ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛందోభిర్వివిధైః పృథక్ ।
బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః ॥
ఋషిభిః, బహుధా, గీతమ్, ఛందోభిః, వివిధైః, పృథక్,
బ్రహ్మసూత్రపదైః, చ, ఏవ, హేతుమద్భిః, వినిశ్చితైః.
(క్షేత్ర–క్షేత్రజ్ఞుల మాహాత్మ్యం) ఋషిభిః = ఋషులచే; వివిధైః ఛందోభిః = విభిన్నమైన వేదమంత్రాలతో; పృథక్ = వేరుగా; బహుధా = పెక్కురీతులుగా; గీతమ్ = కొనియాడబడినదీ; వినిశ్చితైః = సంశయరహితాలైన; హేతుమద్భిః = హేతువులతో కూడిన; బ్రహ్మస్రూత్ర పదైః ఏవ చ = బ్రహ్మసూచకాలైన ఉపనిషద్వాక్యాలతోనూ (వర్ణించబడింది).
తా ॥ (నీవు సంగ్రహంగా చెబుతున్నది, ఏ మహాత్ముల వాక్యసారం? అని అంటావా:) ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల మాహాత్మ్యం (వసిష్ఠాది) ఋషులచే (యోగశాస్త్రాల ధ్యాన, ధారణాది విషయమైన వైరాజాది రూపాలలో) నానా ప్రకారాలుగా నిరూపితమైంది. అసందిగ్ధములైన (ఉపక్రమ ఉపసంహారాలతో ఏకవాక్యతను కూర్చుకున్న) యుక్తులతో* , నిత్యనైమిత్తిక కామ్యకర్మాది విషయకములైన వేదమంత్రాలతో వివిధ దేవతా రూపంలోనూ, బ్రహ్మసూత్ర* -పదముల* చేతా వ్యాఖ్యానించబడింది.
వ్యాఖ్య:–
శ్రీకృష్ణుడు తాను చెప్పబోయే విషయం ఎంత గొప్పదో, ఎంత నమ్మదగినదో చెప్పడానికి ఋషుల మాటలను ఉదాహరణగా చూపిస్తున్నారు.
‘ఋషిభిర్బహుధా గీతం’ – ఋషులు ఎందుకు గొప్పవారు?
- నిగ్రహం ఉన్నవారు: ఋషులు అంటే సామాన్య మనుషులు కాదు. వారు తమ ఇంద్రియాలను (కోరికలను) పూర్తిగా జయించినవారు.
- ఆత్మజ్ఞానులు: వారు దేవుణ్ణి లేదా ఆత్మను దర్శించిన మహనీయులు.
- పలురకాలుగా చెప్పారు: అటువంటి గొప్పవారు ఈ విషయాన్ని ఒక్కసారి కాదు, అనేక రకాలుగా (బహుధా) గానం చేశారు. అంతటి మహానుభావులు చెప్పారంటే ఆ విషయానికి ఎంత విలువ, గొప్పతనం ఉంటుందో మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు.
‘హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః’ –
- గుడ్డి నమ్మకం కాదు – తర్కంతో కూడినది (హేతుమద్భిః): వ్యాసుడు వంటి మహర్షులు ‘బ్రహ్మసూత్రాల’లో చెప్పిన విషయాలు సామాన్యమైనవి కావు. అవి కేవలం నమ్మకాలు కాదు. అవి హేతువాదానికి (Logic/Science) నిలిచేవి. అంటే, “ఇది ఇలా ఎందుకు?” అని ప్రశ్నిస్తే సరైన కారణం, వివరణ దొరుకుతుంది. అవి శాస్త్రీయమైనవి.
- కచ్చితమైన సత్యం (వినిశ్చితైః): ఋషులు ఈ విషయాలను కేవలం ఊహించి చెప్పలేదు. తమ సొంత అనుభవంతో తెలుసుకొని నిర్ధారించారు. అందుకే ఇక్కడ కేవలం ‘నిశ్చితం’ (నిర్ధారించబడింది) అని కాకుండా, ‘వినిశ్చితం’ (చాలా గట్టిగా/బాగా నిర్ధారించబడింది) అనే పదాన్ని వాడారు. అంటే ఇవి తిరుగులేని పరమ సత్యాలు అని అర్థం.
శ్రీకృష్ణుడు చెప్పబోయే ఈ ‘క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞ’ (శరీరం-ఆత్మ) జ్ఞానం సామాన్యమైనది కాదు. ఇది తర్కానికి నిలిచేది, మహర్షుల అనుభవంలో ఉన్నది. కాబట్టి మనం దీనిపై పూర్తి విశ్వాసం ఉంచాలి అని భగవంతుడు స్పష్టంగా చెబుతున్నారు.