అథ చైనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతమ్ ।
తథాపి త్వం మహాబాహో నైవం శోచితుమర్హసి ॥ 26
అథ, చ, ఏనమ్, నిత్యజాతమ్, నిత్యమ్, వా, మన్యసే, మృతమ్,
తథాపి, త్వమ్, మహాబాహో, న, ఏవమ్, శోచితుమ్, అర్హసి.
అథ చ = కాకున్న; ఏనమ్ = దీనిని; నిత్యజాతమ్ = శరీరంతో పాటు ఉత్పన్నం అయ్యేదిగా; నిత్యమృతం వా = శరీరంతో పాటు నశించేదిగా; మన్యసే = భావిస్తే; తథాపి = ఆవిధంగా కూడా; మహాబాహో = వీరశ్రేష్ఠా; త్వమ్ = నీవు; ఏవమ్ = ఈ విధంగా; శోచితుమ్ = దుఃఖీంచడానికి; న అర్హసి = తగవు.
తా ॥ కాకున్న, నీవు ఈ ఆత్మను ప్రతిశరీరం పుట్టినప్పుడు పుట్టేదిగా, ప్రతిశరీరం నశించేటప్పుడు మృతిచెందేదిగా భావిస్తావా – అప్పుడు కూడా, ఓ అర్జునా! దీని కొరకు దుఃఖీంచడం నీకు తగదు.
వ్యాఖ్యా: –
‘మహాబాహో’ – అంటే ‘గొప్ప చేతులు (బలం) కలవాడా!’ అని అర్థం. ‘ఓ అర్జునా! నీకు గొప్ప బాహుబలం (శారీరక బలం) ఉంది. కానీ అది సరిపోదు. నీకు ఆధ్యాత్మిక బలం కూడా ఉండాలి. అది లేకపోవడం వల్లే నువ్వు ఇప్పుడు బాధపడుతున్నావు. నీ కండరాల బలం నీ మనసులో ఉన్న బాధను పోగొట్టలేకపోతోంది. కాబట్టి భౌతిక శక్తితో పాటు ఆత్మశక్తిని కూడా సంపాదించుకో’ అని చెప్పడానికేమో బహుశా ఇక్కడ ‘మహాబాహో’ అని సంబోధించారు.
శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడిని ఓదార్చడానికి… అంతకుముందు చెప్పిన ఉన్నతమైన (ఆత్మ) స్థితి నుండి కొంచెం కిందకు దిగివచ్చి, సామాన్య ప్రజలు అనుకునే ‘జీవ దృష్టి’ని (జీవుడు పుడతాడు, చస్తాడు అనే దృష్టిని) కాసేపు స్వీకరించి… ‘పోనీ ఆ స్థితిలో చూసినా కూడా దుఃఖించాల్సిన పనిలేదు’ అని చెబుతున్నాడు.
‘అథచ’ (ఒకవేళ) అని అనడం వల్ల… ఇది కృష్ణుడు అసలు సిద్ధాంతం కాదని, కేవలం సామాన్య జనుల ఆలోచనను బట్టి చెబుతున్న విషయమే అని అర్థమవుతోంది. ‘ఒకవేళ ఆత్మ శరీరంతో పాటే పుడుతూ, చస్తూ ఉంది అనుకున్నా కూడా దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేనప్పుడు… ఇక అసలు నిజంగా ఆత్మకు పుట్టుక, చావు లేనప్పుడు దాని గురించి వేరే చెప్పాలా?’ అని దీని భావం.”