శరీరం యదవాప్నోతి యచ్చాప్యుత్క్రామతీశ్వరః ।
గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్గంధానివాశయాత్ ॥ 8
శరీరమ్, యత్, అవాప్నోతి, యత్, చ, అపి, ఉత్క్రామతి, ఈశ్వరః,
గృహీత్వా, ఏతాని, సంయాతి, వాయుః, గంధాన్, ఇవ, ఆశయాత్.
ఈశ్వరః = దేహాది సంఘాతానికి స్వామి అంటే జీవుడు; యత్ = ఎప్పుడు; శరీరమ్ = దేహాన్ని; అవాప్నోతి = పొందుతున్నాడో; యత్ చ అపి = మరియు, ఎప్పుడు; ఉత్క్రామతి = త్యజిస్తాడో (అప్పుడు); వాయుః = వాయువు; ఆశయాత్ = ఆధారం నుండి (పుష్పాదులకోశం నుండి); గంధాన్ ఇవ = సుగంధాన్ని గ్రహించే విధంగా; ఏతాని = ఈ ఇంద్రియాలను; గృహీత్వా = గ్రహించి; సంయాతి = వెలువడుతున్నాడు;
తా ॥ (ఆకర్షించిన పిదప, ఏం చేస్తున్నాడు? – చెప్పబడుతోంది:) వాయువు పుష్పాదుల ఆధారకోశం నుండి గంధాన్ని సేకరించే విధంగా, జీవుడు కర్మవశాన శరీరాంతరమును పొందేటప్పుడు,* పూర్వశరీరం నుండి మనస్సును, ఇంద్రియాలను తన వెంట తీసుకుపోతున్నాడు.* అంటే, పూర్వదేహంలోని ఇంద్రియాదులే నూతన శరీరంలో ప్రవేశిస్తున్నాయి.
వ్యాఖ్య:-
శరీరం వేరు – నువ్వు వేరు: “జీవుడు ఒక శరీరాన్ని వదిలి, కొత్త శరీరాన్ని తీసుకుంటాడు” అని చెప్పడం ద్వారా.. జీవుడు, శరీరం ఒక్కటి కాదు అని స్పష్టమవుతోంది. మనం పాతబట్టలు విడిచిపెట్టి కొత్తబట్టలు ఎలా వేసుకుంటామో, జీవుడు కూడా పాత శరీరాన్ని వదిలి కొత్త శరీరాన్ని ధరిస్తాడు. కాబట్టి “నేను ఈ శరీరాన్ని” అనే అపోహను (దేహాభిమానాన్ని) వదిలేయాలి. “నేను ఆత్మను” అని గుర్తుంచుకోవాలి.
నువ్వు బాస్ (యజమానివి), బానిసవు కాదు: ఇక్కడ జీవుడిని ‘ఈశ్వరః’ (ప్రభువు) అని పిలిచారు. దీన్ని బట్టి జీవుడు ఈ శరీరానికి, మనసుకు, ఇంద్రియాలకు (కళ్లు, చెవులు వంటివి) యజమాని అని అర్థమవుతోంది. వాడు సేవకుడు కాదు. కానీ ఏం జరుగుతోంది? దురదృష్టవశాత్తు, అజ్ఞానం వల్ల మనిషి తన ‘యజమాని’ హోదాను మర్చిపోతున్నాడు. ఇంద్రియాలకు, కోరికలకు బానిసగా మారిపోయాడు. మనసు ఏం చెబితే అది, కళ్లు ఏం కోరుకుంటే అది చేస్తూ.. వాటికి సేవకుడిలా (దాసుడిలా) బతుకుతున్నాడు. అవి ఆడించినట్లు ఆడుతున్నాడు.
దేవుడు మనకు ఇచ్చిన ఆ గొప్ప ‘ఈశ్వర’ (ప్రభువు) స్థానం ఎక్కడ? మనం బతుకుతున్న ఈ బానిస బతుకు ఎక్కడ? కాబట్టి ఎప్పుడూ ఈ విషయాన్ని గుర్తుంచుకోండి:
- “నా ఇంద్రియాలకు, నా శరీరానికి నేనే ప్రభువును. అవి నాకు లోబడి ఉండాలి తప్ప, నేను వాటికి లోబడకూడదు.”
- “నేను మామూలు జీవుడిని కాదు, సాక్షాత్తు ఆ ఈశ్వరుడినే.”
ఈ దృఢమైన భావనతో ఉండడమే నిజమైన జ్ఞానం.
‘గృహీత్వైతాని సంయాతి’ – జీవుడు చనిపోయి, ఈ శరీరాన్ని వదిలేసి వెళ్ళేటప్పుడు తనతో పాటు కేవలం ఆరింటిని మాత్రమే తీసుకెళ్లగలడు. అవేంటంటే మనస్సు మరియు ఐదు ఇంద్రియాలు (చూపు, వినికిడి వంటి శక్తులు).
మనం ఏం చేస్తున్నాం? మనిషి తన జీవితమంతా డబ్బు, ఆస్తులు, వస్తువులు పోగు చేసుకోవడంలోనూ, వాటిని అనుభవించడంలోనూ గడిపేస్తాడు. కానీ, చనిపోయేటప్పుడు తాను సంపాదించిన వాటిలో ఒక్క గుండుసూదిని కూడా తీసుకెళ్ళే హక్కు లేదు. అన్నీ ఇక్కడే వదిలేసి వెళ్ళాలి.
ఎవరూ రారు – ఏదీ రాదు: చివరి సమయంలో మనం ఎవరిని పిలిచినా పలకరు, రారు.
- మనం ఎంతో ప్రేమించిన భార్య/భర్త, పిల్లలు, బంధువులు.. ఎవరూ మనకు ఆ సమయంలో సాయం చేయలేరు.
- మనం కష్టపడి కట్టుకున్న ఇల్లు, సంపాదించిన డబ్బు, పొలాలు, ఆస్తులు.. ఏవీ మనతో రావు. ఒకవేళ రావాలని వాటికి ఆశ ఉన్నా, వచ్చే హక్కు (Permission) వాటికి లేదు.
వెంట వచ్చే లగేజీ (Luggage) ఏది? మనం పోయేటప్పుడు మనతో వచ్చేవి ఆస్తిపాస్తులు కాదు; మన మనస్సు, మన ఇంద్రియాల సంస్కారాలు మాత్రమే. అందుకే వాటిని చాలా జాగ్రత్తగా, పవిత్రంగా ఉంచుకోవాలి.
వచ్చే జన్మ మన చేతిలోనే ఉంది: మన తర్వాతి జన్మ ఎలా ఉండాలి అనేది మన వెంట వచ్చే ఈ ‘మనసు’ స్థితిని బట్టి ఉంటుంది.
- శుభ్రంగా ఉంటే: మనసు, ఇంద్రియాలు భక్తితో, మంచి ఆలోచనలతో పవిత్రంగా ఉంటే… వచ్చే జన్మ కూడా చాలా గొప్పగా, ఉత్తమంగా ఉంటుంది.
- మురికిగా ఉంటే: మనసు నిండా చెడు ఆలోచనలు, పాపపు కోరికలు ఉంటే… వచ్చే జన్మలో పురుగులు, జంతువుల వంటి నీచమైన జన్మలు ఎత్తాల్సి వస్తుంది.
కాబట్టి, మన భవిష్యత్తు (వచ్చే జన్మ) మన చేతిలోనే ఉంది. బతికున్నప్పుడే దేవుని ధ్యానంతో, మంచి పనులతో మన మనసును, ఇంద్రియాలను శుభ్రం చేసుకోవాలి. అప్పుడే మనం అధోగతి పాలు కాకుండా ఉంటాం.
‘వాయుర్గస్ధానివాశయాత్’ – శ్రీకృష్ణుడు ఈ విషయాన్ని మనకు బాగా అర్థం చేయించడానికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ చెప్పారు. అదే ‘గాలి’ (వాయువు).
గాలి ఎలా పనిచేస్తుంది? గాలికి సొంతంగా ఏ వాసనా ఉండదు, దానికి ఎవరి మీదా ఇష్టాయిష్టాలు ఉండవు. అది ప్రయాణించేటప్పుడు దారిలో ఏది ఉంటే దాని వాసనను తనతో పాటు తీసుకువెళ్తుంది.
- ఒకవేళ గాలి పూల తోట మీదుగా వీస్తే, అది పుప్పొడి రేణువులను గ్రహించి సువాసనను (మంచి వాసనను) మోసుకెళ్తుంది.
- ఒకవేళ అదే గాలి మురికి కాలువ లేదా కుళ్ళిన వస్తువుల మీదుగా వీస్తే, అది దుర్వాసనను (చెడు వాసనను) మోసుకెళ్తుంది.
జీవుడు కూడా అంతే: జీవుడు ఒక శరీరం నుంచి మరో శరీరానికి వెళ్లేటప్పుడు కూడా సరిగ్గా గాలి లాగే ప్రవర్తిస్తాడు.
- గాలి వాసనను మోసుకెళ్ళినట్లు, జీవుడు తన పాత శరీరం నుంచి ‘మనస్సు, ఇంద్రియాలు’ అనే వాసనలను (సంస్కారాలను) పట్టుకెళ్తాడు.
- ఇక్కడ దేవుడికి గానీ, కర్మ దేవతలకు గానీ ఎలాంటి పక్షపాతం ఉండదు. మన దగ్గర ఏ సరుకు ఉంటే అదే మనకు దక్కుతుంది.
మూడు రకాల ఫలితాలు:
- చెడు జన్మ: మన మనసు, ఇంద్రియాలు అపవిత్రంగా ఉండి, పాపపు ఆలోచనలతో (దుర్వాసనతో) నిండి ఉంటే.. జీవుడు ఆ చెడు వాసనలనే మూటగట్టుకుని వెళ్తాడు. ఫలితంగా, తర్వాతి జన్మలో నీచమైన, కష్టాలతో కూడిన శరీరాన్ని (క్షుద్ర శరీరాన్ని) పొందుతాడు.
- మంచి జన్మ: మనసు పవిత్రంగా ఉండి, మంచి ఆలోచనలతో (సువాసనతో) నిండి ఉంటే.. జీవుడు ఆ పుణ్యాన్ని వెంట తీసుకువెళ్లి, ఒక మంచి, పవిత్రమైన శరీరంలో పుడతాడు.
- మోక్షం (జన్మరాహిత్యం): అసలు మనసులో ఏ వాసనలూ (కోరికలు) లేకపోతే? అంటే మనసు పూర్తిగా నిశ్చలమైపోయి, ఎలాంటి సంకల్పాలు లేకపోతే.. ఇక మోసుకెళ్లడానికి ఏమీ ఉండదు కాబట్టి, మళ్ళీ పుట్టాల్సిన అవసరం ఉండదు. జీవుడు నేరుగా బ్రహ్మంలో (దేవుడిలో) కలిసిపోతాడు. అదే మోక్షం.
మన చేతిలోనే మన రాత: కాబట్టి, మన భవిష్యత్తు ఎలా ఉండాలనేది మన చేతుల్లోనే ఉంది. మనం ప్రతి నిమిషం మన మనసును, ఇంద్రియాలను కడిగి శుభ్రం చేసుకోవాలి (నిగ్రహించుకోవాలి). అలా చేస్తే మంచి జన్మ గానీ, లేదా శాశ్వతమైన మోక్షం గానీ తప్పకుండా లభిస్తుంది.