దేవాన్ భావయతానేన తే దేవా భావయంతు వః ।
పరస్పరం భావయంతః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ ॥ 11
దేవాన్, భావయత, అనేన, తే, దేవాః, భావయంతు, వః,
పరస్పరమ్, భావయంతః, శ్రేయః, పరమ్, అవాప్స్యథ.
అనేన = ఈ యజ్ఞం చేత; (మీరు) దేవాన్ = దేవతలను; భావయత = ప్రీతినొందించండి; తే = ఆ; దేవాః = దేవతలు; వః = మిమ్మల్ని; భావయంతు = (వర్షాదులను ఒసగి) సంతోషపరుస్తారు గాక; పరస్పరమ్ = పరస్పరం; భావయంతః = ప్రేమించుకొంటూ; (మీరు) పరంశ్రేయః = స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని; అవాప్స్యథ = పొందగలరు.
తా ॥ “ఈ యజ్ఞాలలో హవిరాదికాలను ఒసగి మీరు దేవతలను తృప్తి పరచండి; వారు మిమ్మల్ని వర్షాదులతో అనుగ్రహిస్తారు గాక! ఇలా మీరు పరస్పర ప్రేమచే పరమ శ్రేయస్సు అయిన మోక్షాన్ని పొందగలరు.”*
వ్యాఖ్య:-
అనేకమంది దేవతల రూపాల్లో ఉన్నది సాక్షాత్తు ఆ పరమేశ్వరుడే. కాబట్టి మీరు ఏ దేవతను పూజించినా, అర్చించినా, ధ్యానించినా.. అది ఆ ఒక్క భగవంతుడిని ఆరాధించినట్లే అవుతుంది. మనం యజ్ఞాల ద్వారా (మంచి పనుల ద్వారా) దేవుడిని ఆరాధిస్తే, భగవంతుడు మనల్ని అనుగ్రహిస్తాడు. మనం ఏ దేవతను కొలుస్తామో, ఆ దేవత ద్వారా మనకు కావాల్సిన ఫలితాలను ఆ భగవంతుడే ఇప్పిస్తాడు. మనం ఎప్పుడైతే ఫలితాన్ని ఆశించకుండా సత్కర్మలు (యజ్ఞాలు) చేస్తామో, అప్పుడు భగవంతుడు మనల్ని కరుణిస్తాడు. ఆ కరుణతో మనకు ‘జ్ఞానాన్ని’ ప్రసాదిస్తాడు. ఆ జ్ఞానం వల్లే మనకు పరమ పవిత్రమైన ‘మోక్షం’ లభిస్తుంది. స్వార్థం లేని సేవ/పని ద్వారా దేవుడిని కొలిస్తే, ఆయన మనకు జ్ఞానాన్ని ఇచ్చి మోక్షం వైపు నడిపిస్తాడు.
“శ్రేయః పరమ్” – ప్రపంచంలో మనకు మేలు చేసేవి, లాభాన్నిచ్చేవి ఎన్నో ఉండొచ్చు. కానీ వాటన్నింటికంటే గొప్ప మేలు ‘మోక్షం’. దేవుడిని నిరంతరం ఆరాధించేవాడు మాత్రమే దీన్ని పొందగలడు. అందుకే మోక్షాన్ని లేదా ఆత్మస్థితిని మాత్రమే ‘పరమశ్రేయం’ అని ఇక్కడ చెప్పారు. ఈ లోకంలో నిజమైన మేలు ఏదైనా ఉందంటే అది ఆత్మస్థితిని పొందడమే. దీన్ని మనిషి కేవలం దేవుడి దయ వల్ల మాత్రమే పొందగలడు. ఎందుకంటే, భగవంతుడి అనుగ్రహం లేకపోతే ఈ ‘మాయ’ను దాటడం ఎవరి వల్లా కాదు. అయితే, ఆ దేవుడి దయ మనకు ఊరికే రాదు. మనిషి తన సొంత ప్రయత్నం (స్వకీయ పురుష ప్రయత్నం/సాధన) గట్టిగా చేసినప్పుడు మాత్రమే దేవుడి కరుణ లభిస్తుంది.
మనం ప్రయత్నం చేస్తే -> దేవుడి దయ కలుగుతుంది -> ఆ దయ వల్ల మాయ తొలగిపోతుంది -> అప్పుడు అత్యున్నతమైన మోక్షం లభిస్తుంది.
మనిషికి దేవుడితో సంబంధం (Link) లేకపోతే, ఈ ప్రపంచంలో ఎవరూ అభివృద్ధి చెందలేరు. అందుకే, మామూలు మనుషులతో కంటే దేవుడితోనే ఎక్కువ బంధాన్ని పెంచుకోవాలి. తోటి మనుషులు మనకు ఒకప్పుడు సాయం చేయొచ్చు, మరోసారి చేయలేకపోవచ్చు. ఒకవేళ చేసినా, వారితో మన బంధం ఈ ఒక్క జన్మతోనే ఆగిపోతుంది. కానీ దేవుడితో బంధం అలాంటిది కాదు. ఆయన జన్మజన్మల పాటు మన వెంటే ఉంటూ మనకు మేలు చేస్తారు. అంతేకాదు, మనం చేసే సాధన (భక్తి) బలంగా ఉంటే, ఈ జన్మలోనే మోక్షాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తారు. కాబట్టి, అంతటి శ్రేష్టమైన దైవ సంబంధాన్ని ఎవరూ మర్చిపోకూడదని ఈ శ్లోకం మనకు గుర్తుచేస్తోంది.