యోత్స్యమానానవేక్షేఽహం య ఏతేఽత్ర సమాగతాః ।
ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేః యుద్ధే ప్రియచికీర్షవః ॥ 23
యోత్స్యమానాన్, అవేక్షే, అహమ్, యే, ఏతే, అత్ర, సమాగతాః,
ధార్తరాష్ట్రస్య, దుర్బుద్ధేః, యుద్ధే, ప్రియచికీర్షవః.
యోత్స్యమానాన్ = యుద్ధాభిలాషులైన; ఏతాన్ = అట్టి వీరిని; అహమ్ = నేను; యావత్ అవేక్షే = చూస్తాను; అచ్యుత = కృష్ణా; ఉభయోః = రెండు; సేనయోః మధ్యే = సేనల నడుమ; మే = నా; రథమ్ = రథాన్ని; స్థాపయ = నిలుపు.
తా ॥ దుష్ట బుద్ధి (చెడు ఆలోచనలు) కలిగిన దుర్యోధనుడికి యుద్ధంలో సంతోషం కలగాలని, అతని కోరికలు తీరాలని ఆశపడి ఇక్కడికి వచ్చిన ఈ యోధులను నేను స్పష్టంగా చూస్తాను.
వ్యాఖ్య:-
“దుర్బుద్ధేః” (దుర్యోధనుడి చెడు బుద్ధి): దుర్యోధనుడు పాండవులతో అనేక అన్యాయాలు, అపచారాలు చేశాడు. వాళ్ళకు న్యాయంగా దక్కాల్సిన రాజ్యాన్ని తప్పుడు కారణాలతో లాగుకుని, వాళ్ళపై అనేక కష్టాలు తెచ్చాడు. ఇంకా ఆ అన్ని చెడు పనులను మనసులో నిలుచుకుని ఉండటమే కాకుండా, అర్జునుడిని కూడా దుర్బుద్ధితో (చెడు ఆలోచనలతో) చూస్తున్నాడు కాబట్టి ‘దుర్బుద్ధి’ అని పిలిచారు .
గీతలో భగవంతుడు చెప్పినట్లు—”బుద్ధి చెడితే మనుష్యుడు పూర్తిగా నాశనమవుతాడు.” దీన్ని బట్టి, దుర్యోధనుడికి ఇక ముందు జరగబోయే నాశనం ఇప్పటి నుంచే ప్రారంభమైందని ‘దుర్బుద్ధి’ అనే పదం సూచిస్తోంది. ఎవరైనా బుద్ధి శుద్ధి లేకుండా, అవగుణాలతో ఉంటే—అలాంటి వారు దుర్యోధనుడిలా అపఖ్యాతి, పరాజయం, వినాశనం తప్పకుండా పొందుతారు. కాబట్టి ‘దుర్బుద్ధి’ని ఎప్పుడు ఆశ్రయించకూడదు, సద్బుద్ధిని మాత్రమే పట్టుకోవాలి.
“ప్రియచికీర్షవః” (దుర్యోధనునికి ప్రియమైనవారు): దుష్టశీలుడైన దుర్యోధనుడికి ప్రియంగా ఉన్నవారంతా ఈ యుద్ధంలో చనిపోతారు. పాపకార్యాలను ప్రోత్సహించడం కూడా మహా పాపమే. కాబట్టి దుర్యోధనుడిలా దుర్బుద్ధిని ఆశ్రయించడం కాదు, అతని పక్షంలోని వాళ్ళలా పాపాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా ఎప్పుడూ చేయకూడదు .