అకీర్తించాపి భూతాని కథయిష్యంతి తేఽవ్యయామ్ ।
సంభావితస్య చాకీర్తిః మరణాదతిరిచ్యతే ॥ 34
అకీర్తిమ్, చ, అపి, భూతాని, కథయిష్యంతి, తే, అవ్యయామ్,
సంభావితస్య, చ, అకీర్తిః, మరణాత్, అతిరిచ్యతే.
అపి చ = మరియు; భూతాని = జనులు; తే = నీ; అవ్యయామ్ = తరగని; అకీర్తిమ్ = అపయశాన్ని; కథయిష్యంతి = చెప్పుకుంటారు; సంభావితస్య = సమ్మానింపబడిన వానికి; అకీర్తిః = అపకీర్తి; మరణాత్ చ = మరణం కంటే; అతిరిచ్యతే = ఎక్కువే అవుతుంది.
తా ॥ అదీగాక, జనులందరూ చిరకాలం నీ అపయశాన్ని చర్చిస్తారు; లోకమాన్యుడైన వానికి అపయశం మృత్యువు కంటే కూడా దుఃఖదాయకం.
వ్యాఖ్య:–
చేయకూడని పని చేసినప్పుడు, లేదా చేయాల్సిన పని చేయనప్పుడు లోకంలో చెడ్డపేరు (అపకీర్తి) వస్తుంది. చేయాల్సిన ధర్మ యుద్ధం చేయకపోవడం వల్ల అర్జునుడు అపకీర్తి పాలవుతాడని శ్రీకృష్ణుడు హెచ్చరిస్తున్నాడు.
గౌరవంగా బతికేవాడికి చెడ్డపేరు రావడం అనేది చావు కంటే ఎక్కువ బాధ కలిగిస్తుంది. ఎందుకంటే, మరణం ఒక్క శరీరాన్నే బాధిస్తుంది. కానీ అపకీర్తి మాత్రం తరతరాలూ బాధిస్తుంది (ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది).
అంతరార్థం:
జీవుడు నిజానికి ఆత్మ స్వరూపుడు. చాలా గొప్ప గౌరవం ఉన్నవాడు. అలాంటి వాడు ఇంద్రియాలకు, మనసుకు లొంగిపోతే చెడ్డపేరు తెచ్చుకున్నట్లే. కాబట్టి ఆత్మను గుర్తుచేసుకుంటూ, మాయను, ఇంద్రియాలను జయించి… ఆ అపకీర్తి రాకుండా చూసుకోవడం అతని బాధ్యత.