున్నారని భగవంతుడు గట్టిగా హెచ్చరించారు.
- వారు పాపాన్ని మూటగట్టుకుంటున్నారు.
- ఆ పాపాన్నే తినడం వల్ల, అది వారి రక్తంలో ప్రవహించి, వారు పూర్తిగా పాపస్వరూపులుగా మారిపోతారు.
దీని సారాంశం ఒక్కటే – స్వార్థం పాపానికి కారణం, త్యాగం మోక్షానికి మార్గం.
- దేవుడికి, ఇతరులకు పెట్టకుండా పంచభక్ష్య పరమాన్నాలు (విందు భోజనం) తిన్నా సరే, అది విషం తిన్నట్లే.
- అదే దేవుడికి అర్పించి, నలుగురికీ పెట్టి చివరకు గంజి తాగినా సరే, అది అమృతంతో సమానం.
మనిషి తన రోజువారీ జీవితంలో ఇంటి పనులు చేసుకునేటప్పుడు తెలియకుండానే కొన్ని చిన్న ప్రాణులను (కీటకాలను) చంపే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఈ 5 పనుల వల్ల ఇది జరుగుతుంది:
- కత్తిపీటతో కూరగాయలు కోయడం.
- రాతిపై మసాలా నూరడం/రుబ్బడం.
- తిరగలితో విసరడం (దంచడం).
- పొయ్యి మీద వంట చేయడం.
- చీపురుతో ఇల్లు ఊడ్వడం. ఈ ఐదు పనుల్లో జరిగే సూక్ష్మ జీవహింసనే ‘పంచసూన దోషాలు’ అంటారు.
ఈ తెలియని పాపాలను పోగొట్టుకోవడానికి మన పెద్దలు 5 రకాల గొప్ప యజ్ఞాలను (పరిహారాలను) ఏర్పాటు చేశారు. అవే పంచమహాయజ్ఞాలు:
- దేవయజ్ఞం: దేవుడికి పూజ లేదా హోమం చేయడం.
- పితృయజ్ఞం: చనిపోయిన పెద్దలకు తర్పణం వదలడం/శ్రాద్ధ కర్మలు చేయడం.
- నృయజ్ఞం: ఇంటికి వచ్చిన అతిథులను గౌరవించి అన్నం పెట్టడం (అతిథి సేవ).
- బ్రహ్మయజ్ఞం: వేదాలను లేదా మంచి ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలను చదవడం.
- భూతయజ్ఞం: పశుపక్ష్యాదులకు, ఇతర ప్రాణులకు ఆహారం పెట్టడం.
ఈ ఐదు రకాల యజ్ఞాలతో పాటు, దైవారాధన, పరోపకారం వంటి మంచి పనులు చేస్తూ.. మిగిలిన దానిని (యజ్ఞశేషం/ప్రసాదం) మాత్రమే తినేవారు పాపాల నుండి విముక్తులవుతారు. వారు క్రమంగా అత్యున్నతమైన మోక్షాన్ని పొందుతారని భగవంతుడు ఈ శ్లోకంలో స్పష్టం చేశారు.