బ్రహ్మణో హి ప్రతిష్ఠాహం అమృతస్యావ్యయస్య చ ।
శాశ్వతస్య చ ధర్మస్య సుఖస్యైకాంతికస్య చ ॥ 27
బ్రహ్మణః, హి, ప్రతిష్ఠా, అహమ్, అమృతస్య, అవ్యయస్య, చ,
శాశ్వతస్య, చ, ధర్మస్య, సుఖస్య, ఐకాంతికస్య, చ.
హి = ఏలయన; అహమ్ = నేను; అవ్యయస్య = వికారరహితమూ; అమృతస్య = వినాశరహితమూ; శాశ్వతస్య = నిత్యమూ; ధర్మస్య చ = జ్ఞానయోగ ధర్మప్రాప్యమూ; ఐకాంతికస్య సుఖస్య చ = అవ్యభిచార సుఖస్వరూపమూ అయిన; బ్రహ్మణః = బ్రహ్మానికి; ప్రతిష్ఠా = ఆశ్రయుణ్ణి.
మరొక అన్వయం :
హి అహం అవ్యయస్య అమృతస్య చ బ్రహ్మణః ప్రతిష్ఠా ।
శాశ్వతస్య ధర్మస్య చ, ఐకాంతికస్య సుఖస్య చ (ప్రతిష్ఠా) ॥
తా ॥ (నన్ను సేవిస్తే గుణాలను అతిక్రమించడానికి కారణం ఏమంటావా) నేను బ్రహ్మం యొక్క ప్రతిష్ఠను – ఘనీభూతమైన బ్రహ్మప్రతిమను. (ఘనీభూతమైన ప్రకాశమే సూర్యమండలమైనట్లుగా) నిత్యమైన మోక్షానికి, తత్సాధనమైన సనాతన ధర్మానికి, (తత్ఫలమైన) అఖండ సుఖానికి నేనే ఆశ్రయుణ్ణి కాబట్టి నా భక్తులు బ్రహ్మ భావాన్ని పొందుతారు. (శ్రీమద్భాగవతమ్. 11-13-19 చూ) 27 [లేక] నేను (ప్రత్యగాత్మను) అవ్యయమూ, అమృతమూ, సనాతనమూ, అఖండ సుఖస్వరూపమూ అయిన బ్రహ్మానికి (పరమాత్మకు) ఆశ్రయుణ్ణి* (అంటే సమ్యక్–జ్ఞానం చేత ప్రత్యగాత్మ* పరమాత్మగా నిశ్చయింపబడుతోంది; ఇదే బ్రహ్మత్వ లాభం). ఎందుకంటే, ఏ బ్రహ్మశక్తి* భక్తానుగ్రహాది ప్రయోజనాలను అనుసరించి ప్రవర్తిల్లుతోందో, అది కూడా నేనే. [లేక] నేను (నిర్వికల్పక బ్రహ్మాన్ని* ) అమృతమూ, అవ్యయమూ అయిన సవికల్పక* బ్రహ్మానికి ఆశ్రయమూ; మరియు, జ్ఞాననిష్ఠ అనే సనాతన ధర్మానికీ, తత్ఫలమైన అఖండ సుఖానికీ ఆశ్రయమును.
వ్యాఖ్య:–
“నన్ను ఎవరైతే అచంచలమైన భక్తితో సేవిస్తారో, వాళ్ళు త్రిగుణాలను (సత్వ, రజో, తమో గుణాలను) దాటి బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు” అని కిందటి శ్లోకంలో చెప్పిన శ్రీకృష్ణుడు, అసలు తాను ఎవరినో, తన నిజమైన స్వరూపం ఏంటో ఈ శ్లోకంలో వివరిస్తున్నారు.
శ్రీకృష్ణుని నిజ స్వరూపం: శ్రీకృష్ణుడు కేవలం ఒక సాధారణ మనిషి మాత్రమే కాదు; ఆయన సాక్షాత్తు పరమాత్మే, పరబ్రహ్మమే. ఈ నిజాన్ని ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు. ఆయన కేవలం యశోదా దేవి కొడుకు మాత్రమే కాదు; నాశనం లేనివాడు, ధర్మానికి ప్రతిరూపం, అంతులేని ఆనంద స్వరూపుడైన పరబ్రహ్మ తానేనని కృష్ణుడు తెలియజేశారు.
భక్తులు ఎలా బ్రహ్మస్వరూపులవుతారు? ఒక పురుగు ఎప్పుడూ తుమ్మెదనే తలుచుకుంటూ ఉంటే, చివరికి అది తుమ్మెదలానే మారిపోతుంది (దీన్నే భ్రమరకీటక న్యాయం అంటారు). అలాగే, ఎవరైతే ఏకాగ్రతతో ఆయన్ను ధ్యానిస్తారో, వాళ్లు నిరంతరం ఆయన మీదే మనసు లగ్నం చేయడం వల్ల చివరకు ఆ పరబ్రహ్మంలోనే కలిసిపోయి, బ్రహ్మస్వరూపులుగా మారుతారు. మనం దేన్నైతే గాఢంగా ధ్యానిస్తామో, మనం అలాగే తయారవుతాం కదా!
పరబ్రహ్మ లక్షణాలు (సచ్చిదానంద స్వరూపం): పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని ఇక్కడ మూడు రకాలుగా వివరించారు:
- సత్ (ఉనికి): ఆయన అమృతుడు, అవ్యయుడు. అంటే చావు లేనివాడు, ఎప్పటికీ మార్పు చెందనివాడు.
- చిత్ (జ్ఞానం): ఆయన శాశ్వత ధర్మస్వరూపుడు.
- ఆనందం: ఆయన నిరతిశయ ఆనందరూపుడు (అంతులేని ఆనందం కలిగినవాడు).
ఇలా తాను ‘సత్-చిత్-ఆనంద’ స్వరూపుడైన పరబ్రహ్మనే అని శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టం చేశారు.
అందరి గమ్యం ఒక్కటే: మనం పూజించడానికి వీలుగా మొదట్లో కృష్ణుడిని యశోద కొడుకుగానో, రాముడిని కౌసల్య కొడుకుగానో భావించి ధ్యానించవచ్చు. కానీ, నిజానికి వాళ్లిద్దరూ గుణాలు, ఆకారాలు లేని ఆ సచ్చిదానంద పరబ్రహ్మమే అని మనం ఎప్పటికైనా తెలుసుకోవాలి.
సారాంశం: ఈ శ్లోకంతో ద్వైతం, విశిష్టాద్వైతం, అద్వైతం.. ఈ మూడు సిద్ధాంతాల లక్ష్యం ఒక్కటే అని అర్థమవుతోంది. భక్తియోగం, జ్ఞానయోగం రెండూ ఇక్కడ ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయాయి. కాబట్టి, వేర్వేరు సంప్రదాయాల వాళ్లు ఒకరినొకరు విమర్శించుకోకూడదు. అందరూ పూజించేది ఆ ఒక్క పరబ్రహ్మనే అని తెలుసుకోవాలి. ఎవరి సంస్కారాన్ని బట్టి వాళ్లు ఏ పద్ధతిని, ఏ రూపాన్ని ఎంచుకున్నా, చివరకు అందరూ చేరేది ఆ పరబ్రహ్మాన్నే.