అదేశకాలే యద్దానం అపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే ।
అసత్కృతమవజ్ఞాతం తత్తామసముదాహృతమ్ ॥ 22
అదేశకాలే, యత్, దానమ్, అపాత్రేభ్యః, చ, దీయతే,
అసత్కృతమ్, అవజ్ఞాతమ్, తత్, తామసమ్, ఉదాహృతమ్.
అదేశకాలే = అపవిత్రస్థానాలలో (అశౌచాది స్థితులలో); అపాత్రేభ్యః చ = అనుపయుక్తులైన వారికి అపాత్రులైనవారికి; అసత్కృతమ్ = పాదప్రక్షాళన, ప్రియవచనాది సత్కారం లేక; అవజ్ఞాతమ్ = తిరస్కార భావంతో; యత్ దానమ్ = ఏ దానం; దీయతే = ఒసగబడుతోందో; తత్ = ఆ దానం; తామసమ్ = తామసం అని; ఉదాహృతమ్ = చెప్పబడింది.
తా ॥ అపవిత్రస్థానాలలో గాని, అశౌచాది స్థితులలో గాని, అయోగ్యులకు గాని, పాదప్రక్షాళన ప్రియవచనాది సత్కారాలను ఒనర్చకుండా తిరస్కార భావంతో చేసే దానాన్ని తామసికం అంటారు.
వ్యాఖ్య:-
దానం చేసేటప్పుడు అవతలి వ్యక్తిని గౌరవిస్తూ, మర్యాదగా, ప్రేమతో ఇవ్వాలి తప్ప, చిన్నచూపుతో లేదా విసుగుతో ఇవ్వకూడదు. “పో! తీసుకుపో!” అంటూ డబ్బును విసిరేయడం లేదా తిడుతూ ఇవ్వడం వంటివి చేయకూడదు. ఇవన్నీ ‘తామస’ (అజ్ఞాన) లక్షణాలు.
ఇలాంటి తామస దానం వల్ల పుణ్యం చాలా తగ్గిపోతుంది, లేదా అసలు దక్కకపోవచ్చు. ఎందుకంటే, శ్రద్ధ లేకుండా ఇచ్చిన దానం అసలు ఇవ్వనిదానితోనే సమానం అని ఇదే అధ్యాయం చివరలో భగవంతుడు చెబుతాడు (“అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం అసదిత్యుచ్యతే”). కాబట్టి ఎవరూ ఇలా చేయకూడదు, ఎప్పుడూ సాత్త్విక దానాన్నే పాటించాలి.