కార్పణ్యదోషోపహతస్వభావః
పృచ్ఛామి త్వాం ధర్మసమ్మూఢచేతాః ।
యచ్ఛ్రేయః స్యాన్నిశ్చితం బ్రూహి తన్మే
శిష్యస్తేఽహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్ ॥ 7
కార్పణ్య దోష ఉపహత స్వభావః,
పృచ్ఛామి, త్వామ్, ధర్మసమ్మూఢచేతాః,
యత్, శ్రేయః, స్యాత్, నిశ్చితమ్, బ్రూహి, తత్, మే,
శిష్యః, తే, అహమ్, శాధి, మామ్, త్వామ్, ప్రపన్నమ్.
కార్పణ్య దోష ఉపహత స్వభావః = దైన్యదోషాభి భూతస్వభావుడను; ధర్మసమ్మూఢచేతాః = ధర్మాధర్మ వివేక రహిత మనస్కుడనై; త్వామ్ = నిన్ను; పృచ్ఛామి = అడుగుతున్నాను; మే = నాకు; యత్ = ఏది; శ్రేయః = మేలు; స్యాత్ = అగునో; తత్ = అది; నిశ్చితమ్ = నిశ్చయపూర్వకంగా; బ్రూహి = పల్కుము; అహమ్ = నేను; తే = నీ; శిష్యః = శిష్యుణ్ణి; త్వామ్ = నిన్ను; ప్రపన్నమ్ = శరణుజొచ్చినవాణ్ణైన; మామ్ = నన్ను; శాధి = శాసించు.
తా ॥ (కులక్షయ భయంతో వీరిని చంపి ఎలా జీవించగలను అనే) దీనతాదోషంతో నా శౌర్యస్వభావం సన్నగిల్లింది; నా చిత్తం ధర్మసందేహంలో* చిక్కుకుంది. నేను నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాను, నా కేది శుభమో నిశ్చయించి పల్కుము. నేను నీ శిష్యుణ్ణి, శరణాగతుణ్ణి. నన్ను శాసించు.
వ్యాఖ్య:-
ఈ శ్లోకం భగవద్గీతలో ఒక కీలకమైన మలుపు. అర్జునుడు తన గందరగోళాన్ని ఒప్పుకుని, శ్రీకృష్ణుడికి పూర్తిగా శరణాగతి చెందే సందర్భం ఇది. దీని అంతరార్థాన్ని ఈ క్రింది విధంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు:
1. ‘కార్పణ్య దోషం’ అంటే ఏమిటి? సాధారణ వాడుకలో ‘కృపణుడు’ (Kripanah) అంటే పిసినారి లేదా ఏమీ లేని దీనుడు అని అర్థం. కానీ ఇక్కడ అర్జునుడిని పిసినారి అనలేము, ఎందుకంటే అతను గొప్ప దాత, వీరుడు. ఉపనిషత్తుల ప్రకారం, “ఆత్మజ్ఞానం లేనివాడిని” లేదా “ఆధ్యాత్మిక అజ్ఞానంలో ఉన్నవాడిని” కృపణుడు అంటారు. అర్జునుడు ఇప్పుడు ఆ స్థితిలో ఉన్నాడు. తన కర్తవ్యం ఏమిటో, సత్యం ఏమిటో తెలియని అజ్ఞానంలో (Ignorance) చిక్కుకున్నాడు. దీనినే ఇక్కడ ‘కార్పణ్య దోషం’ అని పిలిచారు.
2. అర్జునుడి పరివర్తన (వాదన నుండి వేడుకోలు వరకు) మొదటి అధ్యాయంలో అర్జునుడు, తనకు ధర్మాధర్మాల గురించి అంతా తెలిసినట్లు మాట్లాడాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు మౌనంగా విన్నాడు తప్ప, బదులివ్వలేదు. బహుశా, అర్జునుడు అడిగేంతవరకు చెప్పకూడదని భగవంతుడు భావించి ఉండవచ్చు. కానీ, ఇప్పుడు అర్జునుడు తన పరిస్థితిని గ్రహించాడు.
- తన సొంత తెలివితేటలు, అంచనాలు సరైనవి కావని తెలుసుకున్నాడు.
- విపరీతమైన దుఃఖం, గందరగోళం తన మనసును ఆవహించాయని ఒప్పుకున్నాడు.
- అందుకే తన సొంత వాదనలను ఆపేసి, “కృష్ణా! నా మనసు పని చేయడం లేదు, ధర్మం విషయంలో నాకు స్పష్టత లేదు” అని వినయంగా అంగీకరించాడు.
3. గురు-శిష్య సంబంధం: శరణాగతి ప్రాముఖ్యత అర్జునుడు తన అహంకారాన్ని (Ego) వదిలి, “నేను నీ శిష్యుడిని, నన్ను శాసించు, నాకు దారి చూపించు” అని కృష్ణుడి కాళ్ళపై పడ్డాడు.
- ఎప్పుడైతే అర్జునుడు గురువుగా స్వీకరించి శరణు కోరాడో, అప్పుడే శ్రీకృష్ణుడు గురువు బాధ్యతను స్వీకరించాడు.
- శిష్యుడిలో ఎంత వినయం ఉంటే, గురువు అంతగా అనుగ్రహిస్తాడు.
- అర్జునుడి ఈ శరణాగతి వల్లే, కృష్ణుడు అతనికి గీతాశాస్త్రాన్ని బోధించి, అతన్ని విషాదం నుండి బయటపడేశాడు. అర్జునుడి నెపంతో సమస్త మానవాళికి భగవద్గీత లభించింది.
4. చంచలమైన మనసు – గురువు అవసరం మనిషి మనసు స్వతహాగా స్వచ్ఛమైనదే. కానీ కామం, కోపం, దురాశ వంటి మలినాలు చేరడం వల్ల అది కలుషితం అవుతుంది. ఈ సమస్య అందరికీ వస్తుంది, కానీ తెలివిలేని వారు పరిష్కారం వెతకరు. అర్జునుడు మాత్రం వెంటనే పరిష్కారం వెతికాడు.
- ఆ పరిష్కారమే – గురువును ఆశ్రయించడం.
- సంసారం (Life) అనే సముద్రాన్ని దాటడానికి గురువు ఒక నైపుణ్యం కలిగిన నావికుడు (Pilot) లాంటివారు.
- ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో గురువు సారథ్యం వహిస్తే, జీవితంలో ఎటువంటి తుఫానులొచ్చినా మనం సురక్షితంగా, శాంతియుతంగా గమ్యాన్ని చేరవచ్చు.