యతంతో యోగినశ్చైనం పశ్యంత్యాత్మన్యవస్థితమ్ ।
యతంతోఽప్యకృతాత్మానో నైనం పశ్యంత్యచేతసః ॥ 11
యతంతః, యోగినః, చ, ఏనమ్, పశ్యంతి, ఆత్మని, అవస్థితమ్,
యతంతః, అపి, అకృత ఆత్మానః, న, ఏనమ్, పశ్యంతి, అచేతసః.
యతంతః = సమాహితచిత్తులైన; యోగినః = యోగులు; ఏనమ్ = ఈ ఆత్మను; ఆత్మని = స్వీయ బుద్ధిలో; అవస్థితమ్ = సాక్షి రూపంలో వెలయువానిని; పశ్యంతి = చూస్తున్నారు; యతంతః అపి = ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ; అకృత ఆత్మానః = అశుద్ధ చిత్తులైన; అచేతసః = అవివేకులు; ఏనమ్ = ఈ ఆత్మను; న పశ్యంతి = దర్శింపజాలరు.
తా ॥ (అందరకీ ఈ దర్శనం సాధ్యం కాదు, వివేకం గలవారి యందు కూడా కొందరే చూడగలుగుతున్నారు.) ధ్యానాభ్యాసరతులైన యోగులు స్వీయ బుద్ధి యందు సాక్షిరూపంలో ఉన్న ఈ ఆత్మను చూస్తున్నారు; కాని, శాస్త్రాదులను అభ్యసిస్తున్నప్పటికీ అశుద్ధ చిత్తులైన మందమతులు ఈ ఆత్మను దర్శింపజాలరు.
వ్యాఖ్య:–
చాలామంది దేవుణ్ణి చూడాలని, మోక్షం పొందాలని ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటారు. కానీ వారిలో కొందరు మాత్రమే సక్సెస్ అవుతారు, మిగిలినవారు విఫలమవుతారు. దీనికి కారణం ఏంటో ఈ శ్లోకంలో స్పష్టంగా చెప్పారు.
1. గెలిచేది ఎవరు? ఎవరైతే కేవలం ప్రయత్నం చేయడమే కాకుండా, ‘చిత్తశుద్ధి’ (మనసులో స్వచ్ఛత) కలిగి ఉంటారో, వారు మాత్రమే ఖచ్చితంగా పరమాత్మను చూడగలుగుతారు.
2. ఓడిపోయేది ఎవరు? ఎంత గంటల తరబడి ధ్యానం చేసినా, పూజలు చేసినా.. ఈ కింద లక్షణాలు ఉన్నవారికి దేవుడు కనిపించడు:
- మలినమైన మనసు: మనసులో చెడు ఆలోచనలు, కోరికలు పెట్టుకున్నవారు.
- కేవలం పాండిత్యం: పుస్తకాలు చదివి జ్ఞానం సంపాదించి, హృదయంలో పవిత్రత లేనివారు.
- వేషధారులు: పైకి మాత్రం భక్తుల్లా కనిపిస్తూ, ఇంద్రియ నిగ్రహం (Self-control) లేనివారు.
3. రైతు – వ్యవసాయం ఉదాహరణ: దీన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక రైతును ఉదాహరణగా తీసుకోండి.
- ఒక రైతు పంట పండించాలంటే ముందు పొలాన్ని బాగా దున్నాలి, కలుపు మొక్కలు తీసేయాలి, ఎరువు వేయాలి. ఆ తర్వాతే విత్తనం వేస్తే మంచి పంట వస్తుంది.
- అలా కాకుండా.. నేలను దున్నకుండా, కలుపు తీయకుండా విత్తనాలు చల్లితే మొలకలు రావు. ఒకవేళ వచ్చినా పంట చేతికి రాదు.
ఆధ్యాత్మిక వ్యవసాయం: మన మనసు కూడా ఒక పొలం లాంటిదే.
- ముందు మంచి అలవాట్లతో, సత్ప్రవర్తనతో మనసులోని చెత్తను (కలుపును) శుభ్రం చేసుకోవాలి.
- ఆ తర్వాతే ధ్యానం (విత్తనం) మొదలుపెట్టాలి. అప్పుడే ఆత్మజ్ఞానం అనే పంట పండుతుంది. మనసు శుభ్రం చేసుకోకుండా ఎంత కష్టపడినా ఫలితం ఉండదు.
4. వాళ్ళు నాస్తికులు కాదు, కానీ..: ఇక్కడ విఫలమైన వారిని ‘అచేతసః’ అన్నారు. అంటే వాళ్ళు దేవుడంటే నమ్మకం లేని వాళ్ళో, మూర్ఖులో అని అర్థం కాదు.
- వాళ్లకు దేవుణ్ణి పొందాలనే కోరిక ఉంది.
- వాళ్లు ప్రయత్నం కూడా చేస్తున్నారు.
- కానీ సమస్య ఎక్కడంటే: వాళ్ళ ప్రయత్నం సరైన పద్ధతిలో లేదు (Wrong approach). మొరటుగా ప్రయత్నిస్తున్నారు తప్ప, మనసును మార్చుకోవడం లేదు.
5. పరిష్కారం ఏంటి? కేవలం గుడ్డిగా ప్రయత్నిస్తే లాభం లేదు. గొప్ప మహాత్ములను, గురువులను ఆశ్రయించి, సాధన ఎలా చేయాలో, మనసును ఎలా గెలవాలో రహస్యాలు తెలుసుకోవాలి. సరైన పద్ధతిలో (Smart work), స్వచ్ఛమైన మనసుతో ప్రయత్నిస్తే విజయం తథ్యం.
త్రైలోక్యుడు: సంసారంలో ఉన్న వ్యక్తికి జ్ఞానం సిద్ధించిందనడానికి ఏమిటి చిహ్నాలు?
శ్రీరామకృష్ణులు: భగవన్నామాన్ని ఉచ్చరించగానే ఆతడికి కళ్ళ వెంట అశ్రువులు స్రవిస్తాయి, ఒళ్ళు పులకరిస్తుంది. భగవంతుని మధుర నామాన్ని వినగానే రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటాయి, కళ్ళవెంట అశ్రువులు ధారకడతాయి.
“సంసారంలో ఉన్నంత వరకు, కామినీ కాంచన ఆసక్తి ఉన్నంతవరకు దేహబుద్ధి నశించదు. విషయాసక్తత తగ్గినంత మేరకు ఆత్మజ్ఞానం కేసి పురోగమించవచ్చు; దేహబుద్ధీ తగ్గుతుంది. విషయాసక్తి అడుగంటా నశిస్తేనే ఆత్మజ్ఞానం కలుగుతుంది. అప్పుడు ఆత్మ వేరు, దేహం వేరు అని బోధపడుతుంది. కొబ్బరికాయలో నీరు ఇంకిపోనంత వరకు దాన్లోని కొబ్బరిని, చిప్పను కత్తితో కూడా వేరు చేయటం కష్టం. నీరు ఇంకిపోతే లోపల ఎండుకొబ్బరి దబదబలాడుతుంది, చిప్ప నుంచి కొబ్బరి వేరైపోతుంది. దీనినే ఎండుకొబ్బరి అంటాం.
“భగవదనుభూతి పొందిన వ్యక్తి లక్షణం ఇదే – అతడు ఎండు కొబ్బరి మాదిరి అయిపోతాడు; దేహమే ఆత్మ అనే బుద్ధి పోతుంది. దేహం యొక్క సుఖదుఃఖాలు తన సుఖదుఃఖాలుగా అతడికి తోచదు. అతడు దేహ సుఖాలను ఆకాంక్షించడు, జీవన్ముక్తునిగా తిరుగాడుతూ ఉంటాడు. ‘కాళీభక్తుడు జీవన్ముక్తుడు, సర్వదా ఆనందంతో నిండి ఉంటాడు.’
“భగవన్నామాన్ని ఉచ్చరించగానే కన్నీరు స్రవించటం, రోమాంచితం కావటం జరిగితే అతడిలో కామినీకాంచన ఆసక్తి పోయిందనీ, అతడికి భగవదనుభూతి కలిగిందనీ తెలుసుకో. అగ్గిపుల్ల ఎండి ఉన్నప్పుడు ఒక్కసారి గీయగానే గప్మని మండుతుంది. కాని అది చెమ్మగిల్లి ఉన్నప్పుడు యాభైసార్లు గీచినా కూడా మండదు, పుల్లలే వ్యర్థం అవుతాయి. విషయాసక్తి అనే రసంలో మునిగి ఉంటే, కామినీ కాంచన మనే పానకంలో మనస్సు నాని ఉంటే భగవంతుని గురించిన చైతన్యం జాగృతం కాదు. వేయిసార్లు ప్రయత్నించి చూడు, అన్నీ వ్యర్థ ప్రయత్నాలే. విషయాసక్తి అనే రసం ఎండిపోతే తత్క్షణమే చైతన్యం జాగృత మవుతుంది. (మూలం: శ్రీ రామకృష్ణ కథామృతం)
Related Articles:
దుష్ప్రవర్తన నుంచీ వైదొలగని వాడు, ఇంద్రియ నిగ్రహం లేనివాడు, మనస్సు ఏకాగ్రం చేసుకోలేని వాడు, మనస్సులోని ఉద్రిక్తత ఉపశమించనివాడు – ఇటువంటి వారు ఎంత జ్ఞానవంతులైనప్పటికీ ఆత్మను పొందలేరు. (Katha Upanishad 1.2.24)
వివేకచూడామణి శ్లోకాలు 29 మరియు 30:
- ఎవరిలో వైరాగ్యం, ముముక్షుత తీవ్రంగా ఉంటాయో, వారిలో శమదమాదులు సార్థకమై శీఘ్రంగా ఫలాలను ఒసగుతాయి.
- ఎవరిలో వైరాగ్యం, మోక్షేచ్ఛ మందర్గా ఉంటాయో వారిలో కనిపించే శమదమాదులు ఎడారిలో మరీచికల వంటివి.