సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః ।
మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్ ॥ 56
సర్వకర్మాణి, అపి, సదా, కుర్వాణః, మద్వ్యపాశ్రయః,
మత్ ప్రసాదాత్, అవాప్నోతి, శాశ్వతమ్, పదమ్, అవ్యయమ్.
సదా = ఎల్లప్పుడూ; సర్వకర్మాణి = సమస్త కర్మలను; కుర్వాణః అపి = చేస్తున్నప్పటికీ; మద్వ్యపాశ్రయః = నన్ను శరణు పొందిన భక్తుడు; మత్ ప్రసాదాత్ = నా అనుగ్రహంతో; శాశ్వతమ్ = సనాతనమూ; అవ్యయమ్ = అక్షయమూ అయిన; పదమ్ = స్థానాన్ని; అవాప్నోతి = పొందుతాడు;
తా ॥ (స్వకర్మ ద్వారా పరమేశ్వరారాధన చేయడం వల్ల మోక్షం లభించే క్రమం చెప్పబడింది; అది ఉపసంహరింపబడుతోంది 🙂 పూర్వోక్తరీతిని అనుసరించి, నిత్యనైమిత్తిక కర్మలను అన్నింటినీ స్వర్గాది ఫలాలను అపేక్షించకుండా, నన్నే ఆశ్రయించి, అనుష్ఠించేవాడు నా అనుగ్రహంతో, సనాతనమూ అక్షయమూ అయిన స్థానాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందగలడు.
వ్యాఖ్య:-
భక్తి + కర్మ = మోక్షం: మనం చేసే పనులను భక్తితో కలిపి చేస్తే, దేవుని అనుగ్రహం (Grace) దొరుకుతుంది. ఆ అనుగ్రహం వల్లనే జీవుడికి శాశ్వతమైన మోక్ష పదవి లభిస్తుంది.
ఏ పనులు చేయాలి? (Condition): ఇక్కడ ‘సర్వకర్మాణ్యపి’ (అన్ని పనులు) అని అన్నారు కదా అని, తప్పుడు పనులు చేయకూడదు.
- దీని అర్థం: మనకు శాస్త్రం నిర్ణయించిన మంచి పనులు (విధ్యుక్త ధర్మాలు) మాత్రమే చేయాలి. పాపపు పనులు, నిషేధించిన పనులు చేయకూడదు.
నిరంతర స్మరణ: మనిషి తన ఇంద్రియాలతో ఎన్నో పనులు చేస్తున్నప్పటికీ, మనసులో మాత్రం ఎప్పుడూ దేవుణ్ణి తలుచుకుంటూ ఉండాలి. లేదా “ఈ పని ఫలితం దేవుడిదే” అని అర్పిస్తూ ఉండాలి.
- ఇలా చేస్తే, అతను ఎన్ని పనులు చేసినా ఆ కర్మలు అతన్ని బంధించవు. పైగా దేవుని దయతో మోక్షాన్ని ఇస్తాయి.
చక్కని ఉదాహరణ (నీళ్ల కుండ – నాట్యం): దీనికి ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ ఇచ్చారు:
- ఒక స్త్రీ తల మీద నిండుగా ఉన్న నీళ్ల కుండను పెట్టుకుని నాట్యం చేస్తూ ఉంటుంది.
- ఆమె నోటితో పాట పాడుతుంది, చేతులతో అభినయం చేస్తుంది, కాళ్ళతో తాళం వేస్తుంది.
- ఇన్ని చేస్తున్నా.. ఆమె మనసు మాత్రం “తల మీద ఉన్న కుండ పడిపోకూడదు” అనే ధ్యాస మీదే లగ్నమై ఉంటుంది.
- అలాగే, మనం సంసారంలో ఎన్ని పనులు చేస్తున్నా, మనసు మాత్రం దేవుడి మీదే (కుండ మీద లాగా) నిలిపి ఉంచాలి.
పని చేస్తున్నప్పుడు దైవస్మరణ ఉంటేనే అది మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. దేవుడిని మర్చిపోయి, కేవలం కోరికలతో (కామ్య కర్మలు) చేస్తే మనిషి బంధాల్లో చిక్కుకుపోతాడు. కాబట్టి సాధకులు ఈ విషయాన్ని బాగా గుర్తుంచుకోవాలి.
దేవుని దయ తప్పనిసరి(మత్ప్రసాదాత్): భగవంతుని అనుగ్రహం లేకుండా ఈ ‘మాయ’ అనే బంధం నుండి ఎవరూ తప్పించుకోలేరు.
- మనుషులందరూ మాయకు లొంగిపోయి ఉంటారు (మాయాధీనులు).
- కానీ ఈశ్వరుడు ఆ మాయకే అధిపతి (మాయాధీశుడు).
- కాబట్టి బాస్ (దేవుడు) పర్మిషన్ లేనిదే గేట్ (మాయ) దాటలేము. “నన్ను శరణు కోరినవారే మాయను దాటగలరు” అని గీతలో చెప్పినట్టు, దేవుని దయ ఉంటేనే మాయ తొలగుతుంది.
అనుగ్రహం ఎలా దొరుకుతుంది? మరి ఆ దయ మనకెలా వస్తుంది?
- కేవలం దేవుడిని ఆశ్రయించడం ద్వారా.
- మనం చేసే ప్రతి పనిని “ఇది దేవుని సేవ” (ఈశ్వరార్పణ బుద్ధి) అని భావించి చేయడం ద్వారా.
దేవుడికి పక్షపాతం లేదు: “కొందరినే ఎందుకు కరుణిస్తాడు? దేవుడికి పక్షపాతం ఉందా?” అంటే.. లేదు.
- ఎవరు ఆయన్ని నమ్మి ఆశ్రయిస్తారో, వారినే ఆయన కరుణిస్తాడు. ఆశ్రయించని వారిని ఆయన పట్టించుకోడు. అది మన చేతుల్లోనే ఉంది.
శాశ్వతమైన పదవి: ఆ దేవుని అనుగ్రహం వల్ల వచ్చే మోక్షం ఎలాంటిది?
- అది శాశ్వతమైనది, నాశనం లేనిది.
- ఈ ప్రపంచంలో మనం చూసే ఏ వస్తువైనా, పదవి అయినా (ఎంత గొప్పదైనా సరే) కొంతకాలానికి నశించిపోతుంది. అవన్నీ కాలానికి (Time) లొంగి ఉంటాయి.
- కానీ మోక్షం కాలానికి అతీతమైనది.
అందుకే, నశించిపోయే చిన్న చిన్న సుఖాల కోసం కాకుండా.. ఆ శాశ్వతమైన గొప్ప పదవి (మోక్షం) కోసం అందరూ భక్తితో, నిష్కామ కర్మతో ప్రయత్నించాలి.