యజ్ఞే తపసి దానే చ స్థితిః సదితి చోచ్యతే ।
కర్మ చైవ తదర్థీయం సదిత్యేవాభిధీయతే ॥ 27
యజ్ఞే, తపసి, దానే, చ, స్థితిః, సత్, ఇతి, చ, ఉచ్యతే,
కర్మ, చ, ఏవ, తత్ అర్థీయమ్, సత్, ఇతి, ఏవ, అభిధీయతే.
యజ్ఞే = యజ్ఞంలోనూ; తపసి = తపస్సులోనూ; దానే చ = దానంలోనూ; స్థితిః = నిష్ఠ; సత్ ఇతి = సత్ అనే శబ్దంతో; ఉచ్యతే = చెప్పబడుతోంది; తత్ అర్థీయం చ = భగవత్ప్రీతి నిమిత్తమైన; కర్మ చ ఏవ = కర్మ కూడా; సత్ ఇతి ఏవ = సత్ శబ్దంతోనే; అభిధీయతే = చెప్పబడుతోంది.
తా ॥ యజ్ఞం, తపం, దానం – ఈ మూడింటికీ సంబంధించిన నిష్ఠ కూడా ‘సత్’ – శబ్దం తోనే నిర్దేశించబడుతోంది; ఈశ్వర ప్రీత్యర్థం ఒనర్చబడే కర్మలన్నీ కూడా ‘సత్’ అనియే చెప్పబడుతున్నాయి. (కాబట్టి, ఇటువంటి మహిమ గల శబ్దత్రయంతో ఒప్పుతున్న ‘ఓం తత్ సత్’ అనే వాక్యమహిమ అత్యంత అధికం).
వ్యాఖ్య:-
ఈ శ్లోకంలో భగవంతుడు తపస్సు, యజ్ఞం, దానం వంటి మంచి పనుల గొప్పతనాన్ని, వాటిని ఎలా చేయాలో వివరిస్తున్నారు.
1. కర్మలకు, దేవుడికి ఉన్న సంబంధం: భగవద్గీతలో మంచి పనులను (పుణ్యకార్యాలను) చేయమని భగవంతుడు ఎంతగానో ప్రోత్సహించారు. ఈ పనుల పట్ల మనకుండే శ్రద్ధను లేదా నిష్ఠను ఈ శ్లోకంలో ‘సత్’ (అంటే సాక్షాత్తు పరబ్రహ్మం) అని పిలిచారు. దీన్ని బట్టి ఈ మంచి పనులకు భగవంతుడు ఎంత గొప్ప విలువ ఇచ్చారో మనకు అర్థమవుతోంది.
2. కర్మ ఎప్పుడు ‘సత్’ అవుతుంది? భగవంతుని కోసం చేసే పనిని (తదర్థీయం) కూడా ‘సత్’ అంటారు. అంటే, ఈ పనులు మనసును శుద్ధి చేసి, మనల్ని ఆ దేవుని దగ్గరకు చేర్చుతాయి కాబట్టి, వీటికి దేవుని పేరైన ‘సత్’ అనే పేరు పెట్టారు.
అయితే, ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. మనం చేసే పని “భగవంతుని కోసం, దైవభావనతో, ఎలాంటి కోరికలు లేకుండా” చేసినప్పుడు మాత్రమే అది ‘సత్’ (దైవకార్యం) అవుతుంది. అలా కాకుండా చేస్తే అది కేవలం ఒక సాధారణ పనిగానే మిగిలిపోతుంది.
3. పనిలో లోపం లేదు – విధానంలోనే ఉంది: నిజానికి పనిలో (కర్మలో) ఎలాంటి లోపం ఉండదు. మనం చేసే విధానంలోనే లోపం ఉంటుంది. “నేను దేవుని కోసం చేస్తున్నాను” అనే భావనతో చేస్తే, ఆ పని కూడా దైవంతో సమానమవుతుంది.
కాబట్టి యజ్ఞం, దానం, తపస్సు వంటి పనులను స్వార్థం లేకుండా, భగవంతుని ప్రీతి కోసం చేయాలి. తద్వారా మనసును శుద్ధి చేసుకుని, మోక్షాన్ని పొందాలి. “మనం చేసే పనిలో కూడా దైవత్వం ఉంటుంది” అని భగవంతుడు ఈ శ్లోకం ద్వారా నేర్పించారు.