న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుం అనేనైవ స్వచక్షుషా ।
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ ॥ 8
న, తు, మామ్, శక్యసే, ద్రష్టుమ్, అనేన, ఏవ, స్వ చక్షుషా,
దివ్యమ్, దదామి, తే, చక్షుః, పశ్య, మే, యోగమ్, ఐశ్వరమ్.
అనేన = ఈ; స్వ చక్షుషా ఏవ = నీ మామూలు చక్షువులతో; మామ్ = నన్ను; ద్రష్టుం న శక్యసే తు = చూడలేవు (కనుక); తే = నీకు; దివ్యమ్ = అప్రాకృతం (అలౌకికమైన); చక్షుః = జ్ఞాననేత్రాన్ని; దదామి = ఒసగుచున్నాను; మే = నా; ఐశ్వరమ్ = ఈశ్వరీయమైన (అసాధారణమైన); యోగమ్ = సామర్థ్యాన్ని (శక్తిని); పశ్య = చూడు.
తా ॥ (‘చూడ యోగ్యుడనని తలిస్తే ఆ రూపాన్ని చూపించు’ – అని అడిగావు:) నీవు ప్రాకృతమైన స్థూల నేత్రంతో నా విశ్వరూపాన్ని దర్శించలేవు. నీకు దివ్యమైన జ్ఞాననేత్రాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను; దానిచే అసాధారణమైన నా యోగశక్తిని చూడు!
వ్యాఖ్య:-
“దేవుడు మనకెందుకు కనిపించడు?” అనే ప్రశ్నకు ఇక్కడ స్పష్టమైన సమాధానం లభిస్తోంది. మనకున్న ఈ మామూలు కళ్లతో (మాంసపు కళ్లతో/చర్మ చక్షువులతో) అంత అతి సూక్ష్మంగా ఉండే పరమాత్మను చూడటం అసాధ్యం.
దీనికి ముఖ్యమైన కారణాలు:
- మనం కనీసం మన కళ్లకు కనిపించే ఈ భౌతిక ఆకాశాన్నే పూర్తిగా చూడలేకపోతున్నాం. అలాంటిది… ఆకాశం కంటే ఎంతో సూక్ష్మమైన ‘చిదాకాశాన్ని’ (పరమాత్మను) ఈ కళ్లతో ఎలా చూడగలం?
- మన కళ్లు పంచభూతాలతో తయారయ్యాయి. కాబట్టి అవి కేవలం పంచభూతాలతో తయారైన వస్తువులను మాత్రమే చూడగలవు. చైతన్య స్వరూపమైన ఆత్మను చూడలేవు.
అందుకే… దేవుడిని దర్శించాలంటే మనకు మామూలు కళ్లు సరిపోవు. జ్ఞాననేత్రం (జ్ఞాన దృష్టి) లేదా దివ్యదృష్టి తప్పనిసరిగా కావాలి. (అందుకే శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఇప్పుడు ఆ దివ్యదృష్టిని ప్రసాదిస్తున్నారు).
“దృశ్యతే త్వగ్రయా బుద్ధ్యా…” అనే వేద వాక్యం కూడా ఇదే సత్యాన్ని చెబుతోంది. అంటే, “సూక్ష్మమైన, ఏకాగ్రత కలిగిన బుద్ధి ద్వారా మాత్రమే తత్త్వవేత్తలు (జ్ఞానులు) పరమాత్మను చూడగలుగుతున్నారు (అనుభూతి చెందుతున్నారు).” భగవంతుడు ఎక్కడో లేడు, అంతటా వ్యాపించి మన కళ్ల ముందే ఉన్నాడు. కానీ మనుషుల కళ్లపై ‘అజ్ఞానం’ అనే పొర (cataract) కప్పేసి ఉండటం వల్ల వారు ఆయన్ని చూడలేకపోతున్నారు. ఆ అడ్డంకి పేరే ‘మాయ’ అనే తెర (యవనిక). అదే ‘అజ్ఞానం’ అనే చీకటి (తిమిరము). ఎప్పుడైతే ‘జ్ఞానం’ అనే కాటుకతో (లేదా మందుతో) ఆ పొరను తుడిచివేస్తారో, అప్పుడు పరమాత్మ సాక్షాత్కారం కలుగుతుంది, ఆయన స్పష్టంగా కనిపిస్తాడు.
సర్వగం సచ్చిదాత్మానం జ్ఞానచక్షుర్నిరీక్షతే
అజ్ఞానచక్షుర్నేక్షేత భాస్వన్తం భానుమన్ధవత్
(శ్రీ శంకరాచార్యులవారు – ఆత్మబోధ)
‘అంతటా నిండి ఉన్న (సర్వవ్యాపకమైన) సచ్చిదానంద స్వరూపుడైన పరబ్రహ్మాన్ని, మనిషి కేవలం ‘జ్ఞాననేత్రం’ తో మాత్రమే చూడగలడు. ఆకాశంలో సూర్యుడు ఎంత దేదీప్యమానంగా వెలుగుతున్నప్పటికీ, పుట్టుగుడ్డివాడు ఆ సూర్యుడిని ఎలాగైతే చూడలేడో… అలాగే ‘అజ్ఞానం’ అనే కళ్లు కలిగినవాడు (జ్ఞాననేత్రం లేనివాడు) ఆ పరమాత్మను చూడలేడు.’
“మా కళ్లకు కనిపించడం లేదు కాబట్టి దేవుడు లేడు” అని వాదించడం… ఒక గుడ్డివాడు “నాకు కనిపించడం లేదు కాబట్టి సూర్యుడు లేడు” అని వాదించడం లాంటిదే. సూర్యుడు ఉన్నాడు, కానీ చూసే శక్తి ఆ గుడ్డివాడికి లేదు. అలాగే దేవుడు ఉన్నాడు, కానీ చూసే ‘జ్ఞాననేత్రం’ (దివ్యదృష్టి) మనకు లేదు. ఆ దివ్యదృష్టిని మనకు ఎవరు ఇస్తారు? కేవలం దేవుడే తన దయతో ప్రసాదించాలి (“దదామి తే చక్షుః” – ఆ కంటిని నేనే ఇస్తాను అని ఆయనే చెప్పారు). అందరికీ ఇస్తారా? ఇవ్వరు. అర్జునుడిలా ఎవరైతే అనన్యమైన భక్తితో, ప్రేమతో ఆయన్ని సేవిస్తారో, ధ్యానిస్తారో… వారికి మాత్రమే ఆ అర్హత లభిస్తుంది. (భగవద్గీత 10వ అధ్యాయంలోని 10వ శ్లోకం కూడా ఇదే విషయాన్ని చెబుతోంది).
ఒక భూతద్దం (Magnifying glass) లేదా మైక్రోస్కోప్ పెట్టుకుంటేనే కంటికి కనిపించని అతి చిన్న వస్తువులు కనిపిస్తాయి. ఆ అద్దాలను ఒక పేదవాడు పెట్టుకున్నా ఆ వస్తువులు కనిపిస్తాయి. ఆ అద్దాలు లేకపోతే… వాడు కోటీశ్వరుడైనా, గొప్ప పండితుడైనా, పెద్ద కులం వాడైనా సరే ఆ వస్తువులు కనిపించవు. అలాగే భగవంతుడిని చూడాలంటే జాతి, కులం, ధనం ముఖ్యం కాదు. ‘జ్ఞాననేత్రం’ అనే కళ్లజోడు ముఖ్యం. అది ఉన్నవారికే దేవుడు కనిపిస్తాడు. ఆ కళ్లజోడును (జ్ఞానాన్ని) సంపాదించుకోకపోతే అది ఎవరి తప్పు? మన తప్పే (జీవులదే). మనం సరైన ప్రయత్నం చేయడం లేదని అర్థం. కాబట్టి, మనందరం భగవద్గీతలో చెప్పినట్లు భక్తి, అమానిత్వం (గర్వం లేకపోవడం), అద్వేషం (ద్వేషం లేకపోవడం), అభయం (ధైర్యం) వంటి మంచి గుణాలను ప్రయత్నపూర్వకముగా అలవాటు చేసుకోవాలి. అప్పుడు దేవుడి దయ కలుగుతుంది, జ్ఞాననేత్రం లభిస్తుంది, చివరికి మోక్షం (బ్రహ్మసాయుజ్యం) దక్కుతుంది.
‘దివ్యమ్’ – దైవసంబంధమైనది – ‘దైవసంపత్తి’ ద్వారా లభించునది.