సర్గాణామాదిరంతశ్చ మధ్యం చైవాహమర్జున ।
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ ॥ 32
సర్గాణామ్, ఆదిః, అంతః, చ, మధ్యమ్, చ, ఏవ, అహమ్, అర్జున,
అధ్యాత్మ విద్యా, విద్యానామ్, వాదః, ప్రవదతామ్, అహమ్.
అర్జున = పార్థా; సర్గాణామ్ = ఆకాశాది సృష్టి వస్తువుల; ఆదిః = ఉత్పత్తి; అంతః చ = ప్రళయమూ; మధ్యం చ = స్థితినీ; అహమ్ ఏవ = నేనే; విద్యానామ్ = విద్యలలో; అధ్యాత్మ విద్యా = ఆత్మ విద్య (మోక్షప్రదమైన ఆత్మవిద్యను); ప్రవదతామ్ = తార్కికుల వాద, జల్ప, వితండాలలో; అహమ్ = నేను; వాదః = వాదాన్ని;
తా ॥ అర్జునా! నేను ఆకాశాది సృష్ఠివస్తువులన్నిటికీ ఉత్పత్తి, స్థితి, సంహారకుడనైన* కర్తను. విద్యలలో మోక్షప్రదమైన ఆధ్యాత్మ విద్యను. తార్కికుల వాద, జల్ప, వితండాలలో* వాదాన్ని.
వ్యాఖ్య:-
‘అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానామ్’ – ప్రపంచంలో ఎన్నో రకాల విద్యలు ఉన్నాయి. కానీ వాటన్నింటిలో “ఆధ్యాత్మిక విద్య” (బ్రహ్మవిద్య) నేనే అని దేవుడు చెప్పారు. దీన్ని బట్టి ఆ విద్య ఎంత గొప్పదో మనకు స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. ఏ చదువు వల్ల అయితే మనిషికి దుఃఖం పోయి ఆనందం కలుగుతుందో, గొప్ప శాంతి దొరుకుతుందో… అదే అన్నింటికంటే గొప్ప చదువు. ఆ శక్తి ఒక్క ఆధ్యాత్మిక విద్యకు మాత్రమే ఉంది. అందుకే లోకంలోకెల్లా ఉత్తమమైన ఆ విద్య తానే అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు. “మనిషి అసలు ఏ విద్యను నేర్చుకోవాలి?” అనే ప్రశ్నకు ఇక్కడ మంచి సమాధానం దొరికింది. ఆధ్యాత్మిక విద్యను నేర్చుకుని, జనన మరణాలనే ఈ సంసార బంధం నుంచి విముక్తి పొందండని భగవంతుడు ఎంతో దయతో బోధిస్తున్నారు. లోక సంబంధమైన చదువులేవీ రాకపోయినా పర్వాలేదు… నాశనం లేని ఆ దేవుడి గురించిన విద్య (జ్ఞానం) తెలిసినవాడే నిజమైన విద్యావంతుడు (జ్ఞాని).
“వాదః ప్రవదతామ్’ – వాదనలు (చర్చలు) ప్రధానంగా మూడు రకాలు: 1. వాదం, 2. జల్పం, 3. వితండం.
- వాదం: ఎలాంటి ఇష్టాయిష్టాలు (రాగద్వేషాలు) లేకుండా, కేవలం నిజాన్ని (సత్యాన్ని) తెలుసుకోవాలనే కోరికతో జరిపే ప్రశ్నోత్తరాల చర్చను ‘వాదం’ అంటారు.
- జల్పం: ఇతరుల అభిప్రాయాలను కాదని, తన అభిప్రాయాన్ని మాత్రమే నిలబెట్టుకోవడానికి, ఎదుటివారిని ఓడించడమే లక్ష్యంగా చేసే వాదనను ‘జల్పం’ అంటారు.
- వితండం: అసలు విషయం పక్కనపెట్టి, కేవలం ఇతరుల అభిప్రాయాలను తప్పుపట్టడమే (దూషించడమే) లక్ష్యంగా పెట్టుకుని చేసే వాదనను ‘వితండం’ (వితండవాదం) అంటారు.
ఈ మూడింటిలో ‘నేను వాదాన్ని’ అని భగవంతుడు చెప్పారు. దీన్ని బట్టి… ఎలాంటి పక్షపాతం లేకుండా, సత్యాన్ని తెలుసుకోవడం కోసం చేసే చర్చే అన్నింటికంటే ఉత్తమమైనది అని స్పష్టమవుతోంది. కాబట్టి తెలివైనవారు (విజ్ఞులు) ఈ పద్ధతినే పాటించాలి.