హతో వా ప్రాప్స్యసి స్వర్గం జిత్వా వా భోక్ష్యసే మహీమ్ ।
తస్మాదుత్తిష్ఠ కౌంతేయ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః ॥ 37
హతః, వా, ప్రాప్స్యసి, స్వర్గమ్, జిత్వా, వా, భోక్ష్యసే, మహీమ్,
తస్మాత్, ఉత్తిష్ఠ, కౌంతేయ, యుద్ధాయ, కృతనిశ్చయః.
కౌంతేయ = కుంతీపుత్రా; హతః = (నీవు)చంపబడితే; స్వర్గమ్ వా = స్వర్గాన్నైనా; ప్రాప్స్యసి = పొందుతావు; జిత్వా = జయిస్తే; మహీమ్ వా = భూమినైనా; భోక్ష్యసే = భోగిస్తావు; తస్మాత్ = అందువల్ల; యుద్ధాయ = యుద్ధం చేయడానికి; కృతనిశ్చయః = నిశ్చయించుకుని; ఉత్తిష్ఠ = లెమ్ము!
తా ॥ ఓ కౌంతేయా! (ఈ రెంటిలో ఏది శ్రేష్ఠమో, తెలియదన్నావు (గీత. 2–6) కాబట్టి విను) యుద్ధంలో హతుడవైతే స్వర్గాన్ని పొందుతావు; జయిస్తే పృథివిని (రాజ్యాన్ని) భోగిస్తావు. (ఎట్లైనా శ్రేయమే!) కనుక, యుద్ధం చేయడానికి నిశ్చయించుకుని లెమ్ము!
వ్యాఖ్య: –
ఈ శ్లోకం మోక్షం కోరుకునేవారికి (ముముక్షువులకు) ప్రాణం లాంటిది. ఇదొక గొప్ప మంత్రం. సాధన చేస్తున్నప్పుడు ఎప్పుడైనా నిరాశ, అధైర్యం, నిరుత్సాహం కలిగితే… ఈ శ్లోకాన్ని చదువుకుంటే చాలు, గొప్ప ధైర్యం వస్తుంది.
ఎందుకంటే…
బయట జరిగే ధర్మయుద్ధంలో వీరుడు గెలిస్తే రాజ్యం వస్తుంది, ఒకవేళ చనిపోతే స్వర్గం వస్తుంది.
అలాగే, అవిద్య (మాయ)తో చేసే లోపలి యుద్ధంలో… ఆత్మానాత్మ విచారణలో సాధకుడు గెలిస్తే మోక్షం వస్తుంది. ఒకవేళ ఆ ప్రయత్నంలో మరణిస్తే ఉత్తమ లోకాలు లభిస్తాయి.
కాబట్టి ఎలా చూసినా (గెలిచినా, ఓడినా) అతనికి మంచే జరుగుతుంది.
ఆధ్యాత్మిక సాధన పూర్తి కాకముందే ఒకవేళ మధ్యలో సాధకుడు చనిపోతే… అతనికి ఎలాంటి దుర్గతి (చెడ్డ గతి) పట్టదు. అతను ఉత్తమ లోకాల్లో సుఖాలు అనుభవించి, మళ్ళీ భూమి మీద మంచి వంశంలోనో, యోగుల ఇంట్లోనో పుట్టి… తను ఎక్కడ ఆపాడో అక్కడి నుంచే సాధనను కొనసాగిస్తాడని భగవంతుడు ముందు ముందు (6వ అధ్యాయంలో) చెబుతాడు.
కాబట్టి సాధకుడు తన సాధనను, ప్రకృతితో చేసే యుద్ధాన్ని అస్సలు ఆపకుండా… గట్టి నిర్ణయంతో ముందుకు సాగాలని అర్జునుడి ద్వారా లోకమంతటికీ శ్రీకృష్ణుడు హెచ్చరిస్తున్నాడు.
“కృతనిశ్చయః” – అంటే ‘గట్టి నిర్ణయం తీసుకున్నవాడు’ అని అర్థం. లక్ష్యం చేరేవరకూ సాధనను వదిలిపెట్టకూడదు అనే దృఢమైన పట్టుదల ఉండాలని దీని భావం. ఆ పట్టుదల లేనివారిని మాయ కిందకు తోసేస్తుంది. కాబట్టి జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
‘తస్మాదుత్తిష్ఠ’ – అంటే ‘కాబట్టి లే!’ అని భగవంతుడు అర్జునుడికి ధైర్యం చెబుతున్నాడు.
సంసారం అనే రొంపిలో పడి, అనేక కష్టాలు, బాధలు అనుభవిస్తూ… చిన్న చిన్న సుఖాల కోసం పాకులాడుతూ నానా యాతనలు పడుతున్న మనుషులకు… ఇలాంటి ధైర్యాన్ని, ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చే మాటలు చాలా అవసరం.