కస్మాచ్చ తే న నమేరన్ మహాత్మన్
గరీయసే బ్రహ్మణోఽప్యాదికర్త్రే ।
అనంత దేవేశ జగన్నివాస
త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ ॥ 37
కస్మాత్, చ, తే, న, నమేరన్, మహాత్మన్, గరీయసే, బ్రహ్మణః, అపి, ఆదికర్త్రే,
అనంత, దేవేశ, జగత్ నివాస, త్వమ్, అక్షరమ్, సత్, అసత్, తత్ పరమ్, యత్.
మహాత్మన్ = మహాత్మా; అనంత = అనంతా; దేవేశ = దేవేశా; జగత్ నివాస = జగదాశ్రయా; బ్రహ్మణః అపి = బ్రహ్మ కంటే; గరీయసే = గొప్పదైన; ఆదికర్త్రే = మూలకారణమైన; తే = నీకు, కస్మాత్ = ఎలా (దేవతలు); న నమేరన్ = నమస్కరింపకుంటారు?; సత్ = వ్యక్తమూ; అసత్ = అవ్యక్తమూ; పరమ్ = ఈ రెంటికీ అతీతమైన; యత్ = ఏ; అక్షరమ్ = పరబ్రహ్మం (కలదో); తత్ చ = అది కూడా; త్వమ్ = నీవే.
తా ॥ మహాత్మా! అనంతా! దేవేశా! జగన్నివాసా! నీవు బ్రహ్మకు కూడా గురుడవు, ఆదికర్తవు. వ్యక్త-అవ్యక్తాలు రెండింటికీ అతీతమైన అక్షరము కూడా నీవే ! దేవతలు నీకు ఎలా నమస్కరించకుండా ఉంటారు? (ఈ తొమ్మిది కారణాల వల్ల నీవు అందరికీ నమస్యుడవు అని భావం.)
వ్యాఖ్య:-
‘సదసత్తత్పరమ్’ – భగవద్గీతలోని ఈ వాక్యం పరమాత్మ యొక్క అత్యున్నత స్థితిని వివరిస్తోంది. దేవుడు ‘సత్’ మరియు ‘అసత్’ అనే రెండింటికీ అతీతుడు (పరమైనవాడు). దీనిని రెండు విధాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు:
- జగత్తు పరంగా:
- సత్: మన కంటికి కనిపించే ఈ స్థూల ప్రపంచం (Physical world).
- అసత్: కంటికి కనిపించని సూక్ష్మ ప్రపంచం (Subtle world/Energy).
- శరీర మనస్సుల పరంగా:
- సత్: మనస్సు (ఆలోచనలు, భావాలు).
- అసత్: ఈ భౌతిక శరీరం.
కనిపించే ఈ భౌతిక ప్రపంచం గానీ, మనలోని మనో ప్రపంచం గానీ పరమార్థ దృష్టితో చూస్తే ‘మిథ్య’ (శాశ్వతం కానివి లేదా కల్పితమైనవి). కానీ పరమాత్మ ఒక్కడే ఎల్లప్పుడూ ఉండే ‘సత్య వస్తువు’. అందుకే, నశించిపోయే ఈ దృశ్య జగత్తుల కంటే ఆయన ఎంతో గొప్పవాడు, విలక్షణమైనవాడు అని చెప్పబడింది.