అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసావృతా ।
సర్వార్థాన్ విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ ॥ 32
అధర్మమ్, ధర్మమ్, ఇతి, యా, మన్యతే, తమసా, ఆవృతా,
సర్వ అర్థాన్, విపరీతాన్, చ, బుద్ధిః, సా, పార్థ, తామసీ.
పార్థ = అర్జునా; యా = ఏ బుద్ధి; అధర్మమ్ = అధర్మాన్ని; ధర్మమ్ ఇతి = ధర్మం అని; మన్యతే = ఎంచునో; సర్వ అర్థాన్ చ = జ్ఞేయ పదార్థాలనన్నిటిని; విపరీతాన్ = విపరీతంగా (గ్రహిస్తుందో); తమసా = తమోగుణం చేత; ఆవృతా = ఆవరింపబడ్డ; సా బుద్ధిః = ఆ బుద్ధి; తామసీ = తామసికము.
తా ॥ పార్థా! ఏ బుద్ధి తమోగుణంతో కప్పబడి అధర్మాన్ని ధర్మమని గ్రహిస్తోందో, మరియు సమస్త విషయాలను విపరీతంగా తెలుసుకుంటోందో, అది తామసికము.
వ్యాఖ్య:–
ఈ శ్లోకంలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన ‘తామస బుద్ధి’ (Tamasic Intellect) కలిగిన వారి విపరీతమైన ఆలోచనల గురించి వివరిస్తున్నారు. వీరికి సత్యం అస్సలు కనిపించదు.
1. అంతా ఉల్టా (Inverted View): తామస బుద్ధి ఉన్నవారికి ప్రపంచం అంతా తలక్రిందులుగా కనిపిస్తుంది.
- ఒక వంకర అద్దంలో ముఖం వికారంగా కనిపించినట్లు..
- నీటిలో ప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా కనిపించినట్లు.. వీరికి ధర్మం అధర్మంగాను, అధర్మం ధర్మంగాను కనిపిస్తుంది. జీవితంలో ప్రతి విషయం వీరికి విరుద్ధంగానే అర్థమవుతుంది.
2. కారణం – అజ్ఞానం (మత్తు): వీరు ఇలా ఉండటానికి కారణం వారి బుద్ధి అజ్ఞానం (చీకటి) చేత కప్పబడి ఉండటమే.
- కల్లు తాగిన వానికి భూమి తిరుగుతున్నట్లు ఎలా అనిపిస్తుందో..
- మాయ అనే మత్తులో ఉన్న ఈ అజ్ఞానికి అబద్ధం నిజంలా, నిజం అబద్ధంలా కనిపిస్తుంది.
3. వీరి దృష్టి ఎలా ఉంటుంది? (ఉదాహరణలు): వీరి విపరీత బుద్ధికి కొన్ని ఉదాహరణలు:
- నిజం – అబద్ధం: శాశ్వతంగా లేని శరీరాన్ని, ప్రపంచాన్ని “ఉంది” అని నమ్ముతారు. కానీ ఎప్పుడూ ఉండే ఆత్మను (దేవుడిని) “లేదు” అని నమ్ముతారు.
- సుఖం – దుఃఖం: చివరకు దుఃఖాన్ని ఇచ్చే విషయ భోగాలను “అబ్బ! ఎంత ఆనందం” అనుకుంటారు. కానీ నిజమైన ఆనందాన్ని ఇచ్చే దైవాన్ని మాత్రం అసహ్యించుకుంటారు.
- అందం – వికారం: రక్తామాంసాలతో నిండిన, క్షణికమైన శరీరాన్ని చూసి “ఎంత అందం!” అని మురిసిపోతారు. కానీ పవిత్రమైన పరమాత్మను చూసి ముఖం తిప్పుకుంటారు.
4. చదువు ఉన్నా వ్యర్థమే: ఒక వ్యక్తికి ఎంత భౌతిక బలం ఉన్నా, ఎన్ని పెద్ద చదువులు (విజ్ఞానం) ఉన్నా సరే.. అతని బుద్ధి గనక ఇలా అజ్ఞానంలో (తమస్సులో) ఉంటే, అతను నికృష్టుడే.
ముగింపు: కాబట్టి మనం వివేకాన్ని పెంచుకుని, మన బుద్ధికి పట్టిన ఈ అజ్ఞానాన్ని వదిలించుకోవాలి. సత్యాన్ని సత్యంగా, అసత్యాన్ని అసత్యంగా గుర్తించే శక్తిని సంపాదించాలి.