సిద్ధిం ప్రాప్తో యథా బ్రహ్మ తథాప్నోతి నిబోధ మే ।
సమాసేనైవ కౌంతేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా ॥ 50
సిద్ధిమ్, ప్రాప్తః, యథా, బ్రహ్మ, తథా, ఆప్నోతి, నిబోధ, మే,
సమాసేన, ఏవ, కౌంతేయ, నిష్ఠా, జ్ఞానస్య, యా, పరా.
కౌంతేయ = అర్జునా; సిద్ధిమ్ ప్రాప్తః = సిద్ధిని పొందిన వ్యక్తి; యథా = ఏ రీతిగా (ఏ జ్ఞాన నిష్ఠను అనుసరించి); బ్రహ్మ = పరమాత్మను; ఆప్నోతి = పొందుతాడో; యా = ఏది; జ్ఞానస్య = జ్ఞానం యొక్క; పరానిష్ఠా = పరిసమాప్తియో; తథా = ఆ జ్ఞాననిష్ఠా క్రమాన్ని; సమాసేన ఏవ = సంక్షేపంగా; మే = నా నుండి; నిబోధ = తెలుసుకో.
తా ॥ కౌంతేయా! ఈ విధంగా సిద్ధిని పొందినవాడు (బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రులలో ఎవరైనా) ఏ జ్ఞాననిష్ఠను అనుసరించి పరమాత్మను పొందుతున్నాడో, ఏది జ్ఞాన పరిసమాప్తియో, ఆ జ్ఞాననిష్ఠాప్రాప్తి క్రమాన్ని సంక్షేపంగా నా నుండి తెలుసుకో.
వ్యాఖ్య:-
ఈ శ్లోకంలో భగవద్గీతలోని అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టం గురించి వివరిస్తున్నారు. భగవంతుడు ఇప్పుడు “పరబ్రహ్మాన్ని (దేవుడిని) పొందే విధానాన్ని, జ్ఞానం యొక్క చివరి మెట్టును” క్లుప్తంగా చెప్పబోతున్నారు.
1. గీతా సారం (ముగింపు దశ): గీత దాదాపు పూర్తవ్వబోతోంది. అందుకే ఇప్పటివరకు చెప్పిన విషయాలన్నింటి సారాంశాన్ని (Summary) ఇప్పుడు క్లుప్తంగా చెప్పబోతున్నారు. అందుకే మోక్షం కోరుకునేవారు (ముముక్షువులు) ఈ విషయాలను చాలా జాగ్రత్తగా గమనించాలి.
2. ‘సమాసేనైవ’ (క్లుప్తంగా) అని ఎందుకు అన్నారు? భగవంతుడు ఈ విషయాలను ఎందుకు క్లుప్తంగా చెబుతున్నారంటే రెండు కారణాలు ఉండవచ్చు:
- సమయం లేదు: కురుక్షేత్ర యుద్ధం మొదలవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉంది. ఇక ఎక్కువ సేపు చెప్పడానికి సమయం లేదు కాబట్టి త్వరగా ముగించాలనుకుని ఉండవచ్చు.
- అన్నీ చెప్పేశారు: ఇప్పటివరకు చాలా ధర్మ రహస్యాలు, యోగాల గురించి వివరంగా చెప్పారు. కాబట్టి ఇక మళ్ళీ వివరించకుండా.. కేవలం “సారాంశం” (Essence) మాత్రమే చెప్తే చాలు అని భావించి ఉండవచ్చు.
3. సంక్షిప్త గీత: ఇప్పుడు చెప్పబోయే మూడు శ్లోకాలను ‘గీతా సారం’ అని లేదా ‘సంక్షిప్త గీత’ (Concise Gita) అని పిలుస్తారు. గీత మొత్తంలో ఉన్న సారం ఈ మూడు శ్లోకాల్లోనే ఉంది.