యావానర్థ ఉదపానే సర్వతః సంప్లుతోదకే ।
తావాన్ సర్వేషు వేదేషు బ్రాహ్మణస్య విజానతః ॥ 46
యావాన్, అర్థః, ఉదపానే, సర్వతః, సంప్లుతోదకే,
తావాన్, సర్వేషు, వేదేషు, బ్రాహ్మణస్య, విజానతః
సర్వతః = సర్వత్ర; సంప్లుతోదకే = వెల్లువగా నీరుండగా; ఉదపానే = కూపాదులైన అల్పజలాశయాలు; యావాన్ = ఎంత; అర్థః = ప్రయోజనమో; విజానతః = జ్ఞానియైన; బ్రాహ్మణస్య = బ్రహ్మనిష్ఠునికి; సర్వేషు వేదేషు = సమస్త వేదాలు; తావాన్ = అంతే; అర్థః = ప్రయోజనం.
తా ॥ అంతటా నీటివెల్లువతో నిండినప్పుడు, నూతులు చెఱువులు మొదలైన చిన్నచిన్న నీటిపట్లు ఆ వెల్లువలోనే చేరిపోయే విధంగా; మరియు, ఆ అల్ప జలాశయాలతో చేకూరే స్నాన పానాది ప్రయోజనం కూడా ప్రవాహజలంతో సిద్ధించే రీతిగా – బ్రహ్మజ్ఞ పురుషుని (ప్రవాహస్థానీయమైన) బ్రహ్మజ్ఞాన ఫలంలోనే (అల్పజలాశయ స్థానీయాలు) వేదోక్తాలైన కామ్యకర్మల ఫలాలన్నీ అంతర్గతాలవు తున్నాయి* . (గీత: 4–33 చూ:)
వ్యాఖ్య: –
మనం చిన్న చిన్న బావుల నుండి పొందే ప్రయోజనాలు (నీళ్లు తాగడం, స్నానం చేయడం వంటివి) అన్నీ, ఎటు చూసినా నిండుగా నీరున్న ఒక మహా సరస్సులో వాటంతట అవే కలిసి ఉంటాయి కదా? అంటే, అంత పెద్ద జలాశయం దొరికినప్పుడు, ఇక చిన్న చిన్న బావుల అవసరం మనకు ఉండదు.
అదే విధంగా, వేదాలలో చెప్పబడిన రకరకాల పూజలు, యజ్ఞాలు (కర్మకాండ) చేయడం వల్ల వచ్చే చిన్న చిన్న ఫలితాలన్నీ, “ఆత్మజ్ఞానం” (బ్రహ్మజ్ఞానం) పొందిన వానికి వాటంతట అవే లభిస్తాయి. ఆత్మసాక్షాత్కారం అనే మహా సముద్రం ముందు ఈ కర్మల ఫలితాలు చిన్న నీటి గుంటల వంటివి.
ఏనుగు అడుగులో అన్నీ ఉన్నట్లే: దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి రెండు ఉదాహరణలు ఉన్నాయి:
- సంఖ్యా న్యాయం: మన దగ్గర ‘వంద’ రూపాయలు ఉన్నాయంటే, అందులో ‘యాభై’ రూపాయలు కూడా ఉన్నట్లే కదా!
- ఏనుగు అడుగు: ఒక ఏనుగు అడుగులో, ఇతర చిన్న జంతువుల అడుగులన్నీ ఇమిడిపోతాయి.
అలాగే, ఆత్మజ్ఞానం వల్ల కలిగే అనంతమైన ఆనందంలో, ప్రపంచంలోని మిగతా చిన్న చిన్న సుఖాలన్నీ ఇమిడిపోయి ఉంటాయి. కాబట్టి, ఆత్మానుభవం పొందిన జ్ఞాని, స్వర్గం వంటి చిన్న ఫలితాల కోసం వేద కర్మల వెంట పడడు. అతనికి వాటిపై ఆశ ఉండదు.
అనుభవమే ముఖ్యం (విజానతః): ఇక్కడ గమనించాల్సిన ముఖ్య విషయం ఒకటి ఉంది. శ్లోకంలో కేవలం “తెలిసినవాడు” (జానతః) అని వాడకుండా, “విశేషంగా అనుభవపూర్వకంగా తెలిసినవాడు” (విజానతః) అనే పదాన్ని వాడారు. దీని అర్థం ఏంటంటే, కేవలం పుస్తకాలు చదివి తెలుసుకున్న “పైపై జ్ఞానం” సరిపోదు. స్వయంగా ఆత్మానందాన్ని “అనుభవించి” తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానం.
రామానుజాచార్యులు వంటి మహానుభావులు ఈ శ్లోకాన్ని మరొక కోణంలో చాలా ఆసక్తికరంగా వివరించారు. వారి వ్యాఖ్యానం ప్రకారం ఈ శ్లోక భావం ఇలా ఉంటుంది:
అవసరమైనంత మాత్రమే చాలు: వేదాలలో ఎన్నో కర్మలు, మంత్రాలు, యజ్ఞాలు చెప్పబడి ఉండవచ్చు. కానీ, మోక్షం కావాలనుకునే సాధకుడు వాటన్నింటినీ ఆచరించాల్సిన అవసరం లేదు. తనకు మోక్షాన్ని ఇచ్చే మార్గం ఏదో, దానిని మాత్రమే ఆచరిస్తే చాలు.
దీనికి మూడు చక్కటి ఉదాహరణలు ఉన్నాయి:
- దాహం: బాగా దాహం వేసిన వాడికి, పెద్ద చెరువులో ఉన్న నీళ్లన్నీ అవసరం లేదు కదా? దాహం తీరడానికి గుప్పెడు నీళ్లు (కొన్ని దోసిళ్లు) తాగితే చాలు.
- ఆకలి: ఆకలితో ఉన్నవాడు ప్రపంచంలోని అన్నపు రాశులన్నింటినీ తినాల్సిన పనిలేదు. కడుపు నిండడానికి కొంత తింటే చాలు.
- ఆరోగ్యం: రోగం వచ్చిన వాడు మందుల షాపులో ఉన్న మందులన్నీ మింగడు. తన రోగానికి సరిపడా ఒక్క మందును సరిగ్గా వాడితే ఆరోగ్యం దొరుకుతుంది.
భక్తులకు భరోసా: అదే విధంగా, సంసారం అనే రోగాన్ని తగ్గించుకుని మోక్షం పొందడానికి, వేదాలలో చెప్పిన అన్ని కర్మలూ చేయనవసరం లేదు. ఏదో ఒక మంత్రాన్నో, ఒక ఉపాసన పద్ధతినో లేదా ఒక ధ్యాన మార్గాన్నో నమ్ముకుని, దానిని శ్రద్ధగా ఆచరిస్తే సరిపోతుంది.
ముఖ్య ఉద్దేశం: “అయ్యో! వేదాల్లో ఇన్ని విషయాలు ఉన్నాయి కదా, మేము ఇవన్నీ చేయలేకపోతున్నామే!” అని భక్తులు దిగులు పడకూడదు. “మీకు మోక్షాన్ని ఇచ్చే ఒక్క పనిని చిత్తశుద్ధితో చేస్తే చాలు” అని శ్రీకృష్ణుడు భక్తులకు ఈ విధంగా ధైర్యాన్ని (ఆశ్వాసాన్ని) ఇస్తున్నాడు.