ఓం తత్సదితి నిర్దేశో బ్రహ్మణస్త్రివిధః స్మృతః ।
బ్రాహ్మణాస్తేన వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ విహితాః పురా ॥ 23
ఓమ్, తత్, సత్, ఇతి, నిర్దేశః, బ్రహ్మణః, త్రివిధః, స్మృతః,
బ్రాహ్మణాః, తేన, వేదాః, చ, యజ్ఞాః, చ, విహితాః, పురా.
ఓం తత్ సత్ = ఓం తత్ సత్; ఇతి = అని; బ్రహ్మణః = బ్రహ్మానికి; త్రివిధః = మూడు విధాలైన; నిర్దేశః = నిర్దేశం; స్మృతః = చెప్పబడింది; తేన = దీని చేత; బ్రాహ్మణాః = బ్రాహ్మణులూ; వేదాః చ = వేదాలూ; యజ్ఞాః చ = యజ్ఞాలూ; పురా = ప్రాచీన కాలంలో; విహితాః = నిర్మించబడ్డాయి.
తా ॥ (ప్రాయికంగా క్రియాకలాపం అంతా కూడా రజస్తమో మయమవడం చేత, ఈ వైగుణ్యాన్ని నిరాకరించి, సాద్గుణ్యం చేయడానికి ఉపదేశం ఇవ్వబడుతోంది) ఓం తత్ సత్ అనే వాక్యంలో బ్రహ్మం యొక్క త్రివిధ నామాలు నిర్దేశించబడ్డాయి;* ఈ త్రివిధ నిర్దేశంచేతనే పూర్వం బ్రాహ్మణులూ, వేదాలూ, యజ్ఞాలూ ఏర్పరచబడ్డాయి.
వ్యాఖ్య:-
నిజానికి పరబ్రహ్మానికి పేరు గానీ, రూపం గానీ ఉండవు. కానీ భక్తులు ధ్యానం చేసుకోవడానికి, స్మరించుకోవడానికి వీలుగా దానికి కొన్ని పేర్లు నిర్ణయించారు. అవే ‘ఓమ్’, ‘తత్’, మరియు ‘సత్’. ఈ మంత్రాలను జపించడం ద్వారానే ప్రజలు ఆ పరమ లక్ష్యమైన పరబ్రహ్మాన్ని ధ్యానించగలుగుతున్నారు. ఇవి సాక్షాత్తు ఆ పరబ్రహ్మాన్ని సూచించే పదాలు కాబట్టి, ఈ మూడు పేర్లకు ఎంతో గొప్ప శక్తి, పవిత్రత ఉన్నాయి. వేదాలలో, శాస్త్రాలలో అంతటా ఈ మంత్రాల గురించి చాలా గొప్పగా చెప్పారు.
‘తస్యవాచకః ప్రణవః’ — అంటే ఆ పరమాత్మను సూచించే పేరు ‘ఓంకారం’.
‘తజ్జపస్తదర్థభావనమ్’ — అంటే “ఆ నామాన్ని జపిస్తూనే, దాని అర్థాన్ని మనసులో లోతుగా భావించాలి” అని పతంజలి మహర్షి ఓంకార గొప్పతనాన్ని వివరించారు.
మనం చేసే పనుల్లో (కర్మల్లో) ఏవైనా లోపాలు, ఆటంకాలు లేదా దోషాలు ఉంటే, పరమ పవిత్రమైన ఈ మూడు నామాలను (ఓం, తత్, సత్) పలకడం వల్ల అవన్నీ తొలగిపోతాయి. అందుకే పెద్దలు ఏ శుభకార్యం మొదలుపెట్టినా ముందుగా ‘ఓం’ అని ఉచ్చరిస్తారు. మంత్రాలన్నింటిలోనూ ‘ఓం’ కిరీటం లాంటిది. అందుకే ప్రతి మంత్రానికి ముందు తప్పనిసరిగా ‘ఓం’ చేరుస్తారు.
అయితే ‘ఓం తత్ సత్’ అనే మంత్రాన్ని జపించేటప్పుడు, కేవలం నోటితో అనడమే కాకుండా, దాని అర్థాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ ఆ పరబ్రహ్మాన్ని ధ్యానించాలి. భావంతో జపించినప్పుడే ఆ మంత్రానికి శక్తి పెరుగుతుంది.
వేదాలు, యజ్ఞాలు అన్నీ ఓంకార నాదం నుంచే పుట్టాయని అంటారు. దీన్ని బట్టి వేదాలకు మూలం లేదా విత్తనం ఓంకారమే (అంటే పరబ్రహ్మమే) అని అర్థమవుతోంది. వేదాల సారం అంతా ఈ ఓంకారంలోనే నిక్షిప్తమై ఉంది. కాబట్టి, వేదసారమైన ఓంకాన్ని ఉచ్చరిస్తూ దాని భావాన్ని మననం చేసుకుంటే, సమస్త వేదాలను పఠించిన ఫలితం దక్కుతుంది.
‘ఓమ్ తత్ సత్’ అనే మంత్రానికి మరొక లోతైన అర్థం కూడా ఉంది.
- ఓమ్: అంటే పరబ్రహ్మం (భగవంతుడు).
- తత్: అంటే ‘అది’ (ఆ పరబ్రహ్మం మాత్రమే ఉన్నది).
- సత్: అంటే ‘సత్యమైనది’ (నిజమైనది).
- దీని పూర్తి అర్థం ఏమిటంటే – ఆ పరబ్రహ్మం ఒక్కటే నిజమైనది (సత్యం); మన కళ్ళకు కనిపించే ఈ ప్రపంచం అంతా ‘మిథ్య’ (అశాశ్వతమైనది లేదా భ్రమ).
కాబట్టి, ఈ మంత్రాన్ని పఠించడం వల్ల “బ్రహ్మమే సత్యం – జగత్తు (లోకం) మిథ్య” అనే వేదాంత సారాంశం మనకు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
మనం చేయవలసిన సాధన: ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తున్నప్పుడు.. ఆ భగవంతుడిని మాత్రమే సత్యంగా నమ్మాలి. కనిపించే ఈ ప్రపంచాన్ని అశాశ్వతమైనదిగా (నిజం కానిదిగా) భావిస్తూ, ప్రపంచం పట్ల వ్యామోహాన్ని తగ్గించుకోవాలి (వైరాగ్యాన్ని పెంచుకోవాలి). అలాగే మనలోని దైవ భావనను, ఆత్మ జ్ఞానాన్ని గట్టిపరుచుకోవాలి.