యో మామేవమసమ్మూఢో జానాతి పురుషోత్తమమ్ ।
స సర్వవిద్భజతి మాం సర్వభావేన భారత ॥ 19
యః, మామ్, ఏవమ్, అసమ్మూఢః, జానాతి, పురుషోత్తమమ్,
సః, సర్వవిత్, భజతి, మామ్, సర్వభావేన, భారత.
భారత = అర్జునా; ఏవమ్ = ఈ విధంగా; యః = ఎవడు; అసమ్మూఢః = అభిమాన రహితుడై; పురుషోత్తమమ్ = పరబ్రహ్మమునగు; మామ్ = నన్ను; జానాతి = గ్రహిస్తాడో; సః = అతడు; సర్వభావేన = సర్వాత్మనా; మామ్ = నన్ను; భజతి = భజిస్తాడు (పిదప); సర్వవిత్ = సర్వజ్ఞుడు, (భవతి = అవుతాడు.)
తా ॥ భారతా! ఎవడు ఈ రీతిగా (స్థూలసూక్ష్మకారణ శరీరాలపై) అభిమానాన్ని వీడి, పురుషోత్తముణ్ణైన నన్ను (ఆత్మరూపంలో) ఎరుగుతున్నాడో, అతడు నాయందు అనురక్తుడై సర్వభావాలలో నన్నే భజిస్తున్నాడు; పిదప సర్వజ్ఞత్వాన్ని పొందుతున్నాడు.
వ్యాఖ్య:–
భగవంతుడి మీద భక్తి కుదరాలంటే, ముందుగా అసలు ఆయన ఎలాంటివాడో తెలియాలి. ఏదైనా ఒక వస్తువు గొప్పతనం తెలిస్తేనే మనకు దానిమీద ఇష్టం పుడుతుంది. ఒకవేళ గొప్పతనం తెలియకుండా ప్రేమ పుట్టినా, అది పూర్తిస్థాయిలో ఉండదు.
అందుకే, భగవంతుడిపై చెక్కుచెదరని (అకుంఠిత) భక్తి కలగాలంటే… ఆయన శాశ్వతుడని, ఆనంద స్వరూపుడని, నాశనమయ్యే ప్రపంచానికి (క్షర) మరియు జీవులకు (అక్షర) అతీతుడని బాగా అర్థం చేసుకోవాలి. ఈ శ్లోకంలో అదే చెప్పారు: “ఎవరైతే అజ్ఞానాన్ని వదిలిపెట్టి, నన్ను పురుషోత్తముడిగా (క్షరాక్షరాతీతుడిగా) తెలుసుకుంటారో, వారు పూర్తి మనసుతో నన్ను ఆరాధిస్తారు.”
అసమ్మూఢుడు: కళ్ళకు కనిపించే ఈ ప్రపంచం శాశ్వతం అనే భ్రమ (అజ్ఞానం) లేనివాడు అని అర్థం. కేవలం ఆత్మ మాత్రమే శాశ్వతమని గట్టిగా నమ్మినవాడే ‘అసమ్మూఢుడు’.
స సర్వవిత్ (అతడే సర్వజ్ఞుడు): ప్రపంచంలో ఎన్ని చదువులు చదివినా, ఎంత పాండిత్యం ఉన్నా, ఎన్ని కళలు నేర్చుకున్నా… మనిషి ‘అన్నీ తెలిసినవాడు’ కాలేడు. “దేనిని తెలుసుకుంటే ఇక అన్నీ తెలిసినట్లే అవుతుందో…” ఆ పరమాత్మను తెలుసుకున్నవాడే నిజమైన సర్వజ్ఞుడు. ఎందుకంటే సమస్త లోకాలు, విద్యలు, శాస్త్రాలు, కళలు అన్నీ భగవంతుని గర్భంలోనే (కుక్షియందే) ఉన్నాయి. కాబట్టి ఆయన్ని తెలుసుకుంటే అవన్నీ తెలిసినట్లే. అందుకే, భగవంతుణ్ణి తెలుసుకున్నవాడే ‘సర్వవిత్’ (అన్నీ తెలిసినవాడు) అని ఇక్కడ చెప్పబడింది.
శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకంలో ‘సర్వభావేన’ అనే పదాన్ని వాడారు. దీని అర్థం ఏంటంటే “నిండు మనసుతో, ఏకాగ్రతతో, అన్ని రకాలుగా” అని.
- నిజం తెలిస్తేనే పూర్తి భక్తి: దేవుడి నిజమైన స్వరూపం ఏంటో, ఆయన గొప్పతనం ఏంటో ఎవరికైతే పూర్తిగా అర్థమవుతుందో.. వాళ్లు మాత్రమే ఆయన్ను ‘సర్వభావేన’ (మనసు మొత్తం లగ్నం చేసి) పూజించగలరు. “కళ్ళకు కనిపించే ఈ ప్రపంచం, వస్తువులు ఎప్పటికైనా నాశనమయ్యేవే. కేవలం ఆ దేవుడు (ఆత్మ) మాత్రమే శాశ్వతం” అనే సత్యం తెలిసినవాడు, సహజంగానే ఆ శాశ్వతమైన దేవుడినే పట్టుకుంటాడు.
- భక్తిని ముక్కలు చేయకూడదు: సాధకులు దేవుడిని ఎలా కొలవాలి అనే పద్ధతిని ఇక్కడ చెప్పారు. కొంచెం సేపు ప్రపంచంలోని వస్తువుల మీద ఆశ, కొంచెం సేపు దేవుడి మీద భక్తి.. ఇలా మనసును రెండుగా విడగొట్టకూడదు. సగం లోకం మీద, సగం దేవుడి మీద పెట్టే భక్తి.. ‘సర్వభావం’ (పూర్తి భక్తి) అనిపించుకోదు.
- 100% భక్తి సాధించాలి: మొదట్లో మనసు మొత్తం దేవుడి మీద పెట్టడం కష్టంగానే ఉండవచ్చు. కానీ, సాధన (Practice) చేస్తూ ఉంటే ఎప్పటికైనా అది సాధ్యమవుతుంది. భక్తిలో ‘వందకు వంద శాతం’ (100%) మనసును దేవుడికే అర్పించే స్థితిని సాధించడమే ప్రతి మనిషి లక్ష్యం కావాలి.