యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున ।
న తదస్తి వినా యత్స్యాత్ మయా భూతం చరాచరమ్ ॥ 39
యత్, చ, అపి, సర్వభూతానామ్, బీజమ్, తత్, అహమ్, అర్జున,
న, తత్, అస్తి, వినా, యత్, స్యాత్, మయా, భూతమ్, చర అచరమ్.
అర్జున = పార్థా; యత్ చ = ఏది; సర్వభూతానామ్ = సర్వభూతాలకు; బీజమ్ = మూలకారణమో; తత్ అపి = అది కూడా; అహమ్ = నేను; మయా వినా = నాతో కూడనట్టిది; యత్ = ఏది; స్యాత్ = కాగలదో; తత్ = అట్టి; చర అచరమ్ = స్థావర జంగమాత్మకమైన; భూతమ్ = వస్తువు; న అస్తి = లేదు.
తా ॥ అర్జునా! సర్వభూతాలకు మూలకారణమైనది ఏదో, అది నేనే. స్థావరజంగమాత్మకాలైన వస్తువులలో ఏ ఒక్కటి కూడా, నా శక్తి లేకుంటే నిలబడగలిగేది లేదు. అన్నీ మదాత్మకాలు.
వ్యాఖ్య:-
ఇప్పటివరకు తనకున్న కొన్ని ముఖ్యమైన విభూతులను (గొప్పతనములను) వివరించిన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ, చివరకు ఈ ప్రపంచంలోని సమస్తమూ తన స్వరూపమేనని స్పష్టం చేస్తున్నారు. కదిలేవి, కదలనివి (చరాచర) అయిన ఈ సకల ప్రాణికోట్ల పుట్టుకకు మూలకారణమైన ‘బీజము’ తానే అని భగవంతుడు చెప్పారు. ఒక విత్తనం (బీజం) పరమాత్మ అయినప్పుడు, ఆ విత్తనం నుండి వచ్చే మొలక మాత్రం వేరేది ఎలా అవుతుంది? అది కూడా పరమాత్మ స్వరూపమే అవుతుంది. దీన్ని బట్టి చూస్తే, ఈ లోకంలోని సమస్త జీవరాశులు వాస్తవానికి భగవంతుని స్వరూపాలే తప్ప వేరు కాదు అని స్పష్టమవుతోంది. కాబట్టి, ఏ ప్రాణి కూడా అల్పమైనది కాదు, పాపంతో కూడుకున్నది కాదు (అందరిలోనూ ఆ దైవత్వం ఉంది).
“ప్రతి ప్రాణి ఘనీభవించిన ఆత్మరూపమే.” “నేను తక్కువ వాడిని, నేను నీచుడిని” అనే భావనలన్నీ జీవులు భ్రమపడి కల్పించుకున్నవే తప్ప, అవి నిజం కాదు. జీవుడి అసలైన రూపం సాక్షాత్తు పరబ్రహ్మమే. ఈ నిజాన్ని నిరూపించడానికే… కదిలేవి, కదలనివి అయిన సమస్త ప్రాణుల పుట్టుకకు విత్తనం (బీజం) తానే అని భగవంతుడు చెప్పారు. దేవుడు లేకుండా ఏ ప్రాణీ ఉండదు అని ఇక్కడ స్పష్టంగా చెప్పారు. కాబట్టి, ఇక జీవులు అల్పులని, తక్కువ జాతి వారని చెప్పే మాటలన్నీ అబద్ధాలే (నిరాధారమైనవే) అవుతాయి. కాబట్టి ప్రతి జీవి… తన పుట్టుకకు మూలకారణం సాక్షాత్తు ఆ పరమాత్మే అని గట్టిగా నమ్మాలి. “నేను కేవలం శరీరాన్ని మాత్రమే” అనే భావనను (ఉపాధి భావాన్ని) వదిలేయాలి. “నేను నిజంగా దైవస్వరూపుడిని” అనే ధైర్యంతో ఉండాలి. ఎప్పుడూ తన నిజస్వరూపాన్ని (ఆత్మను) గుర్తుచేసుకుంటూ అందులోనే నిమగ్నమై ఉండాలి.