అక్షరాణామకారోఽస్మి ద్వంద్వస్సామాసికస్య చ ।
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాహం విశ్వతోముఖః ॥ 33
అక్షరాణామ్, అకారః, అస్మి, ద్వంద్వః, సామాసికస్య, చ,
అహమ్, ఏవ, అక్షయః, కాలః, ధాతా, అహమ్, విశ్వతో ముఖః.
అక్షరాణామ్ = అక్షరాలలో; అకారః = అకారాన్ని; అస్మి = అయి ఉన్నాను; సామాసికస్య చ = సమాసాలలో; ద్వంద్వః = ఉభయపద ప్రధానమైన ద్వంద్వ సమాసాన్ని; అహం ఏవ = నేనే; అక్షయః = ప్రవాహరూపమైన; కాలః = కాలాన్ని (కాలకాలుడైన పరమేశ్వరుణ్ణి); అహమ్ = నేను; విశ్వతోముఖః = సర్వతోముఖుడైన; ధాతా = కర్మ ఫలదాతను.
తా ॥ అక్షరాలలో నేను అకారాన్ని , సమాసాలలో ఉభయపద ప్రధానమైన ద్వంద్వాన్ని; ప్రవాహరూపమైన కాలాన్ని , సర్వతోముఖుడైన కర్మఫలదాతను కూడా నేనే.
వ్యాఖ్య:-
‘విశ్వతోముఖః’ – భగవంతుడిని ‘సర్వతోముఖుడు’ (అన్ని వైపులా ముఖాలు ఉన్నవాడు) అని వర్ణించారు. దీని అర్థం ఏమిటంటే… ఆయన లేని చోటు లేదు, ఆయన చూపు (దృష్టి) పడని ప్రదేశం లేదు. ఆయన అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు, అన్నింటినీ చూస్తున్నాడు. ఈ రహస్యం గనుక తెలిస్తే… ఇక ఎవరూ పాపపు పనులు చేయలేరు. బయట చేయడమే కాదు, కనీసం మనసులో కూడా పాపం చేయాలంటే భయపడతారు.