తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ
జిత్వా శత్రూన్ భుంక్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్ ।
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ
నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ ॥ 33
తస్మాత్, త్వమ్, ఉత్తిష్ఠ, యశః, లభస్వ, జిత్వా, శత్రూన్, భుంక్ష్వ, రాజ్యమ్, సమృద్ధమ్,
మయా, ఏవ, ఏతే, నిహతాః, పూర్వమ్, ఏవ, నిమిత్త మాత్రమ్, భవ, సవ్యసాచిన్.
తస్మాత్ = కనుక; త్వమ్ = నీవు; ఉత్తిష్ఠ = లెమ్ము; యశః = కీర్తిని; లభస్వ = పొందుము; శత్రూన్ = శత్రువులను; జిత్వా = జయించి; సమృద్ధమ్ = సమృద్ధిగల; రాజ్యమ్ = రాజ్యాన్ని; భుంక్ష్వ = భోగించు; మయా ఏవ = నా చేతనే; ఏతే = వీరు; పూర్వ ఏవ = మునుపే; విహతాః = చంపబడ్డారు; సవ్యసాచిన్* = అర్జునా; నిమిత్తమాత్రమ్ = నిమిత్తమాత్రుడవు (ఉపలక్ష్యం); భవ = కమ్ము.
తా ॥ కనుక, నీవు యుద్ధమొనర్ప లెమ్ము, యశస్సును పొందు. శత్రువులను ఓడించి సమృద్ధిగల రాజ్యాన్ని భోగించు. నాచే వీరు మునుపే చంపబడ్డారు. అర్జునా! నీవు నిమిత్తమాత్రుడవు కమ్ము.
వ్యాఖ్య:-
‘నిమిత్తమాత్రం భవ’ – ప్రపంచంలో జరిగే పనులన్నీ నిజానికి ఆ భగవంతుడి చేతనే జరిపింపబడుతున్నాయి. మనుషులు (జీవులు) కేవలం ‘నిమిత్తమాత్రులు’ (Instruments/సాధనాలు) మాత్రమే. కానీ, అజ్ఞానం ఉన్న ప్రజలు… “ఈ పని నేనే చేశాను” అనే కర్తృత్వ భావన (Doership) ను కలిగి ఉంటారు. దానివల్ల కర్మబంధాల్లో చిక్కుకుని దుఃఖం పొందుతున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో… “ఓ అర్జునా! నీ శత్రువులందరూ ఇదివరకే నా చేత చంపబడ్డారు. నువ్వు ఇప్పుడు కేవలం ఒక సాధనంగా (నిమిత్తమాత్రంగా) ముందుండి యుద్ధం చేసి విజయాన్ని సొంతం చేసుకో” అని బోధించారు.
దీన్ని బట్టి మనకు ఏం అర్థమవుతుందంటే:
- ఈ లోకంలో జరిగేదంతా భగవంతుడి సంకల్పం వలనే జరుగుతోంది.
- జీవులు భ్రమ (భ్రాంతి) లో పడి, అహంకారంతో “నేనే చేస్తున్నాను” అని అనవసరంగా బాధ్యతను తమ నెత్తి మీద వేసుకుంటున్నారు.
కాబట్టి తెలివైనవాడు (విజ్ఞుడు) “నేనే చేశాను” అనే భావనను వదిలేయాలి. “అంతా దేవుడే నడిపిస్తున్నాడు, నేను కేవలం ఒక సాధనాన్ని మాత్రమే” అని భావించి, అహంకారం లేకుండా తన బాధ్యతలను నిర్వర్తించాలి. అలా చేస్తే మనసు నిర్మలంగా మారుతుంది, భగవంతుడి అనుగ్రహం తప్పక లభిస్తుంది.
‘సవ్యసాచిన్’ – అర్జునుడు ఎడమ చేతితో కూడా బాణాలను ప్రయోగించగల సమర్థుడని దీని అర్థం.